«Nursultan Nazarbaev: dävir,  şähs,  җämiyät»

0
526 ret oqıldı

Ana jut – hasiyätlik makan Üşqoŋırniŋ gšzäl täbiät mänzirisi, bala  Nursultanniŋ  mäktäptä  billä  oquğan sinipdaşliri, Dneprodjerzinskiyda oquğan päyti, Temirtavda tavlanğan jillar hatiriliri, Almutidiki paaliyiti, däsläpki Prezident bolup saylanğan päyttiki kam uçraydiğan sürätlär, Şämäy poligoniniŋ yepilişi toğriliq imza qoyulğan hšҗҗät, Kainatqa uçqan kosmonavtlirimiz, Gerbimiz, Bayriğimiz, täŋgimiz ohşaş qädriyätlärdin başlap, Boris El'tsin, Bill Klinton, Margeret Tetçer ohşaş alämgä tonulğan ärbaplarniŋ imzaliri qoyulğan kitaplar, musulman dšlätliri soğa qilğan hasiyätlik Qur°anlar toplimi, Dšlät rähbiriniŋ šzi yazğan kitapliri, ularniŋ duniya tiliğa tärҗimä qilinğan nushiliri, barliği 800gä yeqin tüp nusha qolyazmilar, sürätlär – «N.Nazarbaev: dävir, şähs, җämiyät» namliq kšçmä kšrgäzminiŋ eksponatliri mana moşundaq.

1991-jili 16-dekabr'da elimizdä käskin buruluş hasil qilğan tarihiy vaqiä – Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ yeŋi basquçini başlap bärgänligi hämmigä mälum. Qazaqstanliqlar üçün ähmiyiti zor bu jillar Prezident Nursultan Nazarbaevniŋ ismi bilän ziç munasivätlik. Äynä şu qiyin päytlärdä vätän täğdirini šz qoliğa elip, kšk Bayriğini yälpüldätkän Qazaqstanniŋ Tunҗa Prezidenti bolup saylanğan Nursultan Äbiş oğli pütkül hayatini häliq mänpiyiti üçün beğişlavatidu.

Yeqinda yäni Tunҗa Prezident küni vä Mustäqillik küni harpisida dšlätlik Märkiziy mirasgahta Astanadiki Prezident kitaphanisiniŋ «N.Nazarbaev: dävir, şähs, җämiyät» namliq kšçmä ilmiy bilim beriş vä mädäniy-aqartiş kšrgäzmisi täntänilik räviştä eçildi. Täntänigä Qazaqstan Җumhuriyiti Prezidenti kantselyariyasiniŋ rähbiri, Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ Tunҗa Prezidenti – Dšlät rähbiri Kitaphanisi mudiriniŋ väzipisini orunliğuçi Mahmut Qasımbekov, Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ Mädäniyät vä sport ministri Arıstanbek Muhamedıulı, Almuta şähiriniŋ hakimi Bauırjan Baybek qatnaşti.

Kšrgäzmini açqan M.Qasımbekov mäzkür çarä-tädbirniŋ ähmiyitigä tohtaldi. «Bu kšrgäzminiŋ Almutida başlinişiniŋ rämzlik mäzmuni bar. Almuta – duniyağa tonulğan mädäniyät vä sän°ät märkizi. Mustäqilligimizmu moşu şähärdä elan qilindi. Şuŋlaşqa bu şähär barliq qazaqstanliqlar üçün alahidä issiq, qälbigä yeqin», däp kšrgäzmä dairisidä seminarlar, konferentsiyalär štküzülidiğanliğini täkitlidi.

QҖ Mädäniyät vä sport ministri Arıstanbek Muhamedıulı kšrgäzminiŋ eçiliş täntänisi bilän täbrikläp, Nursultan Nazarbaevniŋ hayati härbir qazaqstanliq üçün ülgä ekänligini qäyt qildi. «Prezident Nursultan Nazarbaev bilän duniyada munasip ornini egiligän küçlük dšlät Qazaqstan – šzara aҗralmas uqumlardur. N.Nazarbaevniŋ rähbärligi bilän hälqimiz äsirlär davamida arman qilğan ärkinlikkä erişti. Tarih üçün nahayiti qisqa vaqit içidä mämlikitimiz ihtisadi täräqqiy etip, içki vä taşqi säyasättä duniyaviy däriҗigä kštirildi. Һazirqi vaqitta Qazaqstan duniya mädäniyitiniŋ aҗralmas bir qismiğa aylandi. Moşu yšniliştiki bizniŋ nişanimiz eniq. U – duniya mädäniyitidä munasip orun egiläş. Bu җähättin Prezidentimizniŋ täşäbbusi bilän milliy än°änilirimizni, tilimizni, sän°itimizni, ädäbiyatimizni, bir sšz bilän eytqanda, milliy rohimizni yeŋilaşni başliduq. 2017-jili 17-oktyabr'dä YuNESKOniŋ ştab-kvartirisida Prezidentniŋ programmiliq maqalisi vä mäniviy yeŋilinişniŋ altä asasiy layihisi – tuğulğan yär, Qazaqstanniŋ muqäddäs җayliriniŋ geografiyasi, alämşumul zamaniviy qazaqstanliq mädäniyät, dšlät tiliniŋ latin alfavitiğa kšçüşi, yeŋi gumanitarliq bilim, qazaq tilidiki 100 yeŋi därislik vä 100 yeŋi isim layihiliri tonuşturuldi. Mäniviy yeŋiliniş programmisi dairisidä ilim bilän bilimniŋ, mädäniyät bilän sän°ätniŋ märkizigä aylanğan Parij tamaşibinliriğa «Kšşpendiler älemi – Altın adam» ekspozitsiyasi, Qazaqstan toğriliq ilmiy hšҗҗätlik fil'mlar, vätänlik rässamlarniŋ kšrgäzmisi, qazaqstanliq muälliplärniŋ kitapliri tonuşturuldi», dedi A.Muhamedıulı.

Almuta şähiriniŋ hakimi B.Baybek mana moşundaq mäzmuni vä däriҗisi җähättin muhim çarä-tädbirniŋ mustäqillikniŋ däsläpki jillirida dšlitimiz keläçigi üçün tarihiy qararlar qobul qilinğan Almutidin başlinişi şähär turğunliri üçün ähmiyätlik ekänligigä tohtaldi. «Kšrgäzmidä mustäqil Qazaqstanniŋ dšlät süpitidä şäkillinişidiki Tunҗa Prezident – Dšlät rähbiri Nursultan Nazarbaevniŋ tarihiy şähs süpitidiki roli oçuq kšrsitilidu. Prezidentniŋ ämgigi tüpäyli Qazaqstan qisqa vaqit içidä duniyağa tonuldi. Kšrgäzmidä tävsiyä qilinğan ekspozitsiyalär elimizniŋ tarihi toğriliq çoŋqur mälumatlarni beridu», dedi hakim.

Elimizniŋ paytähti Astanağa kšçirilgändin keyin jigirmä jil içidä däsläpki qetim Dšlät rähbiriniŋ şähsiy arhivi, şähsiy kitaphanisi vä mirasgah fondiniŋ tätqiqat nätiҗiliri bilän materialliri Almuta şähiriniŋ җamaätçiligigä tävsiyä qilinivatidu. Kšrgäzminiŋ asasiy mähsiti – Prezidentniŋ mustäqil Qazaqstan täğdiridiki rolini tarihiy hšҗҗätlär vä eksponatlar arqiliq käŋ tonuşturuş.

Täntänilik märasimdin keyin hšrmätlik mehmanlar kšrgäzmini ziyarät qildi. «N.Nazarbaev: dävir, şähs, җämiyät» kšçmä kšrgäzmisi «Kšşbasşı jolı», «Kšşbasşı fenomeni», «Älem qadirlegen Elbası», «Elbası märtebesi – el märtebesi» degän birnäççä bšlümdin ibarät. Prezident kitaphanisiniŋ ekskursiya hizmitiniŋ eksperti G.Idırısova här bšlümgä tohtilip, eksponatlar toğriliq toluq mälumatlarni bärdi. Mäsilän, «Kšşbasşı jolı» bšlümidä Prezidentniŋ hayat basquçliri tarihiy җäriyanlar vä vaqiälär arqiliq namayiş qilinidu.

«Kšşbasşı fenomeni» bšlümidä bolsa, duniyada turaqliq vä behätärlikniŋ yeŋi ideyalirini kirgüzgän N.Nazarbaevniŋ dšlät qurulumi kontseptsiyasiniŋ qeliplişişi bilän täräqqiyatiniŋ tarihi kšrsitilgän. Bu yärdä Şämäy yadro poligoniniŋ yepilişidin başlap, dšlät paytähtini kšçiriş ideyasini ämälgä aşuruşqiçä bolğan tarihiy qararlar vä täşäbbuslar äkis etilgän.

«Elbası märtebesi – el märtebesi» bšlümidä N.Nazarbaevniŋ vä Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ täräqqiyatiğa häm duniyada teçliq vä turaqliqni saqlaşqa qoşqan ülüşini tonutuş mähsitidä Prezidentqa tapşurulğan aliy dšlät mukapatlirini kšrüşkä bolidu.

Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ taşqi säyasiti – duniya däriҗisidiki säyasätçi N.Nazarbaevniŋ abroyiniŋ äksi. Kšrgäzminiŋ «Älem qadirlegen Elbası» namliq bšlümidä elimizniŋ taşqi säyasiti, diplomatiyalik soğilar vä şähsiy yazmilar tarihiy materiallar arqiliq kšrsitilgän.

Bu kšrgäzmä Dšlät rähbiriniŋ säyasät bilän başquruştiki iҗabiy täҗribisini kšrsitipla qoymay, tarihiy şähsniŋ insaniy päzilätlirigimu ähmiyät bärgänligi bilän päriqlinidu. Prezident moşu küngiçä här küni, kam degändä, yättä-säkkiz varaq yazmini šz qoli bilän yazidekän. Şularniŋ biri – Vaşingtonda štkän yadroluq behätärlik boyiçä Sammitta sšzligän sšziniŋ šz qoli bilän yezilğan nushisimu kšrgäzmidä bar.

Kšrgäzmä dairisidä nurğunliğan mädäniy çarä-tädbirlärniŋ uyuşturuluşi mähsät qilinğan. Däsläpki küni mirasgah paaliyitigä beğişlanğan «İlmiy bilim beriş hizmitidiki innovatsiyalik işlar türliri» (QҖ Tunҗa Prezidenti – Dšlät rähbiri kitaphanisiniŋ iş täҗribisidin) namliq seminar vä «Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ tunҗa Prezidenti – dšlät kitaphanisi: dšlät başquruş strategiyasi vä Prezident fenomeni» namliq häliqara ilmiy-ämäliy konferentsiya štti.

Mäzkür kšrgäzmä 2018-jilniŋ 14-yanvariğiçä davam qilidu.

Dina İMAMBAEVA.

Bälüşüş