«Hoşna häqqi» nesi qalmisun

0
1 130 ret oqıldı

Turmuşumizda hoşnidarçiliqniŋ orni bšläk. Şuŋlaşqimu bizdä «Jiraqtiki tuqqandin, yeqindiki hoşna äla», «Öy alğiçä, hoşna al», «Bir hoşna — bir tuqqan» degängä ohşaş hekmätlik sšzlär, maqal-tämsillär moҗut. Bäzilär, adättä, här küni degidäk hoşniliri bilän kšrüşüp, salamlişip, hal-ähval sorişip, muŋdişip turidu. Bu җäriyanda bir-biriniŋ turmuşidin, hizmitidin, ailisiniŋ näpäsidin hävärdar boluşidu. Hoşalliği bilän qayğusiğa ortaqlişidu. Һaҗät bolğanda täsälla yaki mäslihät beridu. Äynä şu väҗidin alğanda, hälqimizdä hoşnidarçiliq häm «hoşna häqqigä» ait esil adätlär saqlanğan.

Hoşnilarara pätiläş. Һeyt-ayämlärdä hoşniliriniŋ šylirini pätiläşkä alahidä kšŋül bšlünidu.

Kesäl yoqlaş. Hoşniliriniŋ birärsi ağrip-tartip qalsa, soğa-salamlirini täyyarlap, ularni yoqlaydu häm kšŋlini yasaydiğan gäplärni qilip, aliy izgü- tiläklirini bildüridu.

Yardämlişiş. Hoşnilarniŋ šyidä toy-tškün, näzir-çiraqlar yaki başqimu muyumlar štkändä, hoşnilar hämmä işni qol-qolçä pütiriştä paaliyätçanliq tonutidu.

«Hoşna eşini» sunuş. Һärqandaq ailidä ubdaniraq tamaq ätkändä, uniŋ birär qaçisini hoşnilarğa kirgüzüş aditi bar. U «hoşna eşi» däp atilidu. Buniŋ arqiliq ular bir-birigä bolğan mehir-muhäbbitini ipadiläydu häm yeqinçiliğini tehimu mustähkämläydu.

Ötnä-yerim qiliş. Bu hoşnilar arisida jiŋnä-säräŋgidin tartip, pul-duniyağiçä bolğan närsilärni ariyät beriştur. Äyni ähval bir-birini kamsitqanliq yaki artuq kšrgänlik ämäs, bälki šzara yeqinliqniŋ bälgüsidur.

Umumän, «hoşna häqqi» hoşnidarçiliqtiki äŋ muhim amillarniŋ biri bolup, uniŋ printsipliriğa häm qaidä-tärtiplirigä ähmiyät beriş tolimu zšrürdur. Җümlidin bu munasivättä baravärlikkä, sämimiylikkä etivar berilgini ävzäl.

  Häliq tori.

Bälüşüş