Tohri tili yeziğidiki väsiqilär

0
199 ret oqıldı

Tohri tili yeziğidiki väsiqilärdiki tohri tili — Һind-evropa tilliri sistemisiğa mänsüp. Bu väsiqilärniŋ HH äsirniŋ başlirida Şinҗaŋdin tepilğanliği häqqidä hatirilär bar. Ularniŋ bügüngiçä saqlinip qalğan ayrim qalduqliri V — Vİİİ äsirlärgä täälluq bolup, hazir ayrim-ayrim halda Berlin, London, Sankt-Peterburg, Tokio, Beҗin, Ürümçi şähärliridiki arhivlarda saqlanmaqta. Germaniyalik mutähässislär qedimiy uyğur yeziğiğa asasän uni «tohri tili» däp atiğan. Bu til qedimiy Kingit, Küsän qatarliq җaylarda qollinilğan häm kingit-idiqut tili «A hilliq yärlik şevä», küsän tili «V hilliq yärlik şevä» degän namlarni alğan. A hildiki tohri tilliq väsiqilär 520 bät (parçä-puratlarni šz içigä alidu) bolup, ularniŋ hämmisi degidäk rahibilarniŋ budda äsärliridin ibarät. Qäğäzgä, yağaçqa yezilğan tam räsimliridiki A hildiki tohri yeziğidiki buyumlar 3100 parçidin artuqtur. Ularniŋ kšp qismini budda tomliri, karvanlarniŋ yol heti, buthanilarniŋ hesaviti, şeir-näzim qatarliqlar egiläydu.
Ottura Aziya qollinilidiğan brahma yeziğiniŋ qiypaş yezilidiğan häripliri tohri tilidimu bayqilidu. Umumän, tohri tilidiki materiallarda Şinҗaŋdiki qedimiy millätlärniŋ tarihiğa vä älnäğmä štmüşigä, budda dininiŋ Aziyagä tarqilişiğa, hind-evropa til sistemisidikilärniŋ ana juti vä kšçüş säväplirigä ait mäsililär šz äksini tapqan.
«Täŋritağ tori» uyğurçä tori.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ