Uyğurlarniŋ gül mädäniyiti

0
143 ret oqıldı

Soğa-salam aditidä
Uyğurlar ata-anilirini yoqliğanda, toy-tškün yaki tuğulğan künlärdä, ağriqlarniŋ halini soriğanda, jiraqtin kälgän mehmanlarni kütkändä, ataqliq şähslärni qarşi alğanda, güldästä qilip, ularğa šzliriniŋ jüräk sadasini, illiq mehrini, muhäbbitini häm hšrmitini ipadiläp kälgän. Һayat tärizidä
Hälqimizdiki gül mädäniyiti ularniŋ müҗäz-hulqiğa, täbiitigä, urpi-adätlirigä, jürüş-turuşi bilän kişilik munasivitigä, ählaq päzilitigä çoŋqur siŋip kätkäçkä, härbir uyğurniŋ qorasiğa kirsiŋiz, yolniŋ ikki qasqinida, šyniŋ aldida, üzüm bariŋiniŋ yenida, eriq boyida gülniŋ tür-türiniŋ šstürülgänligini bayqavalisiz. Һoyliniŋ sirtiğa, därvaziniŋ ikki täripigä qizilgül, ätirgül, taҗigül, säbdägüllärniŋ terilgänligini kšrüvelişqa bolidu. Ular päqät kšrkämlik hädiyä qilipla qalmastin, adämlärgä rahät, hšzür beğişlaydu. Bšlmä gülliri šyniŋ havasini täŋşäş rolini atquridu. Uyğurlarniŋ çirayliq bir gülni üzüp, çekkisigä qisturuvalidiğan aditimu bar.

İsim qoyuşta
Uyğurlar isim qoyğanda äŋ däsläp tağ җisimliriniŋ, hayvanlarniŋ, däriyalarniŋ häm quşlarniŋ namliridin paydilinip kälgän. Mäsilän, Taş, Tšmür, Batur, Tağbay, Yolvashan, Şirhan, Däriyahan, Ormanbay, Bulbulhan, Zäynäphan vä hakazilar. Ändi gül mädäniyitigä җiddiy kšŋül bšlgändin keyin gülgä munasivätlik isimlarni qoyuş adätkä aylanğan. Yäni pärzäntliriniŋ güldäk çirayliq, näpis, nazakätlik boluşini arman qilip, ularni Bahargül, Ayimgül, Qurbangül, Şatgül, Mehirgül däp atiğan.

Turmuş-tirikçiliktä
Äzäldin gülni ätivalap kälgän uyğurlar kiyim-keçäklärgä, kigiz-gilämlärgä, baş kiyimlärgä härhil gül nushilirini çüşirişkä adätlängän. Şundaqla kündilik turmuşta işlitilidiğan qaça-qomuçlarda, kšrpä-yastuqlarda, quruluşlarda gül nushilirini kšrgili bolidu.
www.nur.cn

Bälüşüş

Javap qalduruŋ