Ämgäktin halavät tapqan

0
261 ret oqıldı

Sabiräm ÄNVÄROVA, «Uyğur avazi»/ «Һeli yadimda, tähminän 9-10 yaş vaqlirim bolsa keräk. Koçida šzäm qatarliq uşşaqlar bilän oynavatattuq. Bir çağda brigadir ünlük avazda, qin-qiniğa patmay, «Uyğur tilida gezit çiqiptu!», däp «Kommunizm tuği» (hazirqi «Uyğur avazi») gezitiniŋ däsläpki sanini kštirip kelip, pütkül yeziğa җar salğan edi. Häliq bir-birini quçaqlap, hoşal bolup, heliqi brigadirniŋ ätrapiğa jiğilişti. Buni kšrgän bizmu oyunni taşlap, şularğa qoşulduq. Һätta yezişni, oquşni bilmäydiğan adämlärmu hoşal bolup, gezitta nemä yezilğanliğini oqup berişni iltimas qilişti. Һämminiŋ diqqät-näzäri — gezitta besilğan maqalilarni oqup berivatqan brigadirda. Mana şu päyttiki häliqniŋ şatliği hazirğiçä kšz aldimdin ketär ämäs. Nemişkä däysizğu? Çünki mana şu zamanlarda häliqniŋ täŋdin-tolisi savatsiz bolsimu, ularniŋ gezitqa bolğan hšrmät-iştiyaqi alahidä edi. Şu päyttä «Uyğur tilida gezit yoruq kšrdi» däp beşimizniŋ kškkä yätkini – gezitniŋ qädir-qimmitini çüşinip, ana tiliğa bolğan mehir-muhäbbiti üstün häliq ekänligimizni ipadiligän, ämäsmedi?! Lekin äşu zamanlardiki milliy ğurur, vijdan štkän jillar quçiğida, štmüşniŋ çaŋ-topisiğa kšmülüp qalğandäk… Undaq deyişimniŋ sävävi, keyinki jillarda gezitni qoliğa elip, şunçilik şatlanğan adämni şähsän män uçratmidim. Һämmigä birdäk küyä yaqmaymän, älvättä. Biraq, häqiqätni eytsaq, bügünki kündä hämmimiz savatliq bolup, turmuş-şaraitimiz kündin-küngä yahşilinivatsimu, milliy näşirlirimizni aliqinimizğa elip, kškkä kštirişniŋ orniğa gezitqa yezilidiğanlar, oquydiğanlar saniniŋ jildin-jilğa aziyip ketip barğanliğini oylisam, jürigim zedä bolup ketidu».
Avakri aka Sidiqovniŋ bu qälb sšzlirini aŋliğandin keyin, meniŋmu qälbim pärişan boldi. Äslidä män u küni Avakri akiniŋ namiğa munasivätlik eytilğan izgü inkaslarni aŋlap, uniŋ bilän yeqindin tonuşuş mähsitidä qutluq šyiniŋ bosuğisidin atliğan edim.
Avakri Äkri oğliniŋ baliliq dävri Uluq Vätän uruşidin keyinki eğir jillarğa toğra kälgän ekän. U däsläpki bilim yolini tuğulğan juti –Dolatidiki säkkiz jilliq mäktäptin başlaydu. 8-sinipni pütärgändin keyin, ailä şaraitiğa bağliq, mäktäpni taşlaşqa mäҗbur bolup, päqät ikki jildin keyinla, yäni 1967-jili Çoŋ Aqsu ottura mäktivini tamamlap, ikki jil yeza klubida kinomehanikniŋ yardämçisi bolup işläydu. Һärbiy borçini štäp qaytqandin keyin, Çonҗa yezisidiki 9-käspiy-tehnikiliq uçiliöeniŋ Çoŋ Aqsudiki şšbisidä oquydu. Andin şu yezidiki «Kazsel'hoztehnika» mähkimisigä slesar' bolup işqa orunlişidu vä şoferlarni täyyarlaydiğan mähsus kursta muällimlik qilidu. Täkitläş keräkki, u mäzkür mähkimidä ottuz jildin oşuq ämgäk qilidu.
1991-jili «Kazsel'hoztehnika» mähkimisi yepilip, hususiylaşturulidu. Kolhoz yärliri kooperativlarğa bšlünidu. Moşu vaqitta «Dolata» kooperativi qurulup, uniŋğa Avakri aka baş injener bolup bäkitilidu. Keyiniräk mäzkür kooperativmu tarqitilip, dehan egiliklirigä bšlünidu. 1993-jili Avakri akiniŋ rähbärligidiki «Qasim» dehan egiligi täşkil qilinidu. Mana şuniŋdin buyan Avakri Sidiqov mäzkür dehan egiliginiŋ işliriğa mäs°ul bolup kelivatidu.
«Yärni toydursaŋ, aç qalmaysän» demäkçi, etiz-eriqqa tär tšküp, tirikçilik qilip kelivatqan dehan Avakri Äkri oğli suniŋ tapçilliğiğa bağliq päqät buğday, kšpjilliq çšp (bedä) šstüridekän. Eytişiçä, biyil 2,5 gektar yärgä buğday terip, 10 tonnidäk buğday, 60 tonnidäk çšp jiğiptu. «Yegän nenimizmu, malğa berär yäm-çšpimizmu šzimizdin» däp küldi Avakri aka.
Jutdaşliridin uniŋ җämiyätlik iş desä içkän eşini yärdä qoyidiğanliği häqqidä aŋliğan edim. Özi bilän sšhbätlişiş arqiliq uniŋğa äynän kšzüm yätti. Däsläp biraz jil jigitbeşi hizmitidä bolğan Avakri aka keyiniräk yeziliq Veteranlar keŋişiniŋ räisi bolup saylinip, bügünki küngä qädär şu işniŋ hšddisidin şäräp bilän çiqip kelivetiptu. Juttiki җämiyätlik işlarğa aktiv qatnişip, Uluq Vätän uruşi qatnaşquçiliriniŋ hatirisigä yadikarliq ornitiş, yeziğa taza içimlik su kirgüzüş qatarliq çoŋ-kiçik işlarniŋ beşida jürgän insan ekän.
Därhäqiqät, ämgäk – bähitkä, bärikätkä, bayliqqa başlap baridiğan yalğuz yol. Ämgäk qilmay turup, ularniŋ birigimu yetiş äsla mümkin ämäs. Avakri Äkri oğli tär tšküp kškligän, äl-jutiniŋ raziliğiğa erişip, ämgäktin halavät tapqan insandur.
Uyğur nahiyäsi.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ