İkkitäräplimä hämkarliqniŋ yeŋi dävri

0
259 ret oqıldı

Prezident Nursultan Nazarbaev AQŞqa räsmiy säpiri dairisidä Prezident Donal'd Tramp bilän uçraşti. Qarşi eliş räsmiyiti ayaqlaşqandin keyin, Dšlät rähbiri Aq šyniŋ Һšrmätlik mehmanliri kitavida imzasini qaldurdi. Qazaqstan bilän AQŞ Prezidentliri ikkitäräplimä munasivätlärni vä häliqara kün tärtividiki muhim mäsililärni muhakimä qildi.Prezident räsmiy säpärgä täklip qilğanliği üçün AQŞ Prezidenti D.Trampqa šziniŋ minnätdarliğini izhar qildi. Qazaqstan AQŞniŋ işäşlik şerigi ekänligini täkitligän N.Nazarbaev keläçäktä ikkitäräplimä munasivätlärni küçäytişniŋ ähmiyitini qäyt qildi.
«Sizni prezidentliq paaliyitiŋizniŋ bir jilliği vä ihtisattiki zor utuqliriŋiz bilän täbrikläymän. Qazaqstan bilän AQŞ arisida yahşi ikkitäräplimä säyasiy munasivät ornidi. AQŞ däsläpkilärdin bolup Qazaqstanniŋ Mustäqilligini etirap qildi. Şuniŋdin beri 26 jil içidä ikki dšlät arisidiki munasivätlär yeŋi baldaqqa kštirildi. Meniŋ bügünki säpirim – şuniŋ dälili. Säpär davamida ikki dšlätkä paydiliq mäsililärni muhakimä qilidiğanliğimizğa vä Qazaqstan bilän AQŞ arisidiki ihtisadiy hämkarliqniŋ buniŋdin keyinmu rivaҗlinidiğanliğiğa işänçim kamil», dedi Dšlät rähbiri.
Öz novitidä D.Tramp AQŞ Qazaqstanni Märkiziy Aziya regionidiki keläçigi zor, strategiyalik şerik däp hesaplaydiğanliğini täkitlidi. Uniŋ eytişiçä, Qazaqstan bilän AQŞ arisidiki diplomatiyalik, soda-ihtisadiy munasivätlär yeŋi süpätkä egä boluvatidu. Aq šy rähbiri Qazaqstanni regiondiki teçliq vä behätärlikniŋ häl qilğuçi amili süpitidä bahalaydiğanliğini eytti.
– Sizniŋ bu yärgä kälginiŋizgä män hoşal. Sizgä barliği çoŋ hšrmät bilän qaraydu. İkki dšlät arisidiki munasivätlär yahşi täräqqiy ätkän. Һazir Qazaqstanniŋ ähvalimu nahayiti yahşi. Biz üçün Sizni qobul qiliş çoŋ märtivä. Sizniŋ eliŋiz üçün qilğan işiŋiz häqiqätänmu äҗayip, – dedi AQŞ Prezidenti.
Uniŋdin keyin dšlät rähbärliri tar dairidä muzakirilär jürgüzdi. Andin N.Nazarbaev bilän D.Tramp jurnalistlar üçün brifing štküzüp, uçrişişta muhakimä qilinğan mäsililär häqqidä ähbarat bärdi.
Prezident N.Nazarbaev Aq šy rähbirigä AQŞqa täklip qilip, qazaqstanliq delegatsiyagä mehmandostluq kšrsitivatqanliği üçün minnätdarliq bildürdi. Şundaqla D.Tramp bilän ilgiri bolğan telefon arqiliq sšhbitini, Er-Riyadtiki uçrişişni vä moşu säpärniŋ işänçä, dostluq vä šzara çüşinişlik rohida štüvatqanliğini täkitlidi.
«Säpirimniŋ yäkünliri Qazaqstan-Amerika munasivätlirini ikki dšlätniŋ mänpiyitigä aylinidiğan käŋäytilgän strategiyalik hämkarliq däriҗisigä kštiridiğanliğiğa işänçim kamil. Bügün Astana bilän Vaşingtonniŋ šzara munasivitiniŋ yeŋi dävrigä başlamçi bolidiğan birläşkän säyasiy bildürüş elan qilimiz. AQŞ bizniŋ mustäqilligimizni etirap qilğan däsläpki dšlätlärniŋ biri. Şuniŋdin beri säyasiy җähättin Qazaqstanni qollap-quvätläp kälmäktä», dedi N.Nazarbaev.
Dšlät rähbiri AQŞqa bolğan säpirini Märkiziy Aziyadiki bäş dšlätniŋ namidin boluvatqanliğini eytti. Һazirqi vaqitta Märkiziy Aziyagä çoŋ dšlätlär qiziqmaqta. Şimalda Rossiya, Şäriqtä Hitay, җänupta İslam duniyasi bilän çegaridaş boluvatimiz. Bu җähättin qariğanda AQŞniŋ «S5+1» şäkligä qatnişişi ähmiyätlik. Män D.Tramp җanapliridin bu hämkarliqni davamlaşturuşni iltimas qilimän, dedi Dšlät rähbiri.
«Qazaqstan 2001-jili terrorizmğa qarşi küräştä AQŞqa paal yardäm kšrsätti vä bügünki taŋda Avğanstanda ämälgä aşuruvatqan käŋdairilik işlarğa qollap-quvätlişini davamlaşturmaqta. Pütkül duniya terrorizmniŋ yeŋi oçaqliriğa qarşi turuşi lazim. Qazaqstan Avğanstanğa 75 million dollar kšlämidä gumanitarliq vä tehnikiliq yardäm kšrsätti. Uniŋdin taşqiri miŋğa yeqin avğanstanliq yaşlar bizniŋ aliy oquş orunlirimizda bilim elivatidu. Bu mähsät üçün 50 million dollar mäbläğ bšlündi», dedi N.Nazarbaev.
Dšlät rähbiri Qazaqstanniŋ mustäqilligini alğan däsläpki jilliri yadroluq qural arsenalidin baş tartip, Şämäydiki sinaq poligonini yapqanliğini täkitlidi. Yadroluq qurali bar dšlätlärni bizdin ülgä elişqa çaqiridiğan mäniviy hoquqimiz bar. Moşu sšhbätni İran bilän, hazir Şimaliy Koreya bilän jürgüzüvatimiz. KHDҖ mäsilisini Hitay, AQŞ, Rossiya birlişip häl qilalaydu, dedi Dšlät rähbiri.
Prezident N.Nazarbaev ikkitäräplimä munasivätlärdiki ihtisadiy munasivätlärniŋ ähmiyitigä tohtaldi. Qazaqstandiki amerikiliq kompaniyalär dšlät ihtisadiğa 50 milliard dollardin oşuq mäbläğ salğan, 5 miŋğa yeqin iş orniniŋ eçilişiğa imkaniyät yaratqan. Elimizgä kelivatqan AQŞ grajdanliriğa vizasiz rejim җariy qilindi. Prezident vizağa munasivätlik novättiki qädämni AQŞ täripidin kütüvatqanliğini täkitlidi. Şuniŋ bilän billä keläçäktä ikki dšlät arisida uttur avia reysliri eçilidu.
«Bügünki «dügläk üstäldä» 7 milliard dollar kšlämidiki 20 şärtnamigä qol qoyilidu däp mähsät qilivatimiz. Bu – biznes väkilliri arisidiki šzara munasivätniŋ aliy däriҗisini kšrsitidu. Biz Boing samoletlirini setivelişni vä yeza egiligi sahasidiki munasivätlärni rivaҗlanduruşni mähsät qilimiz», dedi Dšlät rähbiri.
Sšziniŋ ahirida Qazaqstan Prezidenti D.Trampni AQŞniŋ ihtisat sahasida qolğa kältürgän utuqliri bilän täbriklidi. «Siz äҗayip seliq islahitini ämälgä aşurdiŋiz. Bu täşäbbusiŋizni qollaymän. Çünki moşundaq islahatni biz bäş jil ilgiri qobul qilduq. Bizdä korporativliq seliq 20 payiz, payda seliği 10 payiz» däp sšzini hulasilidi N.Nazarbaev.
Öz sšzini Dšlät rähbirigä täşäkkür izhar qiliştin başliğan D.Tramp N.Nazarbaevniŋ Aq šygä räsmiy säpär bilän kelişini šzi üçün abroy hesaplaydiğanliğini eytti.
«AQŞ çaräk äsirdin beri Qazaqstanni Märkiziy Aziyadiki mustäqil, istiqbali zor strategiyalik şerik süpitidä hesaplaydu. Biz Qazaqstanniŋ mustäqilligini däsläpkilärdin bolup etirap qilğanliğimizni mäğrurliniş bilän tilğa alimiz. Şuniŋdin beri kšp vaqit štti. Qazaqstan yadroluq quralidin baş tartiş arqiliq šz ävladi üçün behätär vä teçliq keläçäkni şäkilländürdi», dedi D.Tramp.
Şuniŋdin keyin Aq šy rähbiri AQŞniŋ Qazaqstan ihtisadiniŋ äŋ çoŋ investori vä asasiy soda şerikliriniŋ biri ekänligigä tohtaldi. D.Tramp Qazaqstanni Märkiziy Aziya regionidiki utuqluq täräqqiyatniŋ modeli süpitidä etirap qilidiğanliğini täkitlidi.
«Biz keläçäktä Qazaqstanğa selinidiğan investitsiya kšlämini aşuruşni mähsät qilivatimiz. Bolupmu energetika sahasiğa ähmiyät beriş planimiz bar. Bügünki taŋda Qazaqstan bilän strategiyalik hämkarliğimiz rivaҗlinivatidu. AQŞ bilän Märkiziy Aziya arisidiki hämkarliq duniya җamaätçiligi kütkinidinmu tez täräqqiy ätmäktä. Qazaqstan Avğanstandiki bizniŋ härbiylirimizgä yardäm kšrsitivatidu», däp AQŞ Prezidenti ikki dšlät arisidiki hämkarliq Qazaqstanniŋ BMT Behätärlik Keŋişi räisi hizmitigä kirişkändin keyin tehimu küçäygänligini täkitlidi.
D.Tramp Prezident N.Nazarbaev billän dšlätniŋ iqtidarini aşuruş, munasivätlärni yahşilaş boyiçä mäsililärni muhakimä qilğanliğini eytti. Qazaqstan Koreya qoltuğidiği yadroluq quralğa munasivätlik mäsilidä işäşlik şerikkä aylanmaqta. Aq šy rähbiriniŋ pikriçä, birlişip paaliyät jürgüzüş Şimaliy Koreya rejiminiŋ yadroluq qural hovupidin qoğdinişqa imkaniyät yaritidu.
«Prezident N.Nazarbaevqa Avğanstandiki bizniŋ paaliyitimizni qollap-quvätligänligi üçün täşäkkür izhar qilimän. Qazaqstanniŋ İGİL vä Taliban läşkärliri bilän küräştä ähmiyätlik logistikiliq җähättin qollap-quvätligänligini aliy bahalaymän. Moşu turğidin, Qazaqstanniŋ Avğanstan grajdanliriğa bilim beriş mäsilisini qolğa elişiniŋ, dšlättiki behätärlikni küçäytişkä paal qatnişişiniŋ ähmiyiti alahidä», dedi AQŞ Prezidenti.
Şuniŋdin keyin D.Tramp Qazaqstanni hoşna dšlätlärgä hšrmät bilän qaraydiğan, šz täğdirigä šzi җavapkär mustäqil dšlät süpitidä etirap qilidiğanliğini eytti. Uniŋ täkitlişiçä, Qazaqstanda amerikiliq kompaniyalärniŋ nätiҗidarliq işlişi üçün qolayliq şaraitlar yaritilğan.
«Amerikiliq tiҗarätçilär Qazaqstan ihtisadiğa investitsiya seliş boyiçä aldinqi säptä turidu. İkki dšlät arisidiki soda vä ihtisadiy munasivätni küçäytiş mähsitidä N.Nazarbaev AQŞniŋ tiҗarätçiliri bilän uçrişidu. Biz sodiniŋ ikkitäräplimä vä adil boluşi keräk däp hesaplaymiz», dedi D.Tramp.
Aq šy rähbiriniŋ täkitlişiçä, birqatar sanaät sahalirida, grajdanliq aviatsiya, tšmür yol, meditsiniliq hizmät kšrsitiş, tehnologiya vä energetika sahasida süpätlik mähsulatlar bilän hizmät kšrsitiş boyiçä käŋdairilik çarä-tädbirlär ämälgä aşurulmaqta. Ahirida D.Tramp Qazaqstan mustäqilliginiŋ mustähkäm, keläçiginiŋ parlaq boluşiğa tiläkdaşliq bildürdi.
Dšlät rähbärliri säpär yäkünliri boyiçä käŋäytilgän strategiyalik hämkarliq toğriliq Birläşkän bildürüş qobul qildi. Uniŋda HHİ äsirdiki Qazaqstan bilän AQŞ arisidiki munasivätlärni buniŋdin keyinmu çoŋqurlitiş mäsililiri kšrsitilgän.
Dšlät rähbiriniŋ AQŞqa säpiri davamlaşmaqta. Säpär davamida Prezident birqatar ikkitäräplimä uçrişişlarni štküzüp, biznes forumğa qatnaşti.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ