Män kšyärmän balamğa…

0
287 ret oqıldı

Novella / Bügünki taŋ adättikidäkla huşvaq başlandi. Käypiyatimmu kštiräŋgü. Çünki talada — män yahşi kšridiğan hava rayi. Kiçikkinä yopurmaqqa ohşaydiğan nahayiti yumşaq qar läpildäp yeğivatatti. U aziraq çiqqan şamal täsiridin eğaŋlap, šzini yär qoyniğa asta taşliğandäk qilatti. Alahidä rahätliniş bilän derizidin bu gšzällikkä toymay turup qalğan ekänmän. Tuyuqsiz qizim Dilnazdin kälgän telefon qoŋğuriği meni bu esil duniyadin sšräp degidäk elip çiqti:
— Apa, Һakim äşundaqlarniŋ mäktivigä baridekändä, hä? — dedi u salam-saatsizla.
Män «äşundaqlarniŋ» degän sšzni därhal çüşändim. Lekin çüşänmigändäk qilip,«Qandaqlarniŋ?», däp soridim.
U heliğiçä ünsiz turup qaldi. Andin ünliri titiräp çiqti:
— Bağçida uniŋğa şeir beriptekän. Birnäççä kün içidä tšrt qur şeirniŋ ikki sšzini aranla eytalidi. U sšzlärnimu toluq dälälmidi.
Uniŋ yaşlirini ünsiz jutuvatqinini bilivatimän. Bayila alämçä rahätkä bšlängän vuҗudum ändi alämçä ändişigä tolup, jürigim düpüldäp soquşqa başlidi. Män u kiçikkinä qoziçiğimniŋ hazirçä «undaqlarniŋ», yäni tili kam balilarniŋ bağçisiğa, keyiniräk ularniŋ mäktivigä baridiğanliğini bilättim. Çünki 5 yaşliq bala üçün uniŋ eytalaydiğan sšzliri häqiqätänmu nahayiti az edi… Mänmu äşu tšrt qurluq şeirni birnäççä qetim yadlatqan bolsammu, eniğiraq birmu sšz eytalmiğan edi… Lekin «mäylila, tili kamlar bağçisiğa barivärsun, bir küni sšzläpmu ketär. İş qilip sağlam vä aman bolsekän», däp šz-šzämgä täsälla berip jürättim. Amma pärzändiniŋ härbir qädimini diqqättä tutuvatqan, yaş qoşulğansiri uniŋdin täbiiy šzgirişlärni kütüvatqan ana üçün bu hil ähvalni qobul qiliş täs, älvättä!.. Uni pütünläy dilim bilän çüşinip turimän.
Dilnazniŋ jürigini eçişturğan bu mäsilä meniŋ qälbimnimu bir pästila moҗup, otturidin qaq yerivätkändäk boldi. Gekitigimgä, huddi püvdigän şar ohşaş, qaplinip qalğan hava ün çiqirişimğimu imkaniyät bärmäy, avariçiliqta turimän. Lekin šzämni biraz tutup, avazimni säl šzgärtip, til qattim:
— Mäyli. Şeir eytmisa, ussul oynaydu. U ussulni yahşi kšridiğu! Tärbiyiçigä: «Şeir eytmaydu, ussul oynaydu», degin. Biz üçün uniŋ aman-esän, ağrimay jürgini ävzäl ämäsmu! Bu qetim uniŋğa ikki ussul bärsun. «Uyğurçä ussulmu oynalaydu» degin. U štkän jilida ussulniŋ hämmä härikätlirini toğra orunliğan ediğu. Yadiŋdimu? – dedim uniŋ diqqitini iҗabiy rohqa avuşturmaqçi bolup.
— …Yad..d..imda, — dedi heliğiçä ünsizliktin keyin u.
— Һä şundaq. Tärbiyiçi uni bäkmu mahtiğan ediğu. Andin çeliştimu yenidiki balini yeŋivaldi ämäsmu… Yänä nemilärnidu däp uniŋ yadiğa alliqandaq närsilärni salğandäk qildim…
— Һä rastla, u mäktäpni häqlär bäkmu mahtişidu, — dedim ariliqta. —Tili duruslanğan päyttä därhalla adättiki mäktäpkä avuşturidekän.
Bu päyttä, dilimniŋ goya tuz sepip qoyğandäk eçişivatqiniğa, hätta kšzümdin tohtimay yaşlirimniŋ eqivatqiniğa pärva qilmay, qizim bilän gäplişişni, uniŋ kšŋlini kštirişni davamlaşturimän.
— Һä-ä? Rast dävatamsän, apa? Rastla sšzläp ketämdekän?
— Vay, män saŋa yalğan gäp qilattimmekän ändi? Meniŋ hizmätdişimniŋ balisi tamamän sšzlimättekän. 5-sinipqa çiqqiçä viçirlap sšzläp ketiptu.
— Duduqlimayla sšzläp ketiptimu?
— Һä-ä. Tap-taza sšzläydekän.
— Andinçu? Һazir nädikän u bala?
— Andinma? Andin nemä bolatti, adättiki mäktäpkä avuşturuvaptu. İlgiri sšzlitälmigän balisini hazir “tohta” däpmu tohtitalmaydekän, –dedim (Äslidä u mäktäptä sšzlimäydiğan baliniŋ sšzläp ketidiğinini aŋliğan edim, lekin hizmätdaş toğriliq «hekayini» šzämmu däsläpki qetim šzämdin aŋlavatimän). Mäyli, yalğan gäp boluvärsun. Väzipäm balamniŋ kšŋlidiki ğämni elip taşlaş ämäsmu?!
Vah! Allaniŋ qudriti! Bu qizmu tehi meniŋ üçün bala ämäsmedi. Bayatin beri tirişqinim bekarğa kätmigän ekän. Bir pästila uniŋ rohi kštirilip, käypiyatimu šzgärdi. Avazimu šzgirip, üni işäşlik çiqişqa başlidi. Çünki uniŋğa ümütlük sšzlärni apisi, yäni män «eniq misallar» bilän dävatimänğu. Ana degän yalğan gäp qilarmidi. Allağa şükri! U meniŋ hämmä gepimgä işändi. Ändi u maŋa oğliniŋ tatliq qiliqliri, ukisini qançilik däriҗidä yahşi kšridiğanliği, uniŋ toluq tili çiqqandin keyin qoşumçä başqimu šmäklärgä apiridiğanliği toğriliq arzu vä mähsätlirini eytişqa başlidi. Toğra. Bu härqandaq aniniŋ täbiiy armini. Däl hazir qizimniŋ kšŋli huş… Һä maŋa kerigimu şu edi…
Ana üçün baliniŋ hoşalliğini kšrüştin artuq bähit barmu zadi… Һä-ä zamanim, män balamniŋ qayğusida, hä balam, balisiniŋ… Täbiätniŋ bu qaidisini šzgärtiş mümkinmedi! «Män kšyärmän balamğa, balam kšyär balisiğa…», degän maqalni yänä bir qetim yadimğa aldim.
Һayatniŋ çaqmaq iştikligidä šzgirip ülgiridiğanliği yänä bir qetim dälilini kšrsätti. Bari-yoqi 10-15 minut içidä bu kšŋlüm birdä häşkä, birdä ziminğa çüşti. Vay tovva, ätigändin beri bir hil yeğivatqan qar uçqunlirimu män qizim bilän sšhbätläşkän ariliqta çipla tohtap qalğan edi. Ändi bolsa, u meniŋ käypiyatimni kšrüp, huddi ärkiligändäk, alahidä «şohluq» bilän u yaq vä bu yaqqa silkinip, yänila yär qoyniğa tškülüşkä başlidi. Bu alamätkä zoqlinip, därhal kiyinip sirtqa çiqtim.
Appaq qarniŋ däl äşu läpildäp çüşüvatqan päytigä çäksiz aşiqliğimni izhar qilğandäk, uniŋğa bağrimni käŋ açtim. Andin asman boşluğiğa qarap, uluq täŋrimdin bäŋvaşliğidin bir orunda tohtitiş täs bolğan, çirayi süzük taştäk omaq, alämdä boluvatqan hadisiniŋ hämmisini eniq päriq qilalaydiğan zeräk, šzi yahşi kšridiğan adämlär bilän uçrişişta çäksiz bähitkä bšlinidiğan, biraq ular bilän hoşlişiş päytidä alämçä çüşkünlükkä çüşidiğan jürigimniŋ parçisi kiçikkinä Һakim isimliq qoziçiğimniŋ tili çapsaniraq çiqip, bulbuldäk sayrap ketişini tilidim. Bu päyttä gšzäl qar parçiliriniŋ bir qismi mäŋzimni juyup çüşüvatqan yaşlirimğa qoşuluvatsa, yänä bir qismi pütünläy bädinimgä, huddi kšktin mamuq sepilivatqandäk, gšzällik beğişlavatatti. Bu halätni meniŋ qälbimdiki bebaha qimmät tiligimgä qiyas qilip, «U kün çoqum kelidu! Çoqum kelidu!», däp qobul qildim…
Gülbähräm HOŞAEVA.

Gülbähräm HOŞAEVA

Bälüşüş

Javap qalduruŋ