Ottuz oğulniŋ güli vä quli

0
426 ret oqıldı

Şämşidin AYuPOV, «Uyğur avazi»/ Moşu ibarä jürigini ottuzğa bšlüp, ottuz oğulniŋ otida kšygän, dostluqni bšläkçä qädirläydiğan «Regionalliq mäşräpniŋ» begi Dolqun Raziev ohşaş adämlär namiğa eytilğan bolsa keräk, däp oylaymän. Undaq deyişimniŋ sävävi, uniŋsiz mäşräp ähliniŋ heçqandaq toy-bäzmisi ävҗigä çiqmaydu. “Quli” deginimiz bolsa, härqandaq väziyättä u qolini kšksigä tutqan halda yeniŋdin tepilidu.
Dolqun aka җamaätçilik arisidimu šziniŋ millätpärvärligi, sahavätlik işliri bilän yahşi tonulğan. Bolupmu buniŋdin birnäççä jil ilgiri uyğur yaşliriniŋ beşini qoşup, härhil mädäniy çarä-tädbirlärni uyuşturuşqa munasip ülüşini qoşqan edi. «Sultanqorğan» җämiyätlik birläşmisini başqurğan jillirimu kšpiräk jutniŋ ğemini qilişqa adätlängän. Şuŋlaşqa uniŋ äl-jut arisidimu izzät-abroyi çoŋ. U şundaqla heçkimgä ohşimaydiğan müҗäzi, huşçaqçiği bilän dost-yaranliriniŋ qälbidin orun alğan märt-märdanä insan. Äynä şundaq insaniy päzilätlärni diliğa muҗässämläştürgän, šz mänpiyitidin kšrä, kšpiräk kšpçilik ğemini qilişqa adätlängän Dolqun Razievmu mana atmişniŋ “işigini” eçiptu.
“Yahşilarğa täbiiydur hšrmät”, demäkçi, bügün biz äynä şu hšrmät yüzisidin, uniŋ šmür kitaviniŋ sähipilirini varaqlap kšrüşni muvapiq kšrduq. Biz däsläp Dolqun akiniŋ ğämgüzar anisi Paşahan Razieva bilän hämsšhbättä bolduq.
– Biz Ğulҗidin 1959-jili kšçüp çiqip, Almuta şähirigä orunlaştuq, – dedi ana štmüşkä näzär taşlap. – Bir jildin keyin Panfilov nahiyäsiniŋ Pänҗim yezisiğa kšçüp kättuq. Män Ğulҗida «İttipaq» teatrida uzun jil işligänliktin, Pänҗimgä kelip, yezida täşkil qilinğan sän°ät häväskarliri šmigigä işqa orunlaştim. Bu yärdä ikki jilçä yaşiğandin keyin, Yarkänt şähirigä kšçüp kättuq. Balilarniŋ dadisi Rähmitullam biz, ailisini, asraş üçün kavapçiliq bilän şuğullandi. Dolqun Yarkänt şähiridiki Kirov namidiki ottura mäktäptä (Һazirqi H.Һämraev namidiki uyğur ottura mäktivi) oquvatqan çağliridila dadisiğa qol-qanat bolup jürdi. Mundaq eytqanda, kiçigidinla dadisiniŋ qeşida jürüp tavlandi, ämgäksšygüç bolup šsti. Mäktäptimu yahşi oqudi. Çoŋ oğlumiz Säypidin mozduzçiliq bilän şuğullinip jürdi. Äsmitulla oğlum bilän qizlirim – Gülnarä bilän Gülzarä tehi kiçik edi. Keyiniräk yoldişim ikkimiz Yarkänt şähiridiki umumtamaqliniş mähkimisidä işliduq. Mäzkür mähkimidä on jilçä işligändin keyin, birätola Almuta şähirigä kšçüp kälduq. Bu yärgä kälgändin keyinmu Dolqun yänä şu bizniŋ ğemimizni qilip, qaynaq ämgäk qaynimiğa şuŋğup kirip kätti…
Balamni mahtiğinim ämäs, häqiqiti şuki, ata käspini davamlaşturuş niyitidä, mana jigirmä jilçä boldi «Manzura» dukinini vä bäş jildin beri uniŋ yenida ihçam aşhanini işqa qoşup, tirikçilik qilivatidu. Biriniŋ ala jipini atlimisaŋ, haramliq qilmisaŋ, birävniŋ häqqini yemisäŋ, bärikät tapisänkän. Şuŋlaşqa hädisiy kitaplarda «Şükri desäŋ sän, yänä berimän män», deyilgänğu. Rähmitullam rämiti ikkimiz «şükri» däp yaşiduq. On tiyin tapsaq, şuniŋ yerimini jitim-yesir, musapirlarğa beriştin qaçmiduq. Rämiti hätta keçiliri tenäp, koçida qalğanlarni, mäyli uni tonisun-tonimisun, šygä başlap kelip ğizalandurup, andin ätisi çirayliq yolğa selip qoyatti. Milliy näşirlärgä yeziliştin, yazğuçi-şairlirimizniŋ kitaplirini setiveliştin heçqaçan baş tartqan ämäsmiz. Balilirimiznimu şundaq tärbiyiliduq. Һazir Dolqunmu tapqan tärgininiŋ bir bšlügini muhtaҗlarğa aҗritip, qolidin kelişiçä yardäm qolini sunup kelivatidu. Şuŋlaşqa tonuş-bilişlärniŋ Dolqunni «Bu biz yahşi bilidiğan märt-märdanä Çapaykam bilän Paşahindämniŋ duasini alğan sahavätlik oğlidä!», däp hšrmät bilän tilğa alidiğini bekar bolmisa keräk. (Eytmaqçi, Rähmitulla aka tarihiy vätinimizdä partliğan milliy inqilapqa qatnaşqan ekän. Uniŋ şu jilliri yamğurdäk yeğivatqan oqqa pärva qilmay, soldatlarğa jügräp jürüp, su toşup jürginini kšrgän säpdaşliri uniŋğa «Çapay» däp läqäm qoyuptekän. Bu bara-bara uniŋğa isim süpitidä siŋişip kätkän. Paşahan aniniŋ eytişiçä, kšpligän adämlär yoldişiniŋ isminiŋ Rähmitullam ekänligini u duniyadin štüp, namizini çüşärgän küni biliptu).
Dadisi ikkimizni bir kün kšrmisä, Dolqunniŋ kšŋli imin tapmaydiğan. Һär küni degidäk ähvalimizdin hävär elip, jiriğimizni yeqin qilip turatti. Һazirmu şundaq. Ağrip-silap qalğidäk bolsam, paypetäk bolup ketidu. Birär işqa tutuş qiliştin aval, meniŋdin mäslihät sorimay, u işni härgiz qolğa almaydu. Mana, oğlummu atmişniŋ bosuğisidin atlidi. U moşu yaşqa kälgiçä meniŋ yenimdin bir kün neri kätkän bala ämäs. Qerindaşliriğimu qanitini täkşi yeyip kelivatidu. Bir çinä çayni meniŋ bilän içmisä, qosiği toymaydu. İlahim, moşu balamniŋ Hudayim šmrini bärsun, meniŋ yeşimğa kirsun, meni uzatsun. Balam bilän kelinim Alidäm ikkisigä uzaq šmür tiläymän. İkkisi täŋ muŋup, täŋ qerisun. Tšrt pärzändi bilän säkkiz nävrisiniŋ qiziğini kšrüp, çävrä oçumidin su içişigä nesip qilsun, däymän. Män yeqinliri üçün härqandaq işqa bäl bağlaydiğan häm ätrapidikilärni hoşalliqqa bšläşni bilidiğan Dolqun balamdin miŋ razi.
…Afrikida bir gül bar ekän, uniŋ här bärgidiki gül-poräk šzigä has räŋgä egä bolup, härqaysisidin alahidä yeqimliq puraq çiqiridekän. Män säksändin alqiğan Paşahan aniniŋ gäplirini tiŋşap oltirip, u yaqni äşu hislätlik gülgä tählit qildim. Undaq bolğini, aniniŋ balisiğa has mehri-muhäbbiti pütün barliğidin quyulup tursa, ikkinçi täräptin buniŋdin helä jillar ilgiri paҗiälik vapat bolğan yoldişi Rähmitullam akiğa nisbätän latapiti aniniŋ riştini bağlap, u häm buniŋğa alahidä yeqimliq hid äta qilatti. Mana moşundaq latapätlik vä diyanätlik ailiniŋ pähirlinärlik oğli Dolqun aka bügünki küngä qädär addiy, pak, adil yaşidi. Mädäniyät, maarip, mätbuat, ädäbiyat, sän°ät sahaliriniŋ adämlirigä qolidin kälgän yardimini ayimay, ularniŋ yeqin dosti vä ğämhorçisi bolup kelivatidu. Öz novitidä biz Dolqun akini atmiş yaşliq tävälludi bilän qizğin täbrikläp, uniŋğa mustähkäm salamätlik, uzaq šmür tiläymiz.

SÜRÄTTÄ: D.Raziev anisi Paşahan vä nävriliri bilän.
Mäşür SASİQOV çüşärgän sürät.

MUÄLLİPTİN: Dolqun Raziev däsläp «Almatımebel'» kombinatida işlidi. Aliy militsiya mäktividä oquşqa berivedi, mälum säväplär tüpäyli, komissiya hšҗҗätlirini qobul qilmidi. Şuniŋdin keyin u «DOSAAFta» şoferliq kursta oqudi. Һärbiy hizmitini štäp qaytqandin keyin, däsläp Almuta vilayätlik yeza egiligi mähsulatlirini setiveliş vä sapasini täkşürüş dšlätlik inspektsiyasiniŋ baş inspektori Kintal Baqievniŋ şoferi, keyiniräk vilayätlik mähkimilärni quruluş materialliri bilän täminläş idarisidä mäs°ul hizmättä işläydu. Şuniŋdin keyin mäzkür idarä başliğiniŋ täminläş işliri boyiçä orunbasari bolidu. Ötkän äsirniŋ 90-jilliri tiҗarät bilän şuğullinidu. Şu jilliri «Yeŋi zaman» gezitida tarqitiş bšlüminiŋ başliği bolup işläydu Qisqisi, u qäyärdä işlimisun, šzigä jüklängän väzipiniŋ hšddisidin çiqişni bildi. Adilliği, tirişçanliği, ämgäksšygüçlügi bilän alahidä päriqlinip turdi. Һazirmu şundaq.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ