Üç ağininiŋ biri

0
381 ret oqıldı

Һazir «Botanika» därisi näççinçi sinipta štidiğanliği maŋa namälum, amma bizniŋ dävrimizdä uni 5-sinipta štidiğan. Uruş tamamlanğan 1945-jili bolidiğan. Män rus mäktividä 5-sinipta oquvatattim. Künlärniŋ biridä dadam «Botanika» därisligini elip käptu. Yeŋi därislikniŋ pärqi, u räŋlik bolidiğan vä uniŋdiki härbir räsim maŋa mšҗüzidäk bilinätti. Şuŋlaşqa ularniŋ härbirigä qançä qarisaŋ, şunçä qariğiŋ kelätti.
Muällimimiz, hazir uniŋ ismi yadimda, Lenin ordeniniŋ kavaleri İraida Alekseevna därislikni kšrüp, aŋ-taŋ bolup qaldi. Maŋa «Dadaŋğa eytqin, maŋimu moşu därisliktin birni elip bärsun», dedi. Män dadamğa eytivedim, «qoluŋdikini ustaziŋğa bärgin» dedi. Şu säväp boldimu yaki šzäm layiğida oqudummu, bilmäymän, äytävir, män 5-sinipni «Botanika» pänini «5kä» tamamlidim. Keyiniräk bilsäm, dadamniŋ yeqin tonuşi nahiyälik bilim bšlümidä hizmät qilidekän.
Vaqit štüp, män dadamğa şu därislikni bärgän adämniŋ oğli Qähriman bilän dost-buradär bolup kalduq. Män Qährimanniŋ dadisini şu jilliri kšrmisämmu, uniŋ dadam arqiliq maŋa qilğan soğisini moşu küngiçä esimdin çiqarmidim.
Şuŋlaşqa bolsa keräk, Qährimanni qaçan kšrmäy, uniŋ dadisi kšz aldimğa kelidu häm şu kişi arqiliq meniŋdä häm sinip yetäkçimiz İraida Alekseevna ikkimizdä alahidä räŋlik därislik bolğiniğa moşu kämgiçä hatirämdin šçmäy kelivatidu. Mana şu kişiniŋ oğli Qähriman 80 yaşta, bu räsmiy bovaylarniŋ yeşi. Uniŋ şundaq ekänligini heçkim inkar qilalmaydu. Amma ağinäm Qährimanniŋ härikätlirigä, šzini jigitlärdäk tutuşiğa qarap bovay demäysän. Qiriq jil burun arimizda šzini yeşiğa yarişa jigit süpitidä tutqan bolsa, hazirmu şu qamitini saqlap qalğan. Moşundaq yeqin ağinäŋ üçün qandaq hoşal bolmaysän. Qährimanniŋ moşu künlärdä 80 yaşliğini nişanlavatqiniğa işängüŋ kälmäydu.
Ömürniŋ qiziq täräpliri barğu. Bizniŋ yeqindin arilişimizğa bevasitä hizmät ornimiz säväp boldi. U maarip ministrligidä, män şu ministrlikniŋ tapşuruğini orunlaydiğan näşriyatta hizmät qilduq. Bizniŋ iş babidiki munasivitimiz bara-bara dostluqqa aylandi.
Biz nahiyä märkäzliri, bolupmu yezilardiki uyğur mäktäplirigä komandirovkiğa barattuq häm şu җäriyanda bizniŋ muällimlirimizdä därisliktin başqa heçqandaq metodikiliq qurallar bolmisimu, šz şagirtliriğa tegişlik bilim berivatqanliğini kšrüp, ularğa apirin dättuq. Qährimanniŋ eytişiçä, ikki yaki üç muällim bir metodikiliq quralğa egä bolup, uni näşir qilişniŋ imkaniyiti bolmiğaçqa, ular şuniŋ äsli nushisini kšpäytip, šzara paydilinidekän. Buniŋğa qandaq apirin demäysän. Uniŋ üstigä, bizniŋ muällimlär moşundaq ähvalda bolsimu oquğuçilarniŋ asasiy qismi aliy oquş orunliriğa çüşätti. Buni hämmimiz yahşi bilimiz häm muällimlirimizgä šz minnätdarliğimizni bildürimiz. Öz zamanisida bizniŋ ata-anilirimiz qançilik yeqin dost-buradär bolğanliğini bilmäymän, amma Qähriman ikkimizniŋ alaqisi helä qoyuq. İkkimizgä nisbätän eytilidiğan «dost-buradär», «qädinas ağinä» degän sšz-ibarilär bar. İkkimiz vaqit štüp, biz helä yaşlarğa yätkändä, bir-birimiz bilän yeqindin qoyuq arilişiş imkaniyitigä egä boluq. Älvättä, män Qährimanğa nisbätän yeqin ilpätliri, märhum Şerivahun Baratov, Zerip Molotovtäk bolalmaymän. Amma imkaniyitimniŋ bariçä, şular ohşaş yeqin boluşqa tirişimän.
Studentliq jilliridin başlap bir-birini izdäp tapqan ular šzliriniŋ arisiğa heçkimni yeqin kältürmidi. Kšpçiligimizniŋ moşularniŋ dostluğiğa, bir-birigä bolğan sadiqliğiğa iç tarliğimiz kelätti. Һazir ulardin Zerip bilän Qähriman ikkisi qaldi, biraq ilgiri üçilisi billä jürgändäk, şu dairini saqlap kälmäktä. Biz ularni ilgärkidäkla üç ağinä süpitidä etirap qilimiz. Bular, qäyärdä bolmisun, üç kişi süpitidä sšzläydu. Bir häyran qalidiğan yeri, bularniŋ müҗäz-hulqi, duniyağa bolğan kšzqarişi, ağinilärgä munasivät-alaqisi, hayatiy täҗribisi başqa bolsimu, җämiyättiki orni, šz hälqi aldidiki borçini çüşinişi, aq-qarini ayrişni bilişi yeqinlaşturatti. Kšpligän mäsililärdä bularniŋ kšzqarişini, šz hälqi aldida turğan väzipisini häm kšpçilik aldida kšrsitivatqan hizmitini bir-biridin ayrivelişqa bolmatti. Huddi bir aniniŋ baliliridäk, ularniŋ muhtaҗliği, qäyärdä lazim bolsa, şu yärdä jügräşliri kšpçilik mänpiyiti yolida meŋişliri birläştürätti häm şu yolda maŋğanliği bilän pähirlinätti. Başqilar ularni moşu hizmiti üçün mahtisa, hätta hiҗalät bolatti.
Keŋäş dävridin başlap moşu küngiçä rivaҗlinip kelivatqan milliy maaripimizniŋ, uyğur mäktäpliriniŋ täräqqiy etişidä Qähriman Ämätovniŋ šzigä çüşluq salmaqliq hässisi bar. Älvättä, bu işta uniŋğa, birinçi novättä, šmürlük yoldişi Rahat Pähirdinova tayanç, yšläk bolğan. Bular pärzänt šstürgän, hazir ularniŋ härbiri šz sahasida mämlikitimiz üçün, šz milliti üçün hizmät qilivatidu. Ägär šz vaqtida ata-ana dšlitiniŋ, hälqiniŋ keläçigi üçün hizmät qilğan bolsa, hazir bu estafetini ata-aniniŋ qolidin elip, ularniŋ işini davamlaşturuşqa küç salmaqta.
Rabik İSMAYİLOV.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ