Pahtäk maҗrasi (Һäҗviyä)

0
1 867 ret oqıldı

Qar erip, ätiyaz kelişi bilänla, beğimğa paxtäk üginivaldi. Һär küni degidäk sähärdä turup, qolumğa güҗäk elip, “bismilla” däp işqa kirişim bilänla, paxtäk meniŋ bilän bäsläşkändäk, sayrişini başlaydu. Uniŋ «xotunidin qorqidu!», «xotunidin qorqidu!» degän oçuq, zilva avazi quliğimğa, xuddi güldürmomidäk, eniq aŋlinidu. Uniŋ härbir qaytiliğan avazi, äsäbimni qozğap, oyumni başqa yaqlarğa äpqeçip, işniŋ mänasini qaçuridiğan boldi. Texi, xoşnamniŋ quşniŋ sayrişi bilänla qaşaniŋ qeşida päyda boluşi, uniŋ bir kšzini qisip, eğizini qiŋğir çiqirip, «quşniŋ sayrişi durus» degändäk, meräz külkisi, meni tehimu qolaysiz ähvalda qoyidiğan boldi. Һärkimdä «uniŋğa nemançä qilip kätti, u bir asmanda uçup jürgän quş tursa, uniŋ bizniŋ turmuşumizğa qandaq alaqisi bar, sayrişi bizniŋ sšzümizgä täsadipi oxşap qalğandu», degän pikir päyda boluşi mümkin. «Uğu şundaq, biraq, bizniŋ xäliq arisida, härxil irimğa işiniş aditi nahayiti çoŋqur yiltiz tartip kätkän. Buniŋ sävävi, ayrim vaqitlarda, bäzibir täbiät hadisiliriniŋ sirlirini eçiş täs bolğanliqtin boluşi keräk. Şuniŋ üçün hayatta ditimizğa muvapiq kälmäydiğan bir närsilärni kšrgändä, birinçi novättä, ilimğa muraҗiät qilisän, u yärdin җavap tapalmisaŋ, ilaҗä yoq, «xäliq buni qandaq çüşändüridu», degän soal asasida, qedimidin kelivatqan än°änilärgä çšküsän.
Monu quşniŋ sayrişiğa ilimmu, dinmu, filosofiyamu җavap berälmäydiğu däymän. Çünki män däsläp, bu mäsilä toğriliq helä izdinip, İnternetqimu kirdim, kitaplarni aqturup baqtim, lekin heç eniq җavap tapalmidim. Bu mäsiligä qançä çoŋqur çškkänsiri, şunçä kšp soal päyda boluşqa başlidi.
Paxtäk nemişkä xotun toğriliq sayraydu? Nemişkä yaxşi närsilär toğrisida bayan qilmaydu. Mäsilän, «ayaliğa yardämlişidu», «kirni yahşi juyidu», «tamaqni dämlik täyyarlaydu» yaki «haraq-piva içmäydu, tamaka çäkmäydu» vä şuniŋğa oxşaş? Uniŋ kallisida nemişkä päqät ayal toğrisidila oy? Nemişkä 8-mart yeqinlaşqandila sayraydu? U meniŋ ayalim bilän bolğan munasivitimni nädin bilidu? Turupla ikkilinip, uniŋğa işinipla qalisän, mümkin, u häqiqätän äqillik quştu! Bolmisa hämmini nädin bilidu? Şundaq oylar zadila yadiŋdin kätmäydu. Ägärdä bu quşniŋ sayrişini hoşnam mäligä taritivätsä, äŋ yamini, ottuz oğulniŋ quliğiğa yätsä, maŋa kün yoqtä!
Paxtäktin qutuluş üçün qilmiğan amalim qalmidi. Plenkini җala-җala kesip, mevilärgä bağlapmu kšrdüm. Äski kiyimlirimni kiygüzüp, qoçaqni šyniŋ šgüzigä bäkitipmu baqtim. Bu işlirim heç nätiҗä bärmidi. Biri tapşurma berip, sayraş käştisini tüzüp bärgändäk, paxtäk bir künni boşqa štküzmäy, saat, minuti bilän här küni šz qäräli kälgändä, җahilliq bilän sayravärdi.
Bir küni ätigänligi şundaqla baqqa çiqişim bilän, paxtäk šz «kontsertini» başlidi. Taqitimniŋ çeki qalmidi. Qarisam, jiğip qoyğan taşlarniŋ qeşida turuptimän, qolumğa bir taşni aldimdä, paxtäkkä attim. Qerişqandäk atqan teşim paxtäkkä tägmäy, alminiŋ ğolidin qaŋqip, bizniŋ yataqxaniniŋ derizisigä tägdi. Äynäk şundaq qattiq җaraŋlap çeqildiki, avazidin çšçigän paxtäk purridä uçup kätti. Hoşnilarniŋ iştliri havşup ketişti. Bu kelişmäsliktin xiҗalät bolup, šzämni qoyidiğan җay tapalmay qaldim. Sävävi meniŋ sšyümlük ayalim texi şerin uyqida edi. «Uniŋ tatliq uyqisini buzuvättim, ändi nemä bolidekin», däp qaqqan qozuqtäk turğan yerimdä turupla qaldim, beşimdin bir qapaq su quyuldidä, ayiğimdin çiqti.
Hoşnamniŋ qaqaqlap külgän avazini aŋlap, hoşumğa käldim. Qarisam, xoşnam eğizini yoğan eçip, asmanğa qarap qattiq külüvetiptu. Ğäzivim qaynap kätti. Gelidin tutuvelip yärgä bir uruş niyitidä yeniğa bürküttäk uçup bardim. Uniŋ yaqisidin tartivedim, u çuği kiçik bolğan bilän, xuddi tuluq taştäk eğir ekän, çamim yätmäy qaldi. Yärgä uruş bu yaqta tursun, put-qolumniŋ därmani ketip, šzäm oŋdamğa çüştüm, hoşnamniŋ yaqisini mäkkäm tutuvalğan ekänmän, umu qaşar bilän billila üstümgä çüşti. Beşim kštäkkä tegip, kšzümdin ot çiqqandäk boldi, mäydäm bolsa, şundaq qattiq besildiki, üstümdin poezd štüp kätkändäk sezildi, andin kšzüm qaraŋğulişip kätti. Şu vaqitta ayalimniŋ üni aŋlandi:
Nemä degän šlük bu, heçnemigä çami yätmäydu!
Därru hoşumğa käldim, kšzümni eçip qarisam, aldimda, ikki qolini yeniğa qilip, qapiğini türüp, ayalim turuptu. Ayalimdin qorqqinimdinmu yaki bayiqi besivalğan qaşaniŋ ağriğidinmu, bilmäymän, kšŋlüm aqturulup kätti.
– Vay, җan! – däp vaqiravätkinimni tuymay qaldim.
– Saŋa ohşaş ärgä җanniŋ nemä kerigi bar? – dedi ayalim aliyip.
Andin ayalim aldirimay, qaşarniŋ üstidä boŋ-boŋ qoŋğuzdäk tepirlap yatqan xoşnamniŋ gäҗgisidin elip çšrüvedi, šz šyiniŋ taşqarqi işiginiŋ aldiğa bir qap tezäktäk «paq» qilip çüşti. Andin meni qaşaniŋ astidin suğirivaldi.
– Seniŋ bilän šydä aläytän sšzlişimän, – däp yampişimniŋ yumşaq yerigä ikkini saldidä, quliğimni buridi vä «Quş bilän xoşnida nemä guna bar, barliğini šzäŋdin kšrmämsän, häy bolumsiz!» dedi ğäzäp bilän.
Quliğimni qoymayla šygä daqiritip sšräp elip kirip kätti. Öygä kirgändä derizä üçün hağiçä ahanät aŋlidim…
Ayallar mäyrimi harpisida, deriziniŋ äynäklirini selivetip, ayalimğa qimmät soğa elip, uniŋ bilän yahşi-hop boluvaldim. Şu ariliqta pahtäk yoqap kätti. Ändiki baharda uçup kelämdekin yaki başqa bir baqqa berip uga selivaldimekin, bilmäymän. Mabada silärniŋ beğiŋlarda pahtäk päyda bolup, sayrap kätsä, taş atmaŋlar, quliğiŋlarni yopurup, aŋlimasqa selip jüriveriŋlar!

Һakimҗan GÜLİEV.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ