Millätniŋ moҗutluği – tilida

0
3 339 ret oqıldı

Qolumğa qäläm elip, uşbu maqalämni yezişimğa monu bir vaqiä türtkä boldi. Buniŋdin biraz vaqit ilgiri, bilimimni mukämmälläştürüş mähsitidä nahiyälik maarip bšlümi täripidin Taldiqorğan şähirigä mähsus kursqa barğan edim. Kursniŋ däsläpki künlirila birqançä uyğur qiz-jigitliri bilän tonuşup ülgärduq. Һämmimiz ingliz tili päniniŋ muällimliri ekänmiz. Biz 4 ay içidä šz bilimlirimizni tehimu çoŋqurlitişqa kirişip kättuq. Amma bir häyran qalğinim, bu yärgä kälgän, uyğurlar ziç orunlaşqan yezilarniŋ muällimliri ana tilida ämäs, bälki šzgä tillarda sšzlişip, quyqa çeçimni tik turğuzdi. Mümkin nomusiğa tegip qalar degän ümüttä ularğa «šz ana tiliŋlarda sšzläşsäŋlar bolmamdu?» däp qoydum. Amma ular meniŋ sšzümgä unçivala etivar berip kätmidi. Äksiçä, kekäçläp jürüp: «Aka, käçürüŋ, biz uyğurçä sšzlälmäymiz i sšzlügimiz kälmäydu. Çünki biz rus mäktivini tamamliğan» däp eytiştinmu tartinmidi.
Toğra, ana tilimizdin başqa tillarni bilginimiz oşuq bolmaydu. Bu hazir zaman tälivi. Öz dävridä Yüsüp Has Һaҗip, Mahmut Qäşqäriy käbi äҗdatlirimizmu ana tilidin başqa tillarni yetük bilgän vä bizgä šçmäs äsär-ätiqilärni qaldurup kätti.
Buniŋdin taşqiri hazirqi kündä täräqqiy ätkän ällär kšptilliqni, bolupmu häliqara tillarni šz elidä rivaҗlanduruşni birinçi orunğa qoyuvatidu. Şuŋlaşqa biz, uyğurlarmu, šzgä millätlär qatarida kšp tilni bilişimiz şärt. Bu häqqidä Dšlät rähbiri N.Ä. Nazarbaevniŋ «Һazir biz balilirimizniŋ šz ana tilidin bšläk qazaq, rus häm ingliz tillirini bilip çiqişi üçün davamliq iş elip berişimiz keräk» deyişi bekar ämäs.
Biz, qazaqstanliq uyğurlar, ana tilimizdin bšläk yänä üç tilda bilim elip, riqabätçilikkä qabil millätlär qatarida kelivatimiz. Amma biz ana tilimizdin çätnisäk, mämlikät täripidin berilivatqan mümkinçilikni durus paydilanmisaq, ävlatlar aldida çoŋ gunağa qelişimiz häq.
Һärbir millätniŋ moҗutluği – tilida. Til – u millätniŋ tüvrügi. U içki duniyariŋni eçip kšrsitidiğan äynäk. Tilimiz yoqalsa, millitimizniŋmu yoqilidiğanliği muqärrär.
Şuŋlaşqa, hšrmätlik ata-anilar, balilirimizni maŋqurtlaşturmay, ularğa däsläp ana tilida bilim berip, andin šzgä tilni ügitişkä barliq şaraitni yaritişimiz keräk.

Sadiqҗan QURBANOV, Ö.Muhämmädiy namidiki Avat ottura mäktiviniŋ ingliz tili päniniŋ muällimi.
Ämgäkçiqazaq nahiyäsi.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ