«İntizarğa»– 15 jil

0
6 313 ret oqıldı

Mäşür SASİQOV, «Uyğur avazi»/ Ötkän häptidä Almuta şähiridiki «Severnoe kol'tso» kompleksida uyğur hanim-qizliriniŋ sšyümlük näşrigä aylanğan «İntizar» jurnaliniŋ näşir qilinivatqanliğiniŋ 15 jilliği nişanlandi. Uniŋğa mäzkür jurnalniŋ däsläpki qädämliridin tartip, bügüngä qädär yar-yšläk boluvatqan millätpärvär insanlar vä uni taqätsizlik bilän kütidiğan oqurmänlär qatnaşti.Mälumki, «İntizar» jurnali uyğur mätbuatida šzigä has orni bar häm milliy näşirlirimiz täräqqiyatiğa salmaqliq hässä qoşqan märhum Päyzullam Ähmätovniŋ täşäbbusi bilän 2002-jili yoruq kšrüşkä başliğan edi. Uniŋ tirişçanliği vä، äŋ muhimi, tutqan yolidin qaytmasliği tüpäyli jurnal šz oqurmänlirigä vaqtida yetip, saqlinip qaldi. Rasti şuki, Päyzullam Ähmätov jurnalni moşu küngä yätküzgiçä uniŋ mäbläğ mäsilisini häl qiliş üçün üzini sarğaytmiğan yär qalmidi desäk, mubaliğä bolmas. Zimmisigä alğan jükniŋ hšddisidin çiqimän däp salamätligidinmu ayrilğinini biri bilsä، yänä biri bilip kätmäydu. Pul sorap barğanlar arisida uni çüşinip, qolidin kälginini ayimiğanlar vä yüz miŋ banä-säväplär toqup, yolğa salğanlar bilän ahanät qilğanlarmu boldi. Şundimu millitini çäksiz sšygän, uniŋ täğdirigä، mädäniyitigä bepärva qarimiğan akimiz niyitidin yanmay, alğa qarap intilişini tohtatqini yoq. Ahiri täğdir uni millät desä içivatqan çeyini taşlaydiğan Äysaҗan Musaev isimliq jürigidä oti bar metsenat jigit bilän uçraşturdi.
Ularniŋ oylaydiğan oyi, aldiğa qoyğan mähsätliri bir yärdin çiqip, Äysaҗan Musaevniŋ bevasitä hamiyliğida 2002-jildin buyan, däsläp balilarğa beğişlanğan «Yeŋi ävlat»، keyiniräk muällimlär üçün «Märipät»، satiriliq «Huş käypiyat»، andin hanim-qizlirimizğa beğişlanğan «İntizar» namliq gezit-jurnallarni näşir qilişqa başlidi. Mätbuat sahasidin ubdan häviri bar Päyzullam Ähmätov bu işlarğa mälum säväplärgä bola işsiz jürgän talantliq yaşlirimiz җälip qildi. Şu tüpäyli näşirlärniŋ süpitimu juquri däriҗidä bolup, oqurmänlärniŋ illiq inkasliriğa egä boldi. Bolupmu şu päytlärdä balilarğa beğişlanğan «Yeŋi ävlat» gezitiniŋ abroy-inaviti kündin-küngä šsüp, tähriratqa kelip çüşüvatqan hätlärgä egä bolalmay qalğan eduq. Äyni vaqitlarda şu näşirdä işligäçkä، bu qaynamniŋ içidä mänmu boldum.
Ändi “İntizar” jurnaliniŋ täğdirigä täpsiliy tohtalsaq, u juqurida täkitliginimizdäk, 2002-jili şähsän Päyzullam Ähmätovniŋ täşäbbusi häm layihisi boyiçä yoruq kšrüşkä başlidi. Uniŋ däsläpki sani bari-yoqi 200 danä bolup näşir qilinğan bolsa, bügünki kündä u 1500 nusha bilän çiqivatqan Qazaqstandiki hanim-qizlirimizğa beğişlanğan yeganä mätbuat vasitisi. Jurnalni näşir qiliş šz aldiğa, ändi uni tarqitiş mäsilisigä kälgändä، Päyzullam Ähmätovniŋ tartmiğan җapasi qalmidi. «Häq җenini aran beqivatsa, seniŋ jurnaliŋni kim alidu?» degüçilär kšp boldi. Amma u härqandaq qiyinçiliqlarğa bärdaşliq berip, hätta jurnalni saqlap qeliş mähsitidä şähsiy hayatinimu dättikamğa tikkän insan. Mäsilän, ayliq maaş degänni aylap-jillap kšrmigänni az degändäk, jurnalni basmihanida basturğanliği üçün tšlinidiğan häqni heç yärdin tapalmay, šzi turuvatqan šyini setip, uniŋdin ärzäniräk pätir setivalğanliğiğa nemä däysiz? ھä، mundaq vätänpärvärlikkä mäydisigä urğanlarniŋ hämmisi barmisa keräk. Päyzullam Ähmätov šz pärzändidinmu oşuq kšrgän «İntizar» üçün härqandaq eğirçiliqqa bärdaşliq berişkä täyyar edi.
Mana uyğur tilida näşir qilinivatqan birdin-bir hanim-qizlar jurnaliniŋ däsläpki qädämliri äynä şundaq başlanğan. Lekin aridin biraz vaqit štüp, Päyzullam akiniŋ mähsitini çüşinidiğan, bu mätbuat vasitisi yoruq kšrsä heçkimgä ziyini bolmaydiğanliğini, äksiçä، paydiliq ekänligigä kšzi yätkän insanlar tepilidu. Mäsilän, Tursunay Teyipova, Tudihan İskändärova, Mahinur İsrayilova, Patimäm haҗim Şäripova, Tursunay İminova vä başqimu ismi atalmiğan millätpärvär hädilär därhal jurnalniŋ tarqilişiğa qol uçini sunup, kšpçilik arisida tärğibat işlirini jürgüzüşkä başlaydu. Şuniŋ nätiҗisidä، päydin-päy jurnalniŋ tiraji kšpiyip, oqurmänlär täşnaliq bilän kütidiğan näşirlärniŋ qataridin orun elişqa başlaydu. Moşu yärdä Päyzullam akiğa qol-qanat bolğan Almuta şähiri vä uniŋ ätrapidiki mähällilärdä، şundaqla uyğurlar ziç yaşaydiğan tävälärdä paaliyät elip berivatqan Hanim-qizlar keŋäşliriniŋ yardimimu alahidä boldi. U hayat çeğida «ھelimu şular bar ekän. Bolmisa qandaq qilattuqkin» degini yadimda qaptu.
Hulläs, uzaqqa sozulmiğan hoşalliqlar tügäp, ihtisadiy bohranlar ovҗ aldidä، biz iştin kättuq. Päyzullam Ähmätov yänila šz yolidin qaytmay «İntizar» jurnalini näşir qilişni davamlaşturdi. Mana bügün uniŋ çiqivatqiniğa 15 jil toluptu. Jurnalniŋ 100 saniniŋ yoruq kšrüşini vä 15 jilliq tävälludini atap štüşni märhum tolimu arman qilivedi. Lekin şu künlär uniŋğa buyrimiğan ekän. Buniŋdin biraz vaqit ilgiri Päyzullam akidin mäŋgügä ayrilduq. Jurnalğa hazir şair Abduğopur Qutluqov egidarçiliq qilip, uniŋ işini davamlaşturuvatidu.
Bu märasimğa Türksib nahiyälik šzini-šzi başquruş komiteti räisiniŋ orunbasari ھosmanҗan Obulov riyasätçilik qildi. U däsläp çarä-tädbirniŋ mähsät-muddiasiğa tohtilip, sšz novitini Abduğopur Qutluqovqa bärdi. Natiq šzi muhärrirlik qilivatqan näşirniŋ tarihiğa, uni tarqitişqa qol uçini sunuvatqan vä häyrihahliq yardimini kšrsitivatqan insanlarğa minnätdarliq bildürdi. Şundaqla u milliy gezit-jurnallarni näşir qiliş arqiliq payda tapqili bolmaydiğanliğini alahidä täkitläp, qolida bar şähslärni millitigä، hälqigä az bolsimu yar-yšläk boluşqa çaqirdi. Andin җumhuriyätlik җämiyätlik-säyasiy «Uyğur avazi» gezitiniŋ baş muhärriri Erşat Äsmätov jurnal kollektiviğa illiq tiläklirini izhar qilğaç، Qazaqstan Җumhuriyiti Parlamenti Mäҗlisiniŋ deputati, Qazaqstan hälqi Assambleyasi Keŋişiniŋ äzasi vä ҖUEM räisi Şahimärdan Nurumovniŋ täbrigini yätküzdi häm jurnalniŋ baş hamiyi Äysaҗan Musaevqa ҖUEMniŋ Pähriy yarliğini tapşurdi.
Märasim davamida Almuta şähärlik Uyğur etnomädäniyät märkizi räisiniŋ orunbasari Mahinur İsrayilova «İntizar» jurnaliniŋ ähmiyitigä tohtilip, häqiqätänmu hanim-qizlirimizniŋ sšyümlük näşrigä aylanğanliğini qäyt qilsa, Aynisäm Vaydinova «Beybitşilik älemi» qazaq iҗadiy birläşmisi namidin, «Mir» näşriyatlar šyiniŋ baş mudiri Älişer Hälilov jurnal šz tährirati täripidin bir top şähslärgä Pähriy yarliqlarni täğdim qildi.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ