Bähtini izdigän Bärna

0
578 ret oqıldı

Bähit degän nemä? Mäyli işiniŋ, yä işänmäŋ, bir šmür moşu soalğa җavap tapalmaydiğanlarmu bar. Ömürdä bir qiyinçiliqqa uçrisaq boldi, «Bähtim eçilmidi», «Bähitsizmän» däp turmuşumizğa kayip, hayattiki barliq oŋuşsizliqlarni – bähitsizlik biläŋ täŋläştürimiz. «Bähitni» biz härhil çüşinimiz. Uzun sšzniŋ qisqisi, duniyada hämmimizniŋ bähitlik bolğimiz kelidu. Bähit izdäş yolida adişip jürgänlärniŋ biri – Bärna edi. U kiçigidin šz hayatiğa heçqaçan razi bolğan ämäs. Ata-anisi barini berip, heçkimdin kam qilmay çoŋ qilsimu, uniŋğa härdayim bir nemä yetişmäyvatqandäk, šzini bähitsiz his qilatti. Ailisidä 5 bala bolup, Bärna šyniŋ çoŋi bolidiğan. Özidin keyin ikki siŋlisi vä ikki inisi bar. Şuŋlaşqa ailisidä pat-pat «Sän šyniŋ çoŋiğu, qizim, šy-içini tazilap, ini-siŋilliriŋğa baş-kšz bol. Ularniŋ därisigä yardämläş» yaki gayida «Çoŋ bolğandin keyin bu işiŋ hata boldi. Seniŋ durus bolğan halättimu, kiçikkinä ini-siŋilliriŋ bilän täŋ bolamsän?!» degändäk nesihät sšzlärni kšp aŋliğaçqa, ata-anisi uniŋğa qariğanda, ini-siŋillirini bäkiräk yahşi kšridiğandäk sezilip, hasinatti. «Teziraq çoŋ bolup, mäktäpni tamamlap, oquşqa kätsäm, šz haliğinimçä yaşap, biriniŋ buyruğini orunlap, tilini aŋlimattim. Mana şu çağda bähitlik bolattim» däp oylatti häm şu künni taqätsizlik bilän kütätti.
Bärna bähit izdäp, çoŋ hayatqa qädäm taşlidi. Amma arminidiki bähitni şähärdinmu tapalmidi. Studentliq hayatniŋ qiyinçiliqliridin 'baş kštirälmäy qaldi. Burunqidäk issiq tamiğini vaqtida täyyarlap aldiğa qoyidiğan anisi, yoşurup jürüp, artuq pul beridiğan dadisi, bšlmisini çaŋ kältürüp bäŋvaşliq qilidiğan iniliri häm keräk-yariğini talişidiğan siŋillirimu yoq. Bähit izdigän Bärna šziniŋ hatalaşqanliğini bilsimu, tän alğusi kälmäy, jürigidiki «Mümkin, bähtim tehi aldimdidur» degän ümüt çiriğini šçärmidi. Һäş-päş degiçä oquşini tamamlap, diplominimu qoliğa aldi.
Bärnaniŋ hayatqa bolğan kšzqarişimu, bähitkä qarita tälivimu tamamän šzgärdi. Ändi u “bähit – bay boluşta” däp çüşändi. Han sariyidäk šyüm, yetip-aşqidäk pulum, çät älniŋ yenik maşinisi, yanfonim, qimmät kiyimlirim bolsa, “bähit” degän şu ämäsmu däp oylidi. Alğa qoyğan mähsitigä yetiş üçün tinim tapmay işlidi. Jillar štüp haşamätlik šynimu saldi, nä-nä qimmät bahaliq maşinilarnimu mindi. Biraq qolidiki bar bayliq jürigidiki bähit boşluğini tolturalmidi. Bärna şuŋlaşqimu bariğa qanaät qilmidi. Bähitkä degän intiliş uniŋ hayatini bara-bara šzgärtti. Bändiçilikkä berilgän Bärna bariğa şükri eytmidi. Bähitlik bolalmiğanliği üçün hayatiğa yänimu narazi edi. Tirikçilikniŋ koyida turmuşqimu çiqmidi. Öy-oçaqliq bolğan dostliriniŋ keçä-kündüz aldiraş, bala beqip, šy işliri bilän paypetäk bolup jürgänligini kšrüp, ailäviy turmuşniŋ qiyinçiliqliriğa duç kälgüsi kälmätti.
Aylar, jillar štivärdi… Bärna bolsa, bähitkä yetiş yolida tehiçä adişip jürätti. Turmuşi bir hil štüvärmidi. Ata-anisidin ayrilip, qayğudin qan jutti. İni-siŋillirimu çoŋ bolup, bir-bir šyniŋ çiriğini yeqip, šz yoliğa kätti. Han sariyidäk šyidä yänila yalğuz qaldi. Jiğliğan balisi, muŋdişidiğan šmürlük yoldişimu yoq. Däl šzi talliğan hayat. Ändi «Peşanäm şor ohşaydu, täğdirimgä bähitlik boluş yezilmaptu!» däp šz-šzigä nalidi. «Һärkimniŋ bähitlik boluşqa hoquqi barğu, undaq bolsa, män qaysi yolda hatalaştim, Yaratqan egäm!» däp kün-tüni kšziniŋ yeşi qurimas boldi. Moşu päyttä uniŋda bayliqmu, ärkinlikmu bar, lekin bähit yoq! Qurdaşliri nävrä quçup, bala-çaqisiniŋ qiziğiğa bšlängändä, jüräk-bağri škünüştä buruqtum boldi. Һayatiniŋ heç mäzmuni qalmiğandäk, šmri sizip qoyğan tüz siziqtäk täkşi štüvärdi.
Һayat qanuni hämmigä ortaq. Bähit izdigän Bärnaniŋ yeşiğa yaş qoşulup, çaçliri aqarğan, beli mükçäygän momay boldi. Pütünsürük šmrini bähit yolida nabut etipmu, bähitlik bolalmidi. Yalğuzçiliq jürigigä tikändäk patqan bähitsiz momay därmanidin kätkän. Һalidin hävär alar yšligi yoq, tänhaliq jürigidiki saqaymas yarilarni tirniğandäk boldi. Jiqqan mal-mülki, haşamätlik šyimu keräksiz bolup qaldi. Eğir tinip, qoliğa bir parçä aq qäğäz bilän qäläm elip, içigä tolup qalğan därt-muŋini tškti:
«Mundaq kündä qalimän däp heç oylimaptimän. Kšzümni nadanliq torap, qolumda turğan bähitni bahalimaptimän. Ägär şuni vaqtida çüşänginimdä, bu duniyada meniŋdin artuq bähitlik insan bolmiğan bolar edi. Bähit – bariŋğa qanaät qiliş ekän. Ändi, «äpsus» däp eytiştin başqa ilaҗim yoq. Bar guna šzämdä. Sän maŋa äta qilğan bähitniŋ qädrigä yätmigänligim üçün meni käçür, Uluq Allam!
Bu meniŋ väsiyät hetim. Biraq män buni kim üçün yezivatimän, bilmäymän. Män kšz jumğandin keyin kimniŋ qoliğa tägsä, şuniŋğa eytqan štünüşim bolup qalsun. Moşu šydin başqa, ilkimdiki bar bayliğimni jitimlar šyi bilän qerilar šyigä ianä qildim. Väsiyätnamämni birinçi oquğan adäm moşu šyümniŋ egisi bolsun. Lekin uniŋğa bir iltimasim bar, bu šygä bähit elip kälsun! Qaraŋğuluq besip qalğan här buluŋiğa bähit çiriğini yeqip, nurlandursun»…

Sabiräm ÄNVÄROVA.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ