Noruz — hoşalliq mäyrimi

0
1 033 ret oqıldı

Noruz – birhil til sistemisida sšzlişidiğan millätlärniŋla mäyrimi ämäs, bälki başqimu millätlärniŋ ortaq mäyrimi. Kšpligän elät-millätlär bu künni milliy än°äniviy mäyräm süpitidä nişanlaydu.Hälqimizmu Noruzni qutluq-hasiyätlik mäyräm däp bilidu. Noruz aldida vä mäzgilidä, härqandaq kişi yahşi-sovapliq işlarni qilişqa tirişidu vä šzgini räğbätländüridu. Äҗdatlirimiz Noruzni «hasiyätlik» degän çüşänçisi boyiçä, kimki jil beşida, yäni Noruz vaqtida sovapliq iş qilsa, şu kişigä jil boyi yahşiliq nesip bolidu däp bilgän. Şuŋlaşqimu qedim zamandin tartip, kişilär jilniŋ aman-esän vä mänpiyätlik bolup štüşini arzu qilip, Noruzğa atap, härhil sovapliq işlarni qiliş umumiy adätkä aylanğan. Mäsilän, umumiy җamaät üçün paravänlik işlarni qiliş (mäktäp seliş, yol-kšrük yasaş vä başqilar), muqäddäs kitaplarni kšçiriş yaki kšçärgüzüş, ibadät orunliriğa qimmätlik kitap yaki yär-mal vähpä qiliş äynä şundaq çoŋ sovapliq işlar җümlisidin bolğan. İslam dini qobul qilinğandin keyinmu bu adät davamlişivärgän.
Bu qutluq märikä künliridä kişilär šzlirigä sovapliq boluş üçün yahşi işlarni qiliş bilän billä, bir-birigä amanliq tilätti. Özara bir-birini yoqliğanda, säylä-tamaşilärdä, mäşräp-sorunlarda, Noruz eşiğa eğiz täkkändä, amanliq-yahşiliq tiligän beyit-qoşaqlarni eytişatti.
Ässalamu äläyküm,
Sizgä bolsun qutluq kün.
Päsli җahan hot käldi,
Jutlar štüp qut käldi.
Noruz käldi nur boldi,
Һämmä җanliq hur boldi.
Һäy, halayiq, şatliniŋ,
Käsip-karğa atliniŋ.
Noruz künliri härhil sorunlar tüzülüp, umumiy häliq säylisi bolidu. Buniŋ şäkilliri nahayiti nurğun. Ularni umumlaşturup, «Toqquz toqu» (toqquz märikä — märasim) däp atiğan: Noruz nağrisi, Noruz taziliği, Soğ qoğlaş, Yoqlaş, Noruz eşi, Noruz säylisi, Noruz yärmäŋkisi, Noruz mäşrivi, Noruz rahätmisi.
Noruz — yalğuz dehan-çarviçilarniŋ mäyrimi ämäs, bälki umumiy häliq mäyrimi. Häliqniŋ qiş-zimistandin aman çiqip, illiq aptapni arzuliğan hoşalliğini ipadiläydiğan, šzliri tuğulup šskän ziminliriniŋ kšrkigä bolğan muhäbbitini, härbir käsip egisiniŋ šz işlirini rivaҗ tapquzuşqa bolğan iҗtihat-intilişlirini, šzara himmät-sahavitini, ittipaq-inaqliğini, bähitlik ätigä bolğan ümütvarliğini gävdiländüridiğan ämgäk mäyrimidur.
Noruz — bahar mäyrimi. Äҗdatlirimizdin başlinip, ävlatmu-ävlat davamlişip kälgän än°äniviy mäyräm. Şuŋlaşqa u yeşilliqniŋ täntänisi vä äҗdatlar yadnamisi. Noruz päytidä äҗdatlirimiz šz qoşaqlirida Noruzni «Hoşalliq mäyrimi, tün-künniŋ täŋşilidiğan päyti» däp yazniŋ här küni Noruz boluşini tiligän.
Noruz mäyrimiŋlar mubaräk bolsun, äziz qerindaşlar!
(İmin Tursunniŋ «Noruznamä» kitavidin ihçamlap elindi).

Bälüşüş

Javap qalduruŋ