Güli yoq bağda bulbul sayrimas

0
1 596 ret oqıldı
image description

Biz kim? Nädin kälduq? Nägä ketip barimiz? Bu duniya alimlirini turaqliq oylanduruvatqan soallar. Moşu soal üstidä tarihimizni, keläçigimizni bir päs kšz aldimizğa kältürüp, oylinip kšrsäm, quliğimğa täşviş qoŋğuriğiniŋ avazi aŋlinidu. Gezit-jurnal, kitap oquşqa bolğan iştiyaq suslişip, tilimiz päqät mäişättila qollinilidiğan tilğa aylinip qalğandäk…Miŋjilliq tarihqa egä bu til animizniŋ aq sütidin tomurimizğa tarap, qenimizda milliylikni qaynatqan muqäddäs bayliğimiz ämäsmedi. Demäk, milliyligimizniŋ äynigi – bizniŋ tilimiz. Äynä şu äynigimizniŋ hazir hoduşup, däz ketivatqanliğini bayqavatamsiz? Allağa miŋ qatliq şükri, arimizda ğururluq qerindaşlirimizniŋ kšplügidin hazirçä bu äynigimiz çeqilmay, pütün turmaqta.
Täŋritağniŋ gšzälligini, ana topriğimizniŋ uluqluğini biz şu tävärrük äynigimizdin kšräläymiz. Mahmut Qäşqäriy, Yüsüp Has Һaҗip käbi büyük alimlirimizniŋ äsärlirini ana tilimizda oqup, jüräk qetida saqlalaymiz. Nazugumniŋ qährimanliğini, İparhanniŋ җasaritini, Sadir, Ğenilarniŋ palvanliğini, Mahmut Ğoҗamiyarovniŋ baturluğini şu tilimiz arqiliq oqup, biläläymiz. Amannisahan yaŋratqan muqamlarğa qetilip, «Miŋ šy» yadikarliqlirini kezäläymiz. Helil Һämra käbi dehanlar makani etizlarni säylä qilip, säyahitimiz «Ğäzälhanğa» ulişip, Ösäk dalasida gülhan yeqip, ätrapida «dolan ussuliniŋ» pädiliridä yayralaymiz.
Kimla bolmisun, bizniŋ kim ekänligimizdin tilimizğa qarap hävär tapidu. Şundaq ekän, ana tilimiz – elimiz Prezidenti Nursultan Äbiş oğli Nazarbaev šziniŋ «Keläçäkkä nişan: mäniviy yeŋiliniş» namliq programmiliq maqalisida eytip štkän «milliy kodimizniŋ» açquçi bolğusi. Demäk, milliy kodni saqlap qeliş — milliylikni saqlap qeliş.
Amma biz kündilik tirikçilikniŋ ğemi bilän bänt bolup ketip, milliylik häqqidä oylaşqa vaqtimiz bolmayvatidu. Hälqimiz, millitimiz häqqidä sšz qozğalsa, bäzi qerindaşlirimiz «Ailämni beqiş keräk, šzämniŋ därdim šzämgä yetip turidu», degän gäplärni qilip, härhil banä-säväplärni tepip, šzini çätkä alidu. Biz moşu küngiçä şuni çüşinälmäy kelivatimizki, milliylikni saqlap qeliş üçün bizdin maddiy hiraҗät ämäs, bälki mäniviy bayliq täläp qilinidu. Rast, jürigidä milliylikniŋ avazi aŋlinip, tomurida mäniviy bayliqniŋ qeni eqivatqan qerindaşlirimiz milliylikni saqlap qelişqa intilivatidu. Biz ularni, kim boluşimizdin qät°iy näzär, qollap-quvätläp, bir säptä meŋişimiz keräk. Eçinarliği, sepimiz kündin-küngä şalaŋlişivatidu. Äŋ bolmiğanda äşu azçiliqni bolsimu asrayli.
«Uyğur avazi» geziti, Uyğur teatri, uyğur tilida bilim berivatqan mäktäplirimiz, «Aziya bügün» geziti, «İҗatkar», «İntizar», «Ähbarat», «İhsan», «Ğunçä» jurnalliri – bizniŋ bebaha bayliğimiz. Äynä şu bayliqlirimizniŋ täğdiri äŋ aldi bilän biz, yaşlarniŋ, qolida.
Yaşlar demäkçi, bügünki kündä «milliy kodimizniŋ» rivaҗlinişiğa ularmu kšp ülüş qoşuvatidu. Mäsilän, šyliniş toylirida ular milliy kiyim kiyip, uni milliy urpi-adätlirimiz boyiçä štküzüşkä intilivatidu. Amma, bir äpsuslinarliq yeri, ayrim yaşlar milliylikni saqlap toy qilişni borçimiz däp ämäs, bälki «moda» däp qobul qilmaqta. Mana moşundaq kiçik mäsililärgä moşu baştin kšŋül bšlüp, yaşlarğa toğra yšniliş bärmisäk, ularniŋ çoŋ mäsiligä aylinip ketiş hovupi bar. Şuŋlaşqa mundaq paҗiäniŋ aldini elip, keyinki ävlat pähirlinidiğandäk däriҗidä qaldurup, ätiniŋ ğemini qilişimiz keräk.
«Ötmüşsiz keläçäk yoq» däymiz. Ägär keläçigimiz yarqin bolsun däydekänmiz, biz birinçi novättä milliyligimizni saqlap, uni kälgüsi ävlatqa beҗirim halda štküzüp berişimiz lazim. Çünki milliy roh äҗdatlirimiz bizgä bebaha miras süpitidä qaldurup kätkän mäŋgü solmas gülimiz. Ägär şu gülimizni tozdurup qoysaq, keläçigimizdin ümüt üzüşkä toğra kelidu. Çünki güli yoq bağda heçqaçan bulbul sayrimaydu.

Gülnaräm ABLİZ. Panfilov nahiyäsi.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ