«Bizgä päqät ämgäk qiliş keräk»

0
257 ret oqıldı

Bähtişat SOPİEV, «Uyğur avazi»/ Ötkän häptidä Qazaqstan Җumhuriyiti, Parlamenti Mäҗlisiniŋ deputati Şahimärdan Nurumov Uyğur nahiyäsidä bolup, Dovun, Ğalҗat vä Çoŋ Dehan yeziliriniŋ turğunliri bilän uçraşti.– Prezidentniŋ «Bäş iҗtimaiy täşäbbusi» – qazaqstanliqlarniŋ iҗtimaiy-ihtisadiy ähvalini tehimu yahşilaş niyitidä elan qilinğan muhim hšҗҗät, – dedi Mäҗlis deputati üç yeza turğunliri bilän bolğan uçrişişlarda. – Millät Lideri šz hälqiniŋ keläçigigä bepärva qarimaydiğanliğini yänä bir qetim ispatlidi. Addiy häliq üçün yahşiliq kšp. Mäsilän, Prezident hškümätkä 2 million 700 miŋ adämni gaz bilän täminläşni tapşurdi. Elimizniŋ ävu bir çetidiki yeziğa täbiiy gaz baridu, däp kim oyliğan? Bu bizniŋ çüşimizgimu kirmigän edi. Bügünki kündä gazğa yeza ämäs, çoŋ şähärlär zar boluvatidu.

Buniŋdin keyin nesiyä elişqa yezidikilärmu qol yätküzidiğan boldi. İlgiri väyran bolğan kooperativlar qaytidin quruluvatidu. Moşuniŋ hämmisi Prezidentniŋ jiraqni kšzläydiğan säyasitiniŋ nätijisi. Ändi bizgä päqät ämgäk qiliş keräk.
Şundaqla Şahimärdan Üsäyin oğli yeza turğunliriniŋ muŋ-muhtaҗini tiŋşap, ularniŋ soalliriğa җavap bärdi. Juquriğa yätküzidiğan bäzi mäsililärni u šziniŋ hšddisigä aldi. Nahiyä miqiyasida yeşişkä bolidiğan mäsililärni şu küni šzi bilän billä bolğan «Nur Otan» partiyasi Uyğur nahiyälik şšbisi räisiniŋ orunbasari Mäulen Nurovqa tapşurdi.
Şundaq qilip, yeza turğunliri Mäҗlis deputati bilän «Nur Otanniŋ» väkiligä qandaq soallarni qoydi?

«Dovundiki su tosmisiniŋ hätäri häqqidä häviriŋlar barmu?»
Mäҗlis deputati šz säpirini Dardamtu yeza okrugidin başlidi. Bu okrugniŋ tärkivigä Şuŋqar, Ardolata vä Dovun yeziliri kiridu. Deputat bilän bolğan uçrişiş Dovun yezisida štti. Bu – qedimiy uyğur jutliriniŋ biri. Ahalisimu çaqqanla. Üç koçida yüzdin oşuq ailä istiqamät qilidu. Hälqi nahayiti işlämçan häm šm. Keŋäş İttipaqi dävridä bu yeza «keläçigi yoq» yezilarniŋ tizimiğa kirip, näzärdin sirt qelişqa az qaptekän. Dovunluqlarniŋ ämgäksšygüçlügi, inaqliği tüpäyli jut bolup saqlinip qaldi.
U küni Mäҗlis deputati bilän bolğan uçrişişta sšz alğan Yeziliq aqsaqallar keŋişiniŋ räisi Sayipҗan Tohtahunov šz nutqini Prezidentqa rähmät eytiştin başlidi.
– Nursultan Nazarbaevniŋ dana säyasiti tüpäyli häliqniŋ turmuşi kündin-küngä yahşilinivatidu, – dedi aqsaqal. – Qiyinçiliqlarniŋ hämmisi käynimizdä qaldi. Män şuniŋğa bäk hoşal. Bu bolsimu yaşlarniŋ täliyi. Keŋäş İttipaqi väyran bolğan bir jilliri qiyinçiliqniŋ hämmisi yeziğa käldi. Һelimu yadimda, şu jilliri ikki qoyğa bir mişkap un alğan päytlärmu bolğan. Hudağa şükri, u künlär untulup kätti. Һazir härbir šydä içidiğan taza süyimiz bar. Turmuşumizmu yaman ämäs. Biyil mäktivimizniŋ remontiğa mäbläğ aҗritilğanliği häqqidä huş hävärni aŋlavatimiz. Meniŋ birla iltimasim bar. Çoŋ taş yoldin Dovunğiçä bolğan ariliq 7 çaqirim. Uni kelivetip kšrgän bolsaŋlar keräk. Bu yol ahirqi qetim 70-jilliri yasalğan ekän. Mana şuniŋdin beri egisiz qaldi. Nahiyälik hakimiyät moşuniŋğa biraz kšŋül bšlsä, nur üstigä nur bolatti.
Uçrişişta Ardolata yezisiniŋ jigitbeşi Muhrät Buşarov yezidiki mäktäpkä sport zali haҗätligini eytsa, Şuŋqar yezisiniŋ jigitbeşi Baqıtbek Bektursınov deputatqa «Şuŋqar yezisini alahidä yeza okrugi qilişqa bolamdu?» degän soal bilän muraҗiät qildi. Dardamtu ottura mäktiviniŋ mudirini yezidiki mädäniyät šyiniŋ ähvali eçinduridekän. Dovunluq Mahmut Märipovni, umumän, dovunluqlarni jutniŋ beşidiki su tosmisi änsizçilikkä selivetiptu. Uni muräkkäp җšndäştin štküzmisä, keläçäktä yeziğa apät kelişi mümkin.

Ğalҗatliqlar «Aqbulaqniŋ» süyini qaçan içidu?
Ğalҗat yezisida Mäҗlis deputati bilän bolğan uçrişişqa jut aqsaqalliri bilän aktivistliri vä muällimlär iştrak qildi. Bu yärdä äŋ aval içidiğan su mäsilisi häqqidä gäp qozğaldi. Ğalҗatliqlar «Aqbulaq» programmisi boyiçä šymu-šy kirgüzülidiğan suniŋ dämini tartişqa zar boluvetiptu. Һazir ular mäliniŋ beşidiki «soğ-bulaq» atalğan bulaqniŋ süyidin paydilinivetiptu. Bu vä başqa mäsililär boyiçä yeziliq ambulatoriyaniŋ baş vraçi Savutahun Mäsütov turğunlar namidin sšzgä çiqti.
– İlgärki deputatlirimizniŋ biri bizniŋ yeziğa 2017-jili su kelidiğanliğini vädä qilğan edi, – däp sšzini başlidi vraç. – Mana ariliqtin bir jil štti. Turğunlar tehiçila çeläk kštirip bulaqniŋ süyini içivatidu. İkkinçi soalim, yol häqqidä. Yezidiki märkiziy koçini, amalniŋ yoqidin, turğunlar šzliri «yamavatidu». Üçinçi soalim kšmür häqqidä bolmaq. Biyilqi qişniŋ qandaq bolğanliğini eytmisammu yahşi bilisilär. Aqivättä, elip-satarlar kšmürgä šzliri haliğan bahasini qoyup, häliqniŋ ğäzivini qozğidi. Moşundaq päytlärdä uniŋ bahasini rätläşkä bolmamdu?
Jut aqsaqili Abdureşit Yoldaşev etizda yärniŋ yetärlik ekänligini tilğa elip, uniŋğa işlitidiğan tehnikiniŋ yetişmäydiğanliğini otturiğa qoydi. Şu säväptin yezida ata käsip –dehançiliq asqavatidu. Ğalҗat ottura mäktiviniŋ muällimi Җänäm Guliyarova deputatqa ayallarniŋ pensiya yeşidin, elektronluq kündiliktin kšŋli su içmäydiğanliğini eytti.

Çoŋ Dehanniŋ koçilirini kim җšndäydu?
Şahimärdan Üsäyin oğlidin Prezidentniŋ «Bäş iҗtimaiy täşäbbusi» häqqidä ätrapliq ähbarat alğan çoŋdehanliqlarmu šzliriniŋ nutqini Prezidentqa minnätdarliq eytiştin başlidi. Bu yärdimu «rähmät-tazimniŋ» ahiri soallarğa ulaşti. Yezida turğunlarni häläykümgä selivatqan birla mäsilä bar ekän. U – taza su mäsilisi. Prezidentniŋ «Aqbulaq» programmisi Çoŋ Dehanğa šz vaqtida käptu. Һätta koçilar kolinip, keräklik materiallarmu yätküzülüp boptu. Amma, qizğin qolğa elinğan iş, kšp štmäyla, yerim yolda tohtap qalğan. Su kirgüzüşni qolğa alğanlar kolanğan koçilarni şu petiçila taşlap kätkän. Ätiyaz, küz ayliri, bolupmu yamğur-yeşin bolğanda turğunlar içidiğan taza suniŋ «därdi» bir çättä qelip, patqaqçiliq bilän «kürişivetiptu». «Bu işniŋ ahirini kim çiqiridu?» deyişti jiğinda çoŋdehanliqlar.
Turğunlar täripidin qoyulğan mäzkür soalğa deputatniŋ iҗaziti bilän «Nur Otan» partiyasiniŋ Uyğur nahiyälik şšbisi räisiniŋ orunbasari Mäulen Nurov җavap bärdi.
– Bu mäsilini biz җiddiy qolğa alduq, – dedi Mäulen Muqanjan oğli. – Su kirgüzüşkä җavapkär «Şahstroy» şirkiti bšlüngän mäbläğni elip qeçip kätkän. Ularni tepip, on qetim sotqa bärduq. Şahimärdan Üsäyin oğliniŋ bevasitä täsiri bilän bügünki kündä mäsilä iҗabiy häl boluvatidu. Aprel' eyidin başlap su kirgüzüş işliri qaytidin qolğa elinidu.
Jiğindin keyin çoŋdehanliqlar Mäҗlis deputatini hälqimiz arisidin çiqqan birdin-bir «Halıq Qaharmanı» Mšrdün Teyipovniŋ 100 jilliq tävälludiğa täklip qildi. Şahimärdan Üsäyin oğli bu çoŋ toyğa çoqum kelidiğanliğini izhar qildi. Çünki umu, huddi Mšrdün Teyipov ohşaş moşu juttin uçum bolğan oğlanlarniŋ biri.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ