Tarihiy dastanlirimiz

0
1 483 ret oqıldı

Dastançiliq — uyğur vä Märkiziy Aziyadiki başqa qerindaş türkiy häliqlärdä äsirlärdin buyan davamlişip kälgän äŋ qedimiy bädiiy-tarihiy än°änilärniŋ biri. Türkiy tilliq häliqlär äsirlär davamida yaratqan «Oğuznamä», «Dädä Qorqut», «Gšr oğli», «Manas», «Alpamiş» qatarliq qährimanliq dastanliri duniya mädäniyät tarihidiki gigant eposlar sepidin orun alğan.Uyğurlarda tarihiy dastançiliq än°änisiniŋ taki HH äsirniŋ başliriğa qädär davamlişip kälgänligini 1912-jili yüz bärgän Tšmür hälpä qozğiliŋidin keyin Qumul hälqi arisida uşbu qährimanğa beğişlinip yezilğan dastan dälilläydu. Uyğur dastançiliğidiki ağzaki tarihçiliq än°änisi bilän uniŋğa siŋgän milliy roh uzundin buyan sän°ätkarlarni, ädiplärni vä tarih tätqiqatçilirini qizğin җälip qilmaqta. Şuniŋ bilän billä täräqqiyatqa ägişip uyğur mädäniyät muhitidin barğansiri tiniği šçüp ketivatqan dastançiliq än°änisi ilim sahasidikilärni ändişigä salmaqta. Buniŋdin qät°iy näzär, alimlirimiz tarihiy dastanlirimizni bügünki kündä yaş ävlatqa vätänni sšyüştiki, milliy qädriyatlirimizni his qilduruştiki häm štmüştiki tarihiy täҗribilärni üginiştiki äŋ muhim därislik däp hesaplaydu.
Şvetsiyadä istiqamät qilidiğan uyğur ziyalisi Abduşükür Muhämmät uyğur tarihiy dastanlirini hälqimiz tarihida yüz bärgän zor vaqiälär vä ularğa bolğan inkasi häm içki tuyğusiniŋ bädiiy yol bilän äkis etişi däp qaraydu. Evropida yaşaydiğan yänä bir qerindişimiz Päzilät hanim uyğurlarniŋ jiraq štmüşini yeqinqi dävirlärgiçä bolğan tarihini bayan qilişta yazma ussulğa qariğanda, qissä yaki dastan ohşaş ağzaki tarihçiliq än°änisigä tayanğanliğini ilgiri süridu. Moşu yärdä uyğur häliq tarihiy dastanliriniŋ bädiiy janr җähättin häm şeiriy, häm näsriy şäklini qatar qollanğanliğini, eytiş usuli җähättin ağzaki hekayät usuli bilän muzıkiğa täŋkäş orunlanğanliğini alahidä täkitläş lazimdur.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ