«Ädäbiy dostluq — äbädiy dostluq»

0
540 ret oqıldı

Şämşidin AYuPOV, «Uyğur avazi»/ Mälumki, biz, Qazaqstan uyğurliri, qedimiy zamanlardin kelivatqan bay mädäniy miraslirimizni, urpi-adätlirimizni saqlap, uni täräqqiy ätküzüp, mämlikitimizdiki barliq izgü başlanmilarni qollap-quvätläp, mämlikitimizniŋ duniyadiki abroyiniŋ šsüşigä, uniŋ ihtisadiy täräqqiyatiğa, mädäniy җähättin güllinişigä munasip tšhpimizni qoşup kelivatimiz. Dšlät rähbiriniŋ «Keläçäkkä nişan: mäniviy yeŋiliniş» maqalisida tävsiyä qilinğan pikir-täkliplär elimizniŋ bügünki eğir sinaqlardin sürünmäy štüp, duniyaniŋ aldinqi sepidiki täräqqiy ätkän abroy-inavätlik mämlikätliri qataridin orun elişiğa, şundaqla hälqimizniŋ birligini, ittipaqini yänimu mustähkämläşkä käŋ yol açidiğanliği muqärrär. Ötkän häptidä Almuta şähiridiki A.Rozibaqiev namidiki 153-mäktäp gimnaziyadä štküzülgän «Ädäbiy dostluq – äbädiy dostluq mavzusidiki poeziya keçimu tomuridiki qeni bir, dili bir, äzäldin qerindaş qazaq-uyğur dostluğiğa, җümlidin ikki millätniŋ sän°ättiki, ädäbiyattiki, şeiriyättiki, şundaqla hayattiki dostluği vä qerindaşliğiğa beğişlanğanliği juqurida qäyt qilinğan pikrimizniŋ yarqin misalidur. Mäzkür baş qoşuşqa 153-mäktäp gimnaziyaniŋ oquğuçiliridin sirt, җänubiy paytähttiki 123-qazaq gimnaziyasiniŋ älaçi oquğuçiliri, Almuta şähärlik mäslihätniŋ deputatliri, uyğur vä qazaq millitiniŋ şair-yazğuçiliri, alimliri vä җämiyätlik täşkilatlarniŋ väkilliri qatnaşti.
Käç җäriyanida mäzkür çarä-tädbirniŋ štküzülüşini yeqindin qollap-quvätligän Almuta şähärlik mäslihätniŋ deputatliri — filologiya pänliriniŋ doktori Kenjehan Matıjanov, «Almatı aqşamı» gezitiniŋ baş muhärriri Qali Särsenbay, A.Rozibaqiev namidiki 153-mäktäp gimnaziyaniŋ mudiri Şavkät Ömärov, şundaqla «Beybitşilik älemi» qazaq iҗadiy birläşmisiniŋ prezidenti Aben Nurmanov, Almuta şähärlik yaşlar säyasitini täräqqiy ätküzüş dšlät fondi tärkividiki «Ädebiet älemi» märkiziniŋ räisi, şair Muratqan Şoqan, şair vä tärҗiman Däuletbek Baytursınulı, Qazaqstanniŋ hizmät kšrsätkän ärbabi, yazğuçi-dramaturg Ähmätҗan Һaşiri, şair İlahun Җälilov, «Turan duniyasi» җämiyätlik fondiniŋ mudiri Karlin Mähpirov vä başqilar sšzgä çiqip, millätlärara razimänlik, häliqlär dostluği vä yaş ävlatni vätänpärvärlik rohida tärbiyiläş toğriliq šz oy-pikirliri bilän ortaqlaşti.
Käç davamida ädäbiyat işqivazliri yaş şairlar Vil'yam Molotovtin, Sabiräm Änvärovadin, Ulan Isqaqtin, Nurtas Turğanbektin, Qurbangül Ağabektin vä «Ğunçä» balilar jurnaliniŋ iҗraiy mudiri Diläräm Җälilovadin šzlirini qiziqturidiğan soalliriğa җavap aldi.
Däsläpki qetim štküzülgän poeziya keçi «Bügünki zamanda bizgä ädäbiyat keräkmu, yoqmu?» degän soalğa җavap tepipla qoymay, keläçäk yaş ävlatqa ädäbiyatniŋ keräkligini, şeiriyät muhlisliri šz şairlirini sšyidiğanliğini, qädirläydiğanliğini, şeiriyätkä şäydaliğini kšrsätti. Birnäççä saat davam qilğan käçtä uniŋ qatnaşçiliri moşundaq izgü işni – yahşi başlanmini keläçäktä davamlaşturuşniŋ nahayiti haҗätligini, uniŋ yaş ävlatqa rohiy bayliq äta qilişta çoŋ rol' atquridiğanliğini bildürüşti. Bu häqtä alim Kenjehan Matıjanov (sürättä oŋda) qälb sšzini mundaq izhar qildi:
Özäŋlarğa mälum, җänubiy paytähtimizdä kündä degidäk härhil çarä-tädbirlär, seminar-simpoziumlar štküzülidu. Biraq, män oylaymän, ularniŋ içidiki äŋ yahşisi vä adämniŋ jürigigä arambähş dämlärni beğişlaydiğan moşundaq balilarniŋ keçi bolsa keräk. Bügün bizni hoşalliqqa bšlävatqan närsä — balilarniŋ üzidiki huş täbässüm. Ändi «Balilarni qandaq tärbiyilişimiz keräk vä tärbiyä qurali nemä?» degändä, däsläp äskä çüşidiğini — u ädäbiyat, mädäniyät, sän°ät, adämlärni, häliqlärni bir-biri bilän yeqinlaşturidiğan, umumän, pütkül insaniyätni mehrivanliqqa, tšzümlükkä, birlik-ittipaqliqqa dävät qilidiğan uprimas qural — mädäniyät, sän°ät vä ädäbiyat. Şuŋlaşqa bügünki käç mavzusi «Ädäbiy dostluq – äbädiy dostluq», däp täsadipi atalmisa keräk. Balilirimiz bügün bir-biri bilän dostlişip, uşbu käçtin rohiy ozuq elip qaytidiğiniğa işänçim kamil. Biz bügün moşu äҗayip ädäbiy käçni kšrgili kälduq. Bu bizniŋ deputatliq väzipimizla ämäs, bälki bu bizniŋ insaniy pärzimizdur. Һäqiqitini eytidiğan bolsaq, keyinki vaqitlarda biz «yaşlirimiz ädäbiyattin jiraqlişivatidu, ular kitap oqumaydiğan boldi», degän gäplärni kšp eytip jürimiz. Eytişniğu eytimiz, biraq şuniŋğa taqabil turidiğan iş-paaliyätlärni šzimiz jürgüzüvatimizmu? Mana şu paaliyätniŋ bir kšrünüşi bügün štküzülüvatqan poeziya keçi däp oylaymän. Yoşuridiğini yoqki, keŋäş dävridä uyğur hälqi bilän qazaq hälqi bir-birimizni rus tili arqiliq çüşinidiğan däriҗigä yätkän eduq. Äslidä biz bir-birimizni heçqandaq tärҗimisiz çüşinidiğan häliqlärdin. Keläçäktä bügün moşu käçkä qatnişivatqan oquğuçilarmu bir-birini tärҗimisiz çüşinidiğan, dostluqni qädirläydiğan däriҗigä yetidu, däp oylaymän. Pursättin paydilinip, bügün Şavkät Niyaz oğli rähbärligidiki gimnaziya kollektiviğa, bolupmu moşundaq millätlärara dostluqqa, qerindaşliqqa, birlik-ittipaqliqqa dävät qilidiğan mädäniy çarä-tädbirni štküzüşkä at selişqan muällimlär bilän oquğuçilarğa, käçni uyğur vä qazaq tilida savatliq häm täsirlik elip berivatqan riyasätçilärgä sämimiy minnätdarliğimizni bildürmäkçimiz.
Därväqä, ikki qerindaş millätniŋ arisida şäkillängän dostluq päqät ämäliy hayattila ämäs, şeiriyät duniyasidimu šz äksini tapqan. Ädiplirimiz qazaq tilidiki äsärlärni uyğur tiliğa, uyğur tilidin qazaq tiliğa tärҗimä qilip, uşbu dostluqniŋ jiplirini üzmäy, ävlattin-ävlatqa saqlap kälgän. Bu pikirlärniŋ häqqaniyliği yaş ğunçilirimiz täripidin ipadilik oqulğan otluq şeir misralirida vä ular täripidin täyyarlanğan kontsert programmisida, hätta mehmanlar hšrmitigä yeyilğan dästihan ätrapida tehimu yaqqal ipadiländi.
Käç ahirida İnstagramda “Poeziya dostluği” topi qurulup, rämzlik lentisi qiyildi.
Demäk, yaş şairlirimizğa rohiy mädät berip, ilham-oyğa qanat pütidiğan mundaq çarä-tädbirlärniŋ mäktäplärdä pat-pat štküzülüp turğini bäk ähmiyätliktur. Keläçäktä bu başlanma davamini tapsa, şeiriyätkä häväs bağliğan oquğuçilarmu şair akiliridin, hädiliridin ilhamlinip, şeiriyät gülzariğa işäşlik qädäm taşlişiğa, älvättä, yollanma alidu. Һä, häliqlär dostluği mavzusiğa beğişlanğan uşbu poeziya keçi bügünki kündä bir çağlardiki šsüp-ulğiyip, täräqqiy qilğan ädäbiy dostluqni qaytidin җanlandurup, tikläydiğan başlanma bolsekän degän tiläkniŋ bu küni uni kšrgän härbir kişiniŋ qälbidin orun alğini talaşsiz.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ