Şinel'

0
222 ret oqıldı

Däsläpki qetim şinel'ni härbiy säptä, yäni serjantlar kursini tügätkändin keyin kiydim. Uzun şinel' serjant unvani bilän soldatlarniŋ uçisida bäkmu çirayliq kšrünidiğan. Paradni qobul qilivatqan polk komandiri soldatlarğa häväslinip qaratti. Soldat štüginiŋ tok-tok avaziğa qoşulup, şinel'niŋ novätlişip palaqlavatqan qoş etigi goya bir hava simfoniyasini yaritivatqandäk bilinätti. Baliliğimizda hämmimiz soldatlarni yahşi kšrättuqqu. Kiçigimdä mänmu soldatlarğa, bolupmu härbiy säptin qaytqanlarniŋ kiyimigä bäk qiziqip qarattim. Şinel' härbiy hizmättä çiniqqan, bästini tik tutqan jigitlärni egiz, sumbatliq qilip kšrsitidiğan. Bäzidä ular maŋa härbiy kinolardiki iҗabiy qährimanlardäk kšrünätti. Һelimu yadimda, vätän adidiki borçini ada qilğan jigitlär käç küzdä şinel'da qaytatti. Ular härbiy kiyimini adäm toniğusiz däriҗidä šzgärtivetätti. Keyin ular bizgä bu häqqidä sšzläp beridiğan. “Dembel'ğa” maŋğanlarniŋ qulaqçä, štük bilän billä şinelinimu pädäzläş uslubi bar ekän. Ular qişliq kiyiminiŋ yaqilirini kštirip, bällirini taraytip, pagonlirini aq tasma bilän aylandurup bezätekän. Ötük qonçilirini “garmoşka” qilip qaturup, škçisigä egiz qoşumçä rezinka qaqattekän. Һä, kškläm-yaz päsilliridä kelidiğan soldatlar kiteliniŋ boyunliri pülüç materiallar bilän qaplinip, pagonliridiki SA häripini (Sovet Armiyasi) mistin çekivalidekän. Yeŋi barğanda buyruq boyiçä bälni qisip turidiğan bälbağ käŋäytilip, tšmüri val-vul paqirap turidiğan.
…Moskva vilayitiniŋ ormanliqliridiki küzniŋ qara soğidin şinel' bizni saqlap qaldi. Bolupmu, biz härbiy qisimdin päytähtkä kelip, bir keçini aeroportniŋ kütüş zalida štküzginimizdä, bu kigiz çapanniŋ bäk äsqatqini yadimda.
Moskvadin Özbäkstanğa yolğa çiqtuq. Taşkäntniŋ küzlük täbiiti bizni illiq qarşi aldi. Boyunlirimizğa orap bağlavalğan şinel'lirimizni kšk çimängä selip, biraz haduq çiqarğandäk qilduq. Däl moşu yärdä hämmisi šz borçlirini štäşkä atlanğan šzbäk jigitlirini uçrattuq. Ular samolet reysini, hä, biz bolsaq, nägidu-bir yaqqa elip ketidiğan maşininiŋ kelişini kütüp turattuq. Bir qiziği, armiyagä maŋğan jigitlär, härbiy hizmätniŋ qandaqliğini qiziqip soratti. Hizmitimizgä bari-yoqi yerim jil bolsimu, gäplirimizni ular zehin qoyup tiŋşidi. Bäzi säpdaşlar ularniŋ armiyagä elip maŋğan haltiliriniŋ tolimu yoğanliğini eytti. Gayida şu yoğan haltilardiki kişmiş, gülqaq, badam qäbi yemäklärdin däm tartip, rahätlänginimizni äsläp qoyimän. Buni ular bizgä armiyadä šzini qandaq tutuşi keräkligi toğriliq “paydiliq mäslihätlirimiz” üçün minnätdarliq retidä bärgän edi.
Noyabr'niŋ beşidiki qattiq soği bilän qaridin saqliğan şinel' 4-5 saattin keyin bizgä eğir käldi. 12-noyabr' küni biz Taşkänttiki җänubiy aerodromdin Qabulğa uçtuq. «Avğanstan Demokratik Җumhuriyitiniŋ çegarisidin šttuq» degän bortmehanikniŋ avazidin keyin, hämmimiz härbiy uçaqniŋ sanaqliq ilyuminatorliriğa yepiştuq. Tağ taşlar bilän šylär qoldin yasiğan maketlarni äslitätti. Samoletniŋ ikki qaniti astidin etilivatqan raketilar bizni, heçnemidin häviri yoq jigitlärni, ändişigä saldi. Çünki mäzkür reysta uçqan nä-nä şirğuran oğlanlar üçün bu päqät birtäräplik yol edi…
Samolet Qabul aerodromiğa qaraŋğuda qondi. U yärdä šylirigä qaytqan “dembel'larni” uçrattuq. Ularniŋ çirayliri bizgä nisbätän helila çoŋ kšrünätti. «Çoŋlar» bizdin şinel'lirimizni soridi, ändi uniŋ keräk bolmaydiğanliğini äskärtti. Bäziliri ihtiyarsiz yeşip bärsä, nomusi bar jigitlär ularniŋ täklivini rät qilduq.
180-motoatquçilar polkidiki çiraqlar birä-sirän yanğinini demisäŋ, asasän šçük edi. Yolda herip kätkäçkimu kazarmiğa beripla, qetip uhlap ketiptimiz. Ätigän ohinipla şinel' toğriliq oylidim. Vätinigä qaytqan soldatlarda bizniŋ şinel'larni kiyip šylirigä teç-aman yetiveliş arzusi bolğanliğini män käç çüşändim. Öz raziliğim bilän şinelimni berivätmiginim üçün škündüm. Äynä şundaq soldatlarni šylirigä elip maŋğan samoletniŋ havağa kštirilip, partlanğanliği häqqidiki vaqiä yadimğa çüşti…
…1989-jilniŋ yanvarida yänila şu Qabul aerodromida, samolet bortida moşundaq täşvişni his qildim. «Ana jutumğa teç-aman yetivalsam bolattiğu» däymän içimdä. Orunduqlarniŋ arisiğa qoyulğan kšpligän tavutlarniŋ yaki, härbiy tilda eytqanda, «gruz 200niŋ» arisida biz bilän qatar oltirip kälgän jigitlärmu bar edi…
Minämҗan ASİMOV.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ