Şairniŋ tävälludi nişanlandi

0
1 426 ret oqıldı

Yoldaş MOLOTOV, “Uyğur avazi”/ Yeqinda Almutidiki M.Ävezov namidiki Qazaq dšlät akademiyalik drama teatrida tonulğan şair, häliqara «Alaş» mukapitiniŋ laureati Jaras Särsekniŋ 50 jilliğiğa beğişlanğan iҗadiy käç štti. Uniŋğa Qazaqstanniŋ җay-җayliridin Jaras Särsekniŋ säpdaşliri, şair-yazğuçilar, ziyalilar vä studentlar qatnaşti. İҗadiy käçtä şair vä jurnalist Baqıt Jağıpar riyasätçilik qildi.
Mälumki, oqurmänliriniŋ qälbigä šzigä has lirika, tilsimlarğa tolup-taşqan şeirliri bilän yol tapqan Jarasniŋ iҗadiyiti zamaniviy qazaq ädäbiyatida alahidä orunni egiläydu. İҗadiyätni käsip ämäs, bälki šziniŋ täğdiri häm täbiätniŋ soğisi däp çüşängän Jaras Särsek hayattiki här qandaq qiyinçiliqqa qarimay dayim ijatqa, ädäbiyatqa, oqurmängä sadiq bolup kälmäktä.
İҗadiy käçtä däsläp sšz alğan Qazaqstan Yazğuçilar ittipaqiniŋ başqarma räisi Ulıqbek Esdaulet Jaras Särsekniŋ poeziyasiniŋ alahidilikliri, utuqliri häqqidä tohtaldi. Şuniŋdin keyin yazğuçi Älibek Asqar Mädäniyät vä sport ministri Arıstanbek Muhamadiulıniŋ täbriknamisini tapşurdi. Ändi Jaras hazir šzi işlävatqan «Qazaq gazetteri» җavapkärligi çäklängän yoldaşliği baş mudiriniŋ orunbasari Läzzät Noğaybaeva bolsa, şairğa Ähbarat vä kommunikatsiyalär ministri Dauren Abaevniŋ täbirigini tapşurup kollektiv namidin soğa hädiyä qildi. Şundaqla bu küni Almuta şähiriniŋ hakimi Baurjan Baybekniŋ, Almuta vilayitiniŋ hakimi Amandıq Batalovniŋ vä Jaras Särsekniŋ tuğulğan juti Uyğur nahiyäsiniŋ väkillirimu šz täbriknamilirini tapşurup, şairğa çapan yapti. Şairniŋ kursdaşliri häm qälämdaş dostliri Maŋğıstavdin kälgän Sağındıŋ Rzahmetov, Aqtšbidin kälgän Bauırjan Babajanulı vä başqilar studentliq dävirdiki qiziq vaqiälärni äsläp, tävällud egisigä atap yazğan şeirlirini oqup bärdi.
Täkitläş lazimki, Jaras Särsekniŋ «Tünemel», «Jüregimniŋ işindegi jüregim», «Jan – arımnıŋ jarığı» vä başqimu kitapliri oqurmänlärniŋ çoŋ qiziqişini hasil qilğan. «Az yazsimu saz yazidiğan» şairniŋ eytişiçä, u şeir yazğiçä «on oltirip, on turidikän».Çünki, uniŋ çüşänçisi boyiçä «şeir—vijdan taziliğini paş qilidiğan vasitä». Eytiş keräkki, Jarasniŋ şeirliriğa yezilğan nahşilarmu sän°ät işqivazliri arisida nahayiti ammibap. Käç davamida Jäudir Artıqbaeva, Ramazan Stamğaziev, Sayat Medeuov ohşaş Qazaqstan estrada yultuzliri äynä şu nahşilarniŋ bir türkümini orunlap bärdi. Ändi Ğ.Musrepov namidiki yaşlar teatriniŋ artistliri bolsa, şair şeirliri asasida sähniläştürülgän qoyulumlarni kšrsitip, tamaşibinlarniŋ alqişiğa sazavär boldi.

Jaras SÄRSEK

Quyaşliq künlär käynimdä qalğan ohşaydu

Nida
Bähit häqtä sšz bolğanda,
Һämmisidin ozup kättim,
Biraq aŋa keyin yättim…

Qayğu häqtä sšz bolsizä,
Män šzämni tarttim gäptin,
Biraq aŋa burun yättim…

Oğuzdäk pak naresidä,
edim tehi tünügünla…
Vaqit – bala, qeritivätti…
Uniŋ bilän oynimaŋlar…
***
Һayatta bolmisammu šzäm šktäm,
Sšzlirim hškümrandur hät qip pükkän.
Qädimi taşni oyar alplardin
Qisilip, hiҗil bolar päytim štkän.

Qoysaŋçu…
Bolmisammu šzäm yahşi,
Süzülüp sirtqa çiqqan sšzüm yahşi.
Märdanä padişadäk oyğa çšmüp,
Yeganä qelip sürgän päyzim yahşi.

Äytävir, qälbim meniŋ mananlaşqan,
Yoq šydä eşigimmu jüküm artqan.
Kelimän šz-šzämni šrgä sšräp,
Һesapqa kšŋül qaçan imin tapqan.

Süründüm,
Süründürdi,
Ölginim yoq.
Boldi bäzän ünginidin kšmginim kšp.
Ävzili, sunuq äşu qälbim bilän
Adämlärdin pästlişip kšrginim yoq.

Yaqsimu,
Yaqmisimu,
Män ämäldä,
Ömür sürdüm baştinla tän šzämgä.
Pildirlap yanğan piltä yoruğida,
Kšrünär qaram ğil-pal bäzilärgä.

Oy – oğut,
Äş°arim – dan,
Dan – derigim.
Denimniŋ bärin ämäs, al kerigin.
Abihayat süyidäk bolmisammu,
Soğulmay ävzäl azdin näp bärginim.

Bäzän – küz,
Bäzän – bahar,
Yaz bolurmän.
Birigä – kšp,
İkkisigä az bolurmän.
Quyulğan qutidiki suğa ohşaş
Aziyip turup, şuŋa mäz bolurmän.

Kafeda
Oltardim uzaq,
Jut ikki, üçläp – top bolup
kelidu, hä, andin ketidu yoq bolup.
Yalğuzluq ämäs, qälbimni meniŋ şu çağda
Örtäydu bir muŋ puçilap, qoqas-çoğ bolup.

Tomurda şärbät küçiyip җoşqun aqqandin,
Gadirmaş oylar qiynaydu çiqmay kallamdin.
Hizmätçi qizlar oylaydu, bälki, män häqtä:
«Oltirar, bayquş, birini kütüp, bayatin…»

Kütättim kimni?
Җemiläş üçün šzämni.
Tšzümlük qiliş mümkinmu zadi šzäŋni?
Moşundaq bäzän yeganä qalğum kelidu,
Moşundaq qançä şeirim burun kšz jumdi?

Oltirip şundaq, qilimän säpär štkängä,
Tšl baqqan päytim yadimğa çüşüp kšk bäldä.
Barimni qalqan qilip şoh qoza-oğlaqqa,
Säkparä bolattim çeläkläp yamğur tškkändä.

Ätisi muzlap bädinim, issip bäzidä,
Yatattim yalğuz pürkünüp šyniŋ tšridä.
Anammu pat-pat «qurisun, mundaq meli» däp,
Atamğa kayip, olturar edi tüvümdä.

Sšzlisä, bir rät eyiğa sšzlär Egämni,
«Һäy» desä, bir rät jiliğa «häy» där Egämni,
Egilmäy zadi kün kšrgän işttäk Egämni,
Boldumğu alar egilip äskä män ändi.

Quyaşliq künlär käynimdä qalğan ohşaydu,
Jutumniŋ topiliq yolida qalğan ohşaydu.
Armanğa ägişip Alitağ yaqqa kälgändim,
Päqätla şu rast,
Qalğini yalğan ohşaydu.

Bumu bir, netäy, madarsiz avazi sezimniŋ,
Bilälmäy qiynaldim hulqini moşu šzämniŋ.
Beçarä-ätäm aldimğa qarşi җaylişip,
İzdäydu šzin qariçuğidin kšzümniŋ.

Һä, andin uniŋ nigahi eqip tšvängä,
Degändä tohtar jüräktä –turğan düpüldäp.
Uluq bir tinip, ornidin qayta turidu,
«Şeirda nemäŋ bar edi seniŋ?» degändäk.

Äşundaq iŋrap härdayim künniŋ yeŋisi,
Päriq yoq qarisaŋ, ohşaştäk künlär hämmisi.
Tohtitip bir päs, sšzläşsä, nemä dättikin,
Yätmäydu biraq heçkimniŋ aŋa çamisi.

Bäs, boldi! Yetär! Tapay män hayat yolumni,
Çüş kšrüp hämmä, turğanda tutmay qolumni.
Bemäzgil šlgän şeirlirimniŋ beşiğa,
Yaqayçu berip, bir-birdin çiraq-şamimni

Mahiyät
(dialog)
– Tuğulğanğu tağda siz,
Tağ egizmu, nemä egiz?
– Quyaş başta kštärgän,
Salmisun däp heçkim iz,
Tik qäddini pükmigän,
Asman egiz,
Kšk egiz.

– Çäksiz duniya yoq, bälki,
Nemä çäksiz?
Nemä çoŋqur?
– Seni tänha qaldurup,
Otqa qahlap, kül qilur,
Oy-ğäm – çäksiz,
Yär – çoŋqur,
Yär deginim – gšr çoŋqur.

– Nemä qimmät hämmidin,
Bilsäŋ ägär eyt qeni?
– O, bu häqtä bändiniŋ,
Kšp aŋliğan gepini…
Dana uni eytmisa,
Nädin bilsun balisi?
Äŋ qimmiti män üçün –
Yär vä Kškniŋ arisi.
Şair
Qoş gezäkmiş Yahşiliq häm Yamanliq,
Öyi bšläk, birigä uniŋ kirmäymän.
Şairlardin jiraq däydu Adilliq,
Ämäliyatta, qandaqliğin bilmäymän.

Qoş gezäkmiş Yahşiliq häm Yamanliq,
Öyi bšläk, birigä uniŋ kirmäymän.
Şairmu bir gšdäk, däydu, iştansiz,
Һä, šz beşim ämäs aŋa işängän.

Һäqiqättä Adil ğämkin (işänsäŋ) –
Һäm iştansiz,
Һäm härdayim aç­­-zedä.
Äl içidä käypiyatsiz jürgini,
Bolğinidin bälki oyiniŋ šzgiçä.

Nahşisi bar,
Nenimu bar şairniŋ.
Maŋliyida şori nurğun bšlüşär.
Ğemin qilip şu aç-zedä – yeqinniŋ,
Etigigä yeşi nurğun tškülär.

Öŋi šçkän däl šzidäk šmürni,
U šzgidin bäk šzgiçä sšyidu.
Bäk šzgiçä sšygänliktin šmürni,
Bäk šzgiçä šrtinidu, kšyidu.

Gär burisaŋ sän şu yaqqa at beşin,
Şeir üçün çaŋqap diliŋ sšygüdä.
Çekip jürmä Yamanliqniŋ işigin,
Bilgin, şair, Yahşiliqniŋ šyidä.

Qazaq tilidin tärҗimä qilğan
Muhtärҗan ҖUMAROV.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ