Taşkänttiki «Täklimakan»

0
4 174 ret oqıldı

Ötmüşkä näzär salidiğan bolsaq, štkän äsirniŋ 90-jilliriğiçä, yäni, eniq eytqanda, Keŋäş İttipaqi yimirilip, mustäqil җumhuriyätlär mäydanğa kälgängä qädär Ottura Aziyadä yaşavatqan uyğurlar arisidiki mädäniy alaqilar, šzara berip-kelişlär degändäk rivaҗlinip kälgän edi. Һätta җumhuriyätlik «Uyğur avazi» (ilgärki «Kommunizm tuği») gezitiniŋ šzini alidiğan bolsaq, uniŋğa Qazaqstan, Qirğizstan, Özbäkstan vä Türkmänstan uyğurliriniŋ muştiri bolğanliği helimu yadimizda. Äpsuski, çaräk äsirdin oşuq vaqit mabaynida biz bu alaqilirimizniŋ suslişip, šzara berip-kelişlirimizniŋ helä şalaŋlişip qalğanliğini his qilduq. 2014-jili Qirğizstan uyğurliriniŋ «İttipaq» җämiyätlik birläşmisiniŋ qurulğanliğiniŋ 25 jilliğiğa beğişlanğan «Uyğurlar: štmüşi, hazirqi küni vä keläçigi» mavzusida häliqara ilmiy-ämäliy änҗuman štkändä, uniŋğa Qazaqstan, Özbäkstan vä Qazaqstan alimliri qatnişip, šzara täҗribä almaşturğan eduq. Äynä şu çağda ilgiri ittipaqdaş bolğan җumhuriyätlärdä, andin keyin ayrim mustäqil dšlätlärdä yaşavatqan qerindaşlirimiz beşiniŋ qoşulğanliğidin beşimiz kškkä yetip, keläçäkkä çoŋ ümütlär päyda boldi. Şundaq pursätlär yänä qaçan kelidekin däpmu arman qilduq. Yeqinda Almuta şähiridä štkän Özbäkstan paytähti Taşkänttä yoruq kšrgän «Täklimakan» jurnalini tonuşturuş märasimi bizgä yänä qandaqtu-bir ümütlärni hädiyä qildi desäm, aşurup eytqan bolmaymän. Һäqiqätänmu «Täklimakan» jurnalini tonuşturuş märasiminiŋ Җänubiy paytähttä štüşi, meniŋçä, ikki dšlättä yaşavatqan uyğurlarniŋ mädäniy alaqiliriğa oyğiniş, çoŋ ilham bärgändäk boldi.
Märasim «Beybitşilik älemi» häliqara qazaq iҗadiy birläşmisi täripidin uyuşturulup, uniŋğa uyğur ziyaliliri, җämiyätlik täşkilatlar väkilliri, şähär vä uniŋ ätrapidiki yezilarniŋ jigitbaşliri qatnaşti. Jiğinni kirişmä sšz bilän açqan «Beybitşilik älemi» häliqara qazaq iҗadiy birläşmisiniŋ vitse-prezidenti Tursun Raziev mäzkür birläşminiŋ quruluş tarihiğa qisqiçä tohtaldi. Birläşmä prezidenti, ihtisat pänliriniŋ doktori, professor Äben Nurmanovniŋ ismi Qazaqstan uyğurliriğa yahşi tonuş bolsa keräk, çünki u başquruvatqan birläşmä uyğur mäktäpliri arisida štkän birqatar festival'larğa yeqindin mäniviy vä maddiy yardäm kšrsitip kälmäktä. Mäzkür birläşmä şundaqla uyğurlarniŋ başqimu çarä-tädbirlirigä hisdaşliq bildürüp kelivatqanliği hämmimizgä ayan.
Däsläp sšz novitini alğan “Täklimakan” jurnaliniŋ baş muhärriri, Özbäkstan Җumhuriyiti Uyğur mädäniyät märkizi yenidiki Aqsaqallar keŋişiniŋ räisi, tehnika pänliriniŋ doktori Abdulҗan Bäraev (sürättä) šzbäkstanliq uyğurlarniŋ keŋäş dävridiki vä hazirqi ähvaliğa, jurnalniŋ duniyağa keliş tarihi häm uni näşir qilişniŋ asasiy mähsitigä qisqiçä tohtilip štti. Andin sšzgä çiqqan peşqädäm jurnalist Abdukerim Tudiyarov, yazğuçilar Dürnäm Mäşürova vä İlahun Җälilov, Almuta şähärlik Uyğur etnomädäniyät märkizi Hanim-qizlar keŋişiniŋ räisi Mahinur İsrayilova, «Jibek – V» җavapkärligi çäklängän yoldaşliğiniŋ mudiri Vaqqas Mämädinov, «Uyğur avazi» gezitiniŋ baş muhärriri Erşat Äsmätov, «Atamwra» näşriyati yenidiki uyğur redaktsiyasiniŋ başliği Malik Mähämdinov, «Turan» җämiyätlik fondiniŋ räisi Karlin Mähpirov, “Beybitşilik älemi” birläşmisi yenidiki Häliqara häliqlär dostluği märkiziniŋ räisi Aztekin İbragimov, şundaqla Almuta şähiri vä uniŋ ätrapidiki mähällilärniŋ jigitbaşliri vä başqilar milliy mätbuatniŋ häliqniŋ tarihini, mädäniyitini, tilini, urpi-adätlirini, ädäbiyatini tärğip qilişta muhim rol' oynaydiğanliğini täkitligäç, yaşlarni tärbiyiläş mäsilisigä alahidä kšŋül bšlüş lazimliğini bildürdi. Natiqlar şundaqla Qirğizstanda, Özbäkstanda milliy mäktäplärniŋ, mätbuatniŋ, sän°ät oçaqliriniŋ yoqluğidin uyğurlarniŋ milliy kimligini saqlap qeliş mäsilisiniŋmu җiddiylişip ketivatqanliğini, ahaliniŋ diqqitini kšpiräk oyun-tamaşiğa ämäs, bälki milliy maaripni, ädäbiyatni, sän°ätni häm mäniviy, häm maddiy qollaşqa ağduruşniŋ muhimliğini täkitlidi. Sšzgä çiqqanlarniŋ barliği uyğur, rus vä šzbäk tillirida ikki ayda bir qetim näşir qilinidiğan «Täklimakan» jurnaliniŋ yoruqqa çiqişiniŋ päqät Özbäkstan uyğurliri üçünla ämäs, bälki pütkül Ottura Aziya uyğurliri üçünmu çoŋ tarihiy vaqiä ekänligini, Qazaqstan vä Özbäkstan uyğurliri otturisidiki mädäniy munasivätlärni äsligä kältürüp, ularni yänimu rivaҗlanduruşniŋ muhimliğini, «Täklimakan» jurnaliniŋ yoruq kšrüşigä häm uni tarqitişqa qoldin kälginiçä yardäm beridiğanliğini izhar qildi.
Bizmu, šz novitidä, mäzkür jurnalniŋ yoruq kšrüşi bilän pütkül šzbäkstanliq qerindaşlirimizni çin jüräktin täbrikläp, uniŋ mavzu dairisiniŋ käŋiyişini, süpät däriҗisiniŋ šsüşini, oqurmänlär saniniŋ kšpiyişini tiläymiz.
Rähmätҗan YÜSÜPOV.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ