Täqip qurvininiŋ oğli

0
108 ret oqıldı
image description

Yeşiŋ çoŋayğansiri baliliq -šsmürlük çağliriŋni kšp äsläp, billä šskän dost-qurbiliriŋni kšz aldiŋğa kältüridekänsän. Älvättä, ular hağda bolup, moşu kämgiçä qoyun-qoltuq arilişip jürsäk, nur üstigä nur bolatti. Äpsus, undaq ämäs ekän. Һayat bizniŋ istäk-hahişlirimizğa beqinmay, bir-birimizdin ayriydekän. Eçinarliği, yeşiŋ säksängä kälgändä, undaq qädinaslarniŋ sepi aziyidekän. Meniŋ üçün täҗribilik märipätçi Musin İbragimov äynä şundaq šsmürlük vaqtimizdin tartip bir parçä nanni täŋ bšlüşüp yegän qädinaslardin edi. Täqipläş qurvininiŋ balisi bolğan u kiçigidinla hayatqa başqiçä qaratti. Jüräk-aldi bolup šskänliktin, yenidikilärniŋ kšŋlidin çiqişni hämmidin ävzäl kšrätti. Män ağinämniŋ moşu hislitini uniŋ ahirqi däqiqilirigiçä bayqap jürdüm.
Musin bilän Çeläktiki Kirov namidiki qazaq ottura mäktividä tonuştum. Bu 1950-jili edi. U çağlarda Çeläkniŋ ätrapidiki barliq degidäk yezilarniŋ baliliri uşbu mäktäptä bilim elip, uniŋ İnternatida turattuq. Män 10 yeşimda İnternatqa käldim. Balilarniŋ içidä äŋ kiçigi bolup çiqtim. Musin vä başqa balilar bu yärniŋ täläp-tärtipliri bilän räsim-qaidilirini tügäl šzläştürüp, šzlirigä işäşlik boluvalğan päyti ekän. Musin meniŋdin biraz çoŋ bolğanliqtin, maŋa akiliq yol-yoruq kšrsitip, yeŋi tärtip-qaidilärgä tez üginişimdä yardäm qildi. Keyiniräk bizniŋ qatarimizğa hazir ismi җumhuriyät miqiyasida tonulğan İminҗan Nasirovmu qoşuldi. Birnäççä millätniŋ baliliri intayin inaq yaşattuq. Şu çağlardiki eğir ihtisadiy şarait, kšpçiliginiŋ ata-ana mehridin ayrilişi çoŋlarnimu, kiçiklärnimu bir-biri bilän yeqinlaşturatti. Bizniŋ bilim elişqa bolğan ihlasimiz nahayiti juquri edi. Çünki biz bilim elişni qiyinçiliqtin qutuluşniŋ birla amali, däp çüşinättuq. Һäqiqätänmu şundaq edi.
Musin häqqidä gäp qiliştin burun uniŋ dadisi İvrayim Rozi toğriliq qisqiçä eytip štüşni toğra kšrdüm.
Ağinämniŋ maŋa eytip berişiçä, İvrayim aka šz dävriniŋ bilimlik häm idräklik adämliridin bolup, 1928 – 1935-jilliri Qariyota, Çeläk yeza keŋäşliridä räis, Qoram yezisida Balilar šyiniŋ mudiri hizmätlirini atquruptu. Almutida oqup jürgän çeğida Musin isimliq qazaq jigiti bilän bäk yeqin bolup, ayrilmas dostlardin bolğan ekän. Һätta, ailä qurup, pärzäntlik bolğanda, İvrayim oğliniŋ ismini “Musin”, Musin bolsa, “İvrayim” däp ataşqa vädiläşkän ekän. İvrayim aka şu vädisi boyiçä 1936-jili Qoram yezisida duniyağa kälgän oğli Ähmätҗanniŋ äzän çaqirip qoyulğan ismini Musinğa avuşturup, hšҗҗät alidu. Şuniŋ bilän ağinimiz Musin bolup qalidu. 1937-jili täşkilatçanliq qabiliyiti tüpäyli İvrayim aka Yarkänt şähirigä MTSniŋ mudiri bolup tayinlinidu.
Mälumki, bu jilliri jürgüzülgän säyasiy täqip aqivitidin biz talay oğlanlardin ayrilduq. İvrayim akiğimu yala-tšhmätlär teŋilip, bälgüsiz säväplär bilän qamaqqa elinidu. Ailisi bolsa, Çeläkkä qaytip kelidu. Ömriniŋ talay qismini tikänlik simlar içidä štküzgän İvrayim aka 1953-jili aqlinidu, amma uniŋğa šyigä qaytip keliş nesip bolmaydu.
– İvrayim akiniŋ ailisi Çeläkkä kšçüp kälgändin beri biz bir tam hoşna oltarduq, baliliri bilän bir koçida oynap çoŋ bolduq. Musinniŋ apisi Heliçäm hädä «Avangard» kolhozida işçi, akisi Tursun şofer, hädisi Ayimgül Uyğur teatrida işlätti. Siŋlisi Saniyäm šy işliri bilän bänt edi. Qiyinçiliqlarda çoŋ bolğan Musinniŋ boyida kiçigidinla ämgäksšygüç, tirişçanliq hisliti şäkillängän edi. Musin mäktäptä oqup jürgän vaqtidila pomidor šstürüş bilän şuğullanğan edi. Mana şuniŋdin çüşkän daramät bilän ailini asratti, – däydu u toğriliq Ämgäkçiqazaq nahiyäsiniŋ Pähriy grajdini, qädirlik ağinimiz İminҗan Nasirov.
Ötkän äsirniŋ otturilirida uyğur yaşliriniŋ tolisi Taşkänt şähiriniŋ aliy oquş orunlirida bilim elişqa tirişatti. 1954-jili mäktäpni tamamliğan Musinmu bir top qurbiliri bilän şu yärgä atlinip, Ottura Aziya dšlät universitetiniŋ geografiya fakul'tetiğa oquşqa çüşidu. Uni tamamliğandin keyin Çeläk nahiyäsigä qaraşliq Masaq yezisidiki säkkiz jilliq mäktäptä, andin Çeläk yezisidiki Kirov namidiki mäktäptä işläydu. Hizmitini adil atquridiğan yaş muällim nahiyä rähbärligi täripidin Çeläk yezisidiki käçki mäktäp mudiriniŋ orunbasari, nahiyälik bilim bšlüminiŋ inspektori hizmätlirigä tayinlinidu. 1967-jili Çeläk yezisida Abdulla Rozibaqiev namidiki uyğur ottura mäktivi eçilğanda, Musin mäzkür mäktäpniŋ ilmiy mudiri bolup tayinlinidu. Mäktäptiki başlanğuç partiya täşkilatiniŋ kativi süpitidä, җämiyätlik işlarniŋ beşida turidu.
Keŋäş dävridä mäktäpniŋ çoŋ sinip oquğuçiliri sovhozlarğa yardäm berätti. Musin 1982 – 1986-jillar ariliğida A.Rozibaqiev namidiki ottura mäktäpniŋ «Avangard» sovhozi yenida qurulğan «Laçin» ämgäk vä däm eliş lagerini başquridu. Egilik ihtisadiniŋ kštirilişigä hässä qoşidu. Şundaqla mäktäptä başqimu җämiyätlik işlarda paaliyätçanliq kšrsitidu.
Musin İbragimovniŋ ästaidil ämgigi munasip bahalinip, «Qazaq SSRniŋ maarip älaçisi» unvaniğa erişti. Peşqädäm muällimniŋ yüzligän şagirtliri hazir härhil sahalarda ünümlük ämgäk qilivatidu. Şularniŋ qatarida Musinniŋ šziniŋ pärzäntlirimu bar. Oğulliri Malik bilän Murat A.Rozibaqiev namidiki ottura mäktäpni äla bahalarğa tamamlidi. Һär ikkilisi Almuta şähiridiki S.Asfendiyarov namidiki meditsina institutida tähsil kšrüp, šz mutähässislikliri boyiçä işlävatidu. Qizi Gülnisäm Almuta şähiridiki N.Ostrovskiy namidiki mähsus mäktäpni äla bahalar bilän tamamlidi. İşiktä şähiridiki yuridik kolledjida tähsil kšrdi. Һazir u iҗtimaiy paaliyät bilän şuğullinip, nahiyäniŋ җämiyätlik işliriğa arilişip kelidu. Räpiqisi Dürnisäm Musiniŋ orniğa baliliriğa yol kšrsitip, nävrä-çävriliriniŋ şat külkisidin bähir elip yaşimaqta.
Rähimҗan QÄMBÄROV,
peşqädäm ustaz.

Ämgäkçiqazaq nahiyäsi.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ