“Şanhay säkkizliginiŋ” sammitiğa qatnaşti

0
326 ret oqıldı

Nursultan Nazarbaev Şanhay şähiridä hämkarliq täşkilatiğa äza dšlätlär rähbärliriniŋ sammitiğa qatnaşti.Tsindaodiki aliy däriҗilik uçrişiş ŞھTniŋ on säkkizinçi vä 2017-jili Astanada ھindstan bilän Pakstanniŋ täşkilatqa kirişi toğriliq qarar qobul qilinğandin keyinki “Şanhay säkkizliginiŋ” birinçi sammitidur. Moşu ikki mämlikätniŋ äza boluşi tüpäyli Yär şari ahalisiniŋ 40 payizi vä Evraziya territoriyasiniŋ 60 payizdin oşuği ŞھTniŋ “җavapkärlik zonisida” boluvatidu. Täşkilatqa äza mämlikätlärniŋ umumiy içki mähsulati duniyaviy umumiy içki mähsulatniŋ bäştin bir qismini täşkil qilidu.
ŞھT-2018 sammiti dairisidiki muzakirilärniŋ birinçi basquçi tar tärkiptä yepiq işiklär şaraitida štti – uniŋğa bevasitä täşkilatqa äza mämlikätlärniŋ liderliri – HHҖ Räisi Şi Jiŋpin, Qazaqstan, Rossiya, Özbäkstan, Taҗikstan, Qirğizstan, Pakstan Prezidentliri – Nursultan Nazarbaev, Vladimir Putin. Şavkät Mirziيوev, Emomali Rahmon, Sooronbay Jeenbekov, Mämnun ھüsäyn vä ھindstan Prem'er-ministri Narendra Modi qatnaşti.
Andin keyin käŋäytilgän tärkiptiki muzakirilärdä “Şanhay säkkizliginiŋ” liderliriğa ŞھTta bayqiğuçi tšrt mämlikätniŋ – Avğanstan, Belarus', Monğoliya vä İran Prezidentliri – Aşraf Ğani, Aleksandr Lukaşenko, Haltmaagiyn Battulga vä ھasan Ruhani, dialog boyiçä şeriklärniŋ häm häliqara qurulumlarniŋ – BMT, KBŞT, MDھ، AھİÇK, Häliqara valyuta fondi, Duniyaviy bank – väkilliri qoşuldi.
Dšlät rähbärliri vä räsmiy delegatsiyalärniŋ äzaliri yeŋi şaraitta buniŋdin keyin šzara härikät qiliş mäsililirini muhakimä qildi, şundaqla häliqara vä regional kün tärtiviniŋ muhim mäsililiri boyiçä pikir elişti.
Qazaqstan Prezidenti sammitta sšzgä çiqip, ŞھT dairisidiki mämlikätlär hämkarliğiniŋ birqatar muhim aspektliriğa tohtaldi. Nursultan Nazarbaev birinçi novättä җavapkärlik zonisida säyasiy dialog vä işänçini küçäytişniŋ، behätärlik vä täräqqiyatni täminläşniŋ strategiyalik ävzällik bolup qelişi keräkligini täkitlidi.
Dšlät rähbiri äynä şuniŋğa bağliq Qazaqstanniŋ ŞھTqa äza dšlätlärniŋ Uzaq muddätlik yahşi hoşnidarçiliq, dostluq vä hämkarliq toğriliq şärtnamisini izçil ämälgä aşuruş täräpdari ekänligini qäyt qildi.
Qazaqstan Prezidenti şundaqla ŞھT käŋligidä ihtisadiy hämkarliqni җanlanduruşqa nätiҗidardiq yardäm qilidiğan birqatar yšnilişlärni atap kšrsätti. Mäsilän, Dšlät rähbiri “Şanhay säkkizligi” mämlikätliri ahalisiniŋ üç milliardtin oşuq adämni täşkil qilidiğanliğini vä moşu iqtidarni paydilinişniŋ zšrür ekänligini äslitip štti.
Dšlät rähbiri täşkilatqa äza mämlikätlärdä milliy valyutilarda šzara hesaplişişqa kšçüş toğriliq mäsilini kštirip, buniŋ ihtisatlar behätärliginiŋ asasiy aspektliriniŋ biri ekänligini täkitlidi. U Tsindaodiki sammittin keyin ŞھT dšlätliri märkiziy bankliriniŋ tegişlik “yol häritisini” işläp çiqişni başlişi keräkligini täklip qildi.
Qazaqstan rähbiri sammitta şundaqla räqämläştürüş vä yeŋi tehnologiyalär sahasida täҗribä almaşturuş üçün mäydan quruş imkaniyitini qarap çiqiş täklivini otturiğa qoydi. Uniŋdin taşqiri ŞھT mämlikätlirini Qazaqstanda quruluvatqan “Astana” Häliqara maliyä märkiziniŋ käŋ imkaniyätliridin paydilinişqa çaqirdi.
Mädäniy-gumanitarliq, ilmiy alaqilarmu ŞھTqa äza mämlikätlärniŋ šzara härikät qilişiniŋ muhim yšnilişi bolup qelivatidu.
Dšlät rähbiri Qazaqstanniŋ ŞھT mämlikätliri delegatsiyaliriniŋ biyil 10-11-oktyabr'da Astanada “Diniy rähbärlär behätär duniya üçün” mavzusida štidiğan Duniyaviy vä än°äniviy dinlar rähbärliriniŋ altinçi qurultiyiniŋ işiğa qatnişişiğa çoŋ ähmiyät berivatqanliğini täkitlidi.
Nursultan Nazarbaev Qazaqstanniŋ alämşumul vä regional turaqliqni täminläş üçün dayim küç çiqirivatqanliğiğa sammit qatnaşquçiliriniŋ diqqitini җälip qildi.
Dšlät rähbiri Siriyadiki bohranni birtäräp qiliş boyiçä Astana muzakirä җäriyaniniŋ qisqa vaqit içidä šzini moşu mämlikättä teçliqni qolğa kältürüş yolidiki ämäliy mehanizm süpitidä kšrsätkänligini täkitlidi.
– Qazaqstan Koreya yerim ariliniŋ yadrosiz märtivisini päqät teçliq yoli bilän qolğa kältürüş täräpdari. İran yadro programmisi boyiçä kelişimlärniŋ tüzülüşini izçil qollap-quvätlävatidu vä šz hässisini qoşuvatidu. Biz Birläşkän umumyüzlük iş-härikät planini saqlap qeliş vä eğişmay orunlaş täräpdari, – däp bildürdi Prezident.
Ahirida Nursultan Nazarbaev HHҖ räisi Şi Jiŋpinğa ŞھTta nätiҗidarliq häm utuqluq räislik qilğanliği üçün minnätdarliq bildürdi vä Qirğizstanğa moşu lavazimda ünümlük iş tilidi.
Muzakirilär yäküni boyiçä Dšlät rähbärliri ŞھT paaliyitiniŋ türlük aspektlirini šz içigä alidiğan pütünsürük muhim hšҗҗätlär türkümini qobul qildi.
***
Nursultan Nazarbaev ŞھT sammiti dairisidä Monğoliya Prezidenti Haltmaagiyn Battulga, ھindstan Prem'er-ministri Narendra Mori, CNPC korporatsiyasi mudirlar keŋişiniŋ räisi Van İlin' bilän uçrişişlarni štküzdi.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ