Äsir sadasi

0
357 ret oqıldı

Erşat ÄSMÄTOV,
«Uyğur avazi»

Biz u yaki bu tüzümgä munasivätlik häqiqätni qançä yoşurmayli, yoqitişqa urunmayli, mälum vaqit štkändin keyin uniŋ qaytidin tiklinip, tarih sähipisidin orun alidiğanliği muqärrär. Amma bäzidä uniŋğa yetiş üçün onliğan, hätta yüzligän jillar täläp qilinidu. Bügünki kündä šziniŋ bir äsirlik tävälludini nişanlavatqan Qazaqstan uyğur mätbuatiniŋ qaliğiçi – «Sadaiy tarançi» gezitiniŋ täğdiri buniŋğa eniq misal bolalaydu. Öz vaqtida mälum bir küçlär uni tarih sähipisidin šçirişkä qançä tirişsimu, ularniŋ bu härikiti nätiҗä bärgini yoq. Bir türküm alim-tätqiqatçilirimizniŋ, jurnalistlirimizniŋ tinmay izdinişi, şiҗaätlik ämgigi tüpäyli adalätlik täntänä qazinip, mäzkür näşir milliy mätbuatimizniŋ başlamçisi süpitidä bügünki ävlatqa täğdim qilindi.Äŋ ävzili, pütkül aŋliq hayatini mätbuat tarihini tätqiq qilişqa beğişliğan salahiyätik alimlirimiz Qazaqstan Jurnalistlar akademiyasiniŋ prezidenti, tarih pänliriniŋ doktori, professor Sağimbay Qozıbaev, tarih pänliriniŋ namziti Munir Erzin, şäriqşunas Şahimärdan Nurumov, jurnalistlar Abdukerim Tudiyarov vä Minämҗan Asimov qatarliq mätbuatimiz җankšyärliriniŋ mustäqil Qazaqstanda ana tilimizda çiqivatqan birdin-bir qärällik näşir – җumhuriyätlik җämiyätlik-säyasiy «Uyğur avazi» gezitiniŋ uniŋ varisi ekänligi häqqidä pikirni alğa sürüşi bizni hoşal qilidu. Pursättin paydilinip, biz ularğa šzimizniŋ sämimiy minnätdarliğini bildürimiz.
“Uyğur avazida” milliy mätbuatimizniŋ asasi – “Sadaiy tarançi” gezitiniŋ 100 jilliği häqqidä mäsilä kštirilgändin buyan telefon, uçur arqiliq kelivatqan täbriklär üzülär ämäs. Һärhil çarä-tädbirlärdä yaki җämiyätlik orunlarda bolğinimizda, gezithanlirimizniŋ salam-saattin keyinla bizdin soraydiğini: “Gezitniŋ tävälludini qaçan nişanlaymiz?” Mana ändi ularniŋ soaliğa җavap beridiğan päyt käldi. Milliy mätbuatimiz tävälludiniŋ birinçi basquçi – Qazaqstan uyğur mätbuatiniŋ 100 jilliğiğa beğişlanğan konferentsiya Qazaqstan hälqi Assambleyasi vä җumhuriyätlik Uyğur etnomädäniyät märkiziniŋ qollap-quvätlişi bilän ätä, 22-iyun' küni Almutidiki “Dostluq šyidä” štidiğan boldi. Uniŋğa ismi elimizgä tonulğan җämiyät ärbapliriniŋ, deputatlarniŋ, ammiviy ähbarat vasitiliri rähbärliriniŋ, iҗadiy ziyali ähliniŋ vä başqa hšrmätlik mehmanlarniŋ qatnişişi kütülmäktä.
Jurnalistlarniŋ käspiy mäyrimi vä hälqimiz üçün ähmiyiti zor sänäni nişanlaş harpisida milliy mädäniyitimizniŋ җankšyäri Riad Qurbanov Almutidiki Qazaq Milliy kitaphanisiniŋ arhivida saqlinivatqan uyğur mätbuatiniŋ tarihiğa munasivätlik muhim bir hšҗҗätni izdäp tepip, uniŋ kšçärmisini bizgä ävätiptu. Uniŋ mätini tšvändikiçä (šz äyni petiçä berilivatidu).
Milliy kitaphana: Az uçraydiğan hšҗҗätlär fondi.
«Zarya svobodı» geziti. Keŋäşlärniŋ Yättisu vilayätlik inqilaviy orgini
1918-jil 22-may Vernıy şähiri. № 57
Gr. Һämra Feredinov räisligidä vä katip Abdulla Rozibaqievniŋ qatnişişi bilän 1918-jili 17-may küni štkän Almuta şähiriniŋ işçi tarançiliriniŋ umumiy jiğininiŋ
№1 protokoli
Jiğin eçilğandin keyin mäsililär tšvändiki punktlar boyiçä muhakimä qilindi:
4. Eqimdiki mäsililär toğriliq muhakimilär boyiçä tohtam qilindi: «Zarya svobodı» gezitida ittipaq namidin işçi tarançi ahaliğa işçi hälqiniŋ düşmänliri, äksil inqilapçilar täripidin tarqitilivatqan iğva ğevätlärgä işänmäslik, ularniŋ täsirigä berilmäslik toğriliq muraҗiät elan qilinsun.
Täklip bir eğizdin qobul qilindi vä ittipaq başqarmisiğa uni orunlaş tapşuruldi.
5. Muhakimidä Komissiyagä «Şora» tarançi-tuŋgan keŋişiniŋ litografiyasigä täälluq, moşu litografiyadä besilivatqan «Sadaiy tarançi» (Tarançilar avazi) gezitiniŋ näşir qilinişiniŋ tohtap qelişi munasiviti bilän nesiyä biletlirini täyyarlaşni qolğa eliş mäsilisi tävsiyä qilindi. «Sadaiy tarançi» geziti Yättisudiki musulmanlarniŋ birdin-bir orgini bolğanliqtin, vilayättiki barliq musulmanlar Häliq hakimiyitiniŋ barliq dekretliri vä başqimu säyasiy vaqiälär häqqidä gezit arqiliq mälumatlarni elip turidu. Bu işçi musulmanlarni säyasiy tärbiyiläş üçün keräk bolğanliqtin, umumiy jiğin tipografiyalik uslub bilän moşu gezitni çiqirişni davamlaşturuşni toğra däp hesaplaydu.
Redaktsiyaniŋ äzasi gr. A.Rozibaqievniŋ täkitlişiçä, redaktsiyadä basmihana vä gezitni tarqitiş poçta hizmätliri üçün mäbläğ yoqluği tüpäyli, härtäräplimä muhakimidin keyin tohtam qilindi: gezitni mäbläğ bilän täminläş üçün 5000 rubl'ni zaem süpitidä yardäm berişkä İşçilar, Soldatlar, Dehanlar vä Musulmanlar deputatliri keŋişigä iltimas qilip muraҗiät qilinsun.
H. Feredinov.
katip A. Rozibaqiev. (ittipaqniŋ 490 äzasi).

Elimiz Prezidenti – Millät lideri N.Ä. Nazarbaev šziniŋ štkän jili Qazaqstan hälqigä yolliğan «Keläçäkkä nişan: mäniviy yeŋiliniş» maqalisida:“Mäniviy yeŋiliniş milliy aŋ-säviyäniŋ türlük plyuslirini qiylaşturup, davamlaşturidiğan küçi bilän ähmiyätlik. Bu – tarihniŋ hazirqi kün bilän yarqin keläçäkniŋ utuqlirini uyğunlaşturidiğan milliy hatiriniŋ kontseptsiyasi” däp yazidu. Demäk, biz štmüşimizgä muraҗiät qilip, tarihimizdiki bir häqiqätni bolsimu bügünki ävlatqa yätküzüş arqiliq mäniviy yeŋilinişqa qarap bir qädäm taşliduq. Һä, millät mänpiyiti yolidiki mundaq izgü işlarni ämälgä aşuruş härbirimizniŋ muqäddäs pärzidur.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ