Tuzniŋ turmuştiki roli

0
417 ret oqıldı

Tuz, adättä, däriya, deŋiz, kšllärniŋ sahillirida täbiiy halättä şäkillinidu. Qurğaq topa astida uzaq muddät turğandin keyin, tuz kislotasiniŋ birikmisi, yäni tuz hasil bolidu. İnsanlar uzaq äsirlär davamida täbiiy tuzni istimal qilip kälgän bolsa, hazir täräqqiyatqa maslişip, mähsus işläpçiqiriş yaki qayta işläş orunlirida tazilinip, yod qoşulğan tuzdin paydilinişqa yüzländi.Hälqimiz tuzni uluqluq , mukämmällik inaqliq, gšzällik, bähit-saadät, bayliq-bärikät, pakliq, sadaqätmänlik vä yahşiliqniŋ rämzi däp hesaplaydu. Şuŋlaşqimu ayrim urpi-adätlirimizdä uniŋğa munasivätlik än°änilärni bayqavelişimiz mümkin. Mäsilän, toyi bolğan qiz-jigitkä tuzğa çilanğan nanni yegüzüş arqiliq ularniŋ keläçigigä aq yol tiläydu. Qizni hoҗriğa kšçürüp kirgändä, u oltiridiğan kšrpiniŋ astiğa tuz selip qoyidu. Bu ikki yaşniŋ šmürlük inaq štüp, ailini ortaq gülländürüp, qizniŋ şu ailiniŋ mäŋgülük äzasi bolup qelişiğa tiläkdaşliq mänasini bildüridu. Toylaşmaqçi bolğan oğul täräp qizniŋ ailisigä türlük nemätlär bilän billä bir qaçida tuz elip baridu. Bu ikki ailiniŋ inaq, mäŋgü dostanä štüşigä bolğan arzusiniŋ ipadisidur. Yeŋi šygä kšçkändä, uniŋ hatiriҗämligini tiläp, aldi bilän tuz elip kiridu. Yahşiliqqa yamanliq bilän җavap beridiğan kişilärgä nisbätän «tuzkor», «tuzini yäp, tuzluğini çeqiptu» degängä ohşaş sšzlär eytilidu. Uniŋdin başqa, uyğur häliq maqal-tämsilliridimu tuzğa ait mäzmunlar kšp.
Juqurida qäyt qilinğan tuz häqqidä çüşänçilär – hälqimizniŋ eŋida uzaq tarihiy dävirlärdin buyan tädriҗiy şäkillinip, urpi-adätlirimizgä çoŋqur siŋip kätkän mukämmäl mädäniyät hadisisidur. Qisqisi, hälqimizniŋ tamaq mädäniyiti, etiqati, urpi- aditi, estetikiliq säviyäsi, pälsäpäviy qarişi tuz bilän bevasitä munasivätlik. Şuŋlaşqimu uni tehimu çoŋqur tätqiq qiliş – bügünki ilim-pän ähliniŋ uttur väzipisidur.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ