Qutluq kätmän kštärgän Ähmätҗan

0
259 ret oqıldı

Mäşür SASİQOV,
«Uyğur avazi»

Ähmätҗan İlahunovni jutdaşliri “tuğma dehan” däp tonuydu. Demisimu, u šmriniŋ kšp qismini yärgä beğişliğan insan. 1980-jili Talğir nahiyäsiniŋ «Luç Vostok» kolhoziğa kšçüp kälgändin buyan, dehançiliq bilän şuğullinivatidu. Uniŋğa, zaman šzgärgändä, uzun jilliq ämgäk bädiligä 1 gektar yär tägdi.Başqilar kolhozdin pay hesaviğa alğan yärlirini, şähärdin unçivala jiraq ämäs yärdä bolğaçqa, çetidin setiş bilän häläk boldi. Һä, Ähmätҗan İlahunovniŋ yeri şu petiçä qaldi. Buni kšrüp häyran qalğanlarmu yetärlik edi. Tünügünki addiy kolhozçilar millioner atilip, šyniŋ üstigä šy selip, maşininiŋ üstigä maşina minip, bay boldi. Ahali arisida «ävu yerini palani miŋğa, yänä biri millionğa setiptäk» degän miş-mişlar heli besilmay, halta-halta pulğa egä bolğanlar sani kün sanap šsüvatsimu biz sšz qilivatqan dehan yerini setişqa aldirimidi. Şundaq yalqunliğan yärniŋ soda-setiği besilip, pulini oŋşap häşligänlär putiğa tursa, hoşini yoqatqanlar biraz zamandin keyinla ilgärki tüsigä kirip, yärdinmu, bayliqtinmu mährum boluşti.
Mana şu çağda Ähmätҗan İlahunov hšrmätlik däm elişqa çiqtidä, otniŋ içidä saqliğan yerigä qaytip käldi. U işni nemidin başlaş uzaq oylanmidi. Därhal «İlahun» dehan egiligini qurup, bala-çaqisini yärgä işläşkä җälip qildi.
– Balilirim, – dedi u bir küni, – män bir dehan. İşäşlik eytalaymänki, yärgä işlisäŋlar, yärdä qalmaysilär. Bilimän. Һärqaysiŋlarniŋ tirikçiligi bar. Lekin män moşu yärgä teplitsa salsaqmikin degän niyitim bar. Meniŋdin qalsa, silärgä paydisi tägsä tegidikin, amma ziyan tartmaysilär.
Mana şu-şu boldi, İlahunovlarniŋ ailisi bir-birini qollap-quvätligän halda bir gektar yärniŋ yerimiğa alma kšçitini tikti, 150 kvadrat metr yärgä zamaniviy teplitsa saldi. Buniŋğa biyil täҗribä süpitä tärhämäk tikiliptu. Ähmätjan İlahunovniŋ eytişiçä, moşu jilniŋ päqät iyun'-iyul' aylirida alğan hosul 1 tonna ekän. Ändi ikkinçi teplitsa paydiliniş aldida turidu. Dehan uniŋda pomidor šstürmäkçi. “Tärhämäkni qiş-yaz šstürüş hazir mümkin bolmayvatidu, dedi sšhbätdişim eçiniş ilkidä. – Birinçidin, su mäsilisi bizni säl qiynavatidu. Şuniŋğa qarimay, suni tuŋlarda toşup ämgigimizniŋ bekarğa kätmäsligi üçün keçä-kündüz işlävatimiz desäm aşuruvätkänlik bolmas. Teplitsiniŋ içidiki issiqliq bäzidä 40 gradustin eşip ketidu. Şuŋlaşqa taŋ sähärdä kelip, uni suğirip, otaymiz. Täläp boyiçä, tärhämäkkä 22 – 27 gradus issiqliq haҗät. Qisqisi, ätigänligi kelip işik-derizilärni açimiz, hava-rayi buzulsa uni yepivelişqa aldiraymiz. Ağriqhanidin pärqimiz yoq.
Dehan ata mana moşu işlarniŋ hšddisidin bemalal çiqivatqan känҗä oğli Daniyar bilän kelini Nargizadin bäk minnätdar. Һazirqi yaşlar etizliqta işläydu desä, kšpçiligimiz işänmäy qelişimizmu mümkin. Amma yenik yol bilän pul tepişniŋ käynigä kirmäy, atisiğa hämra boluvatqan ularniŋ işi kšpligän yaşlirimizğa ülgä ekänligi talaşsiz.
Män sšhbätdişimdin «hškümät täripidin kšrsitilivatqan härhil yardäm yaki başqa imtiyazlardin paydilinamsilär?» däp soridim. U tegişlik orunlarğa muraҗiät qilğanliğini vä biraz hšҗҗätlär toluq räsmiyläştürülgändin keyin ularğimu qol yätküzüp qeliş mümkin ekänligini eytti.
Moşundaq җapa-mäşäqiti tola käsiptä jürginigä İlahun aka härgizmu škünmäydu. Äksiçä, nurğun jillar šzi näp alğan ana yärgä işläşni pärzäntlirigä miras qalduruvatqanliğidin hursän. Rast, hazir uşşaq-çüşäk kamçiliq-nuqsanlarni vaqit štüp, šz yoliğa selişni kšŋligä pükkän u šz rayidin qaytar ämäs. Çünki u – qutluq kätmänni egiz kštärgän addiy dehan.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ