Җämiyät aldidiki җavapkärlikni his qilğan yaşlar

0
410 ret oqıldı

Hälqimizniŋ mädäniy hayatida yaşlirimizniŋ orni bšläkçä. Amma ilgiri-keyin täşkil qilinğan yaşlar birläşmiliriniŋ aldiğa qoyğan mähsiti, atquruvatqan paaliyätliri qandaq? Moşu mäsilä ätrapida birtürküm yaşlar bilän jürgüzgän sšhbitimizni diqqitiŋlarğa havalä qilimiz. 
Nadira ÖMÄROVA, «GA» layihä studiyasiniŋ iҗraiy mudiri:

– 2003-jili biz, yäni җumhuriyätlik Uyğur mädäniyät märkiziniŋ şu çağdiki räisiniŋ orunbasari märhum Turğanҗan aka Rozahunovniŋ täşäbbusi bilän uyğur yaşliriniŋ beşini qoşqan eduq. Mähsitimiz, yaşlarniŋ җämiyättiki paaliyätçanliğini aşuruş, milliy mädäniyitimizni yaşlar arisida tärğip qiliş ohşaş väzipilär edi. Başlinişi yaman bolmidi. Däsläp yaşlarniŋ beşini qoşuşi üçün Yaşlar keçiligini vä ismi elimizgä vä hälqimizgä tonulğan uyğur yaşliri arisida uçrişişlarni štküzduq. Kontsert vä härhil mavzular boyiçä musabiqilärni uyuşturup, bir qatar yaşlarni maddiy vä mäniviy җähättin räğbätländürduq. Başliğan işimiz bir qinğa çüşkändin keyin uniŋ «tizginini» yaşlarğa štkäzduq. Biraq, äpsus, u iş ahiriğa çiqmidi.

Dil'fuza ROZİEVA, Ablayhan namidiki Häliqara munasivätlär vä duniya tilliri universitetiniŋ oqutquçisi:

– 2007-jili җumhuriyätlik Uyğur etnomädäniyät märkizi yenida Yaşlar keŋişi quruldi. Uniŋ räisi bolup Erşat aka Äsmätov saylandi. Däsläpki paaliyitimiz җänubiy paytähtimizdä җay-җaylardin kelip bilim elivatqan jigit-qizlarniŋ beşini qoşuş boldi. Az vaqit içidä jürigidä oti bar yaşlar jiğilip, baş qoştuq. Student-yaşlar keŋişigä yäkdilliq bilän meni saylidi. Һä däp yaşlar arisida «Däm ğenimät — didar ğenimät» yaşlar keçiligini «Eva» restoranida hälqimizgä tonulğan aka-hädilirimizniŋ qatnişişi bilän štti. Şundaq uçrişişlarniŋ arqisida talantliq yaşlirimiz çoŋlirimizniŋ kšzgä çeliqti. Kšp štmäy ular arisidin nahşiçilar, ussulçilar, sazändilär, akterlar, iҗatkarlar yetilip çiqti. Çarä-tädbirlärdin çüşkän mäbläğ hesaviğa Ğeni baturniŋ qäbri ätrapiğa kšçätlärni tiktuq.
Şu jilliri hoşna Qirğizstan dšlitidä yaşaydiğan uyğur yaşliri bilän mädäniy munasivät ornattuq. Yezida yaşaydiğan uyğur yaşliriniŋ asasiy mäsililirini biliş mähsitidä uçrişişlarni štküzüp turduq. Umumän, barliq hälqimizgä ait štküzülüp turidiğan çarä-tädbirlärgä paal qatnaştuq.

Rustäm HÄYRİEV, ҖUEM yenidiki QUYaB räisi:

– QUYaB — «Qazaqstan uyğurliriniŋ etnomädäniyät märkizi» җämiyätlik birläşmisiniŋ bir qaniti. Birläşmä yenida «Mädäniyät», «Sport», «Maarip» ohşaş 10 komitetta yüzgä yeqin student, yaş tiҗarätçilär, häväskar iҗatkarlar, iҗraçilar, yuristlar, sportçilar, ustazlar, meditsina hadimliri käbi aktivist yaşlar paaliyät elip barmaqta..
QUYaBniŋ asasiy väzipisi yaşlar arisida milliy mädäniyitimizni täräqqiy ätküzüşkä, millätlärara dostluq vä razimänlikni turaqliq mustähkämläşkä, uyğur maaripini җanlanduruşqa, anatilliq gezit-jurnallirimizğa muştiri toplaş käbi izgü işlardin ibarät. QUYaB elimizdä paaliyät elip berivatqan birqatar җämiyätlik täşkilatlar, häyrihahliq fondlar, ammiviy ähbarat vasitiliri bilän hämkarliqta paaliyät elip berivatidu. Şuni täkitläş keräkkki, Qazaqstan hälqi Assambleyasida QUYaB äzaliri — uyğur yaşlirimu yetärlik.
Keyinki bäş jil içidä QUYaB täripidin 300gä yeqin çarä-tädbir štküzülüptu. Ular asasän, milliy mädäniyitimizgä ait paaliyätlär vä häyrihahliq aktsiyalär. Häyrihahliq aktsiya demäkçi, bügünki küngiçä moşu paaliyitimiz arqiliq 15 million hiraҗät häşliniptu. Uni biz asasän mümkinçiligi çäklängän balilarniŋ dora-därmäklirigä vä başqimu keräk-yaraqliriğa işlitimiz. Haliğuçilar üçün yuridik mäslihät berip, käspiy mutähässislär bilän häqsiz uçrişişlarni štküzüşkä kšŋül bšlüvatimiz. Uyğur tilini üginimän degüçilär üçünmu mähsus kurs-treninglarnimu uyuşturuvatimiz. İmkaniyitimizniŋ yar berişiçä, mäktäp tamamliğuçi yaşlarğa käsip tallaş üçün yardäm kšrsitip, çätälgä häqsiz oquşqa ävätişkä tirişivatimiz. İş bilän täminläş yollirinimu izdäştürüp, işsiz jürgän yaşlarğimu ğämhorluq qilivatimiz.
Elimizdiki häliqlärara dostluqni küçäytiş yolida qilivatqan azdu-tola işlirimiz šz paydisini yätküzüvatqan bolsa keräk, etirap qilinip, Qazaqstan hälqi Assambleyasi täripidin birnäççä qetim Pähriy yarliq bilän täğdirländuq.

Rayim ҺÄMRAEV, «Pärvaz» uyğur iҗraçilar birläşmisi räisiniŋ
orunbasari:

– «Pärvaz» uyğur iҗraçilar birläşmisiniŋ qurulğininiŋ sävävi, uyğur iҗraçiliriniŋ käspiy maharitini aşuruş, kona nahşa-sazlirimizniŋ qimmitini saqlaş, zamaniviy nahşilirimizniŋ süpitini yahşilaş. Mana moşu väzipilär bizniŋ asasiy mähsitimiz.
Bäş jil içidä yeŋi-yeŋi iҗraçilar yetilip çiqti, nahşilar yezildi. Ularni šz vaqtida nazarätkä elip, toğra yolğa selişqa tiriştuq. «Bahar navasi», vä «Artur prodakşn» prodyuserliq märkizi bilän hämkarliqta «Yaŋra, nahşam» namliq kontsertni uyuşturup, yaşlarni çoŋ sähnilärgä elip çiqtuq. Uniŋdin başqa hälqimizniŋ sšyümlük «Diyar» topiniŋ, «Yayra» duetiniŋ, Artur İlahunovniŋ, Saniyäm İsmayilniŋ yäkkä kontsertliri štküzülüp, kšpçilikniŋ alqişiğa sazavär bolduq.
Häyrihahliq kontsertlarniŋmu štküzülüşigä šz küçimizni salduq. Asasiy närsä, iҗraçilarğa tegişlik bolğan nahşilarniŋ muälliplik hoquqini qoğdaş boyiçä birqatar işlarni elip barduq. Nätiҗidä yaş jigit-qizlar süpätlik kliplarni çüşirişkä başlidi. Bumu çoŋ utuğimiz. Mana moşundaq «bir yäŋdin qol, bir yaqidin baş çiqirip», šmlük-ittipaqliqta iҗraçilirimizniŋ käspiy turğudin šsüşigä zämin yaritivatimiz.

Sülfi MÄŞRÄPOV, «Doppalife» uyğur yaşliri internet-portaliniŋ räisi:

– «Doppalife» uyğur yaşliriniŋ internet-portali 2015-jili «İnayät» assotsiatsiyasiniŋ qollap-quvätlişişi bilän qurulğan edi. Asasiy mähsitimiz milliy tarih vä mädäniyät, maarip vä sän°ät, sport vä başqimu sahalarda utuqqa yetivatqan yaşlirimiz häqqidä video çüşirip, uni kšpçilikkä yätküzüş. Materiallar saytimizda, vä iҗtimaiy torlardiki mähsus sähipilirimizdä kündä degidäk elan qilinip turidu. «Yutubtimu» šz kanalimiz bar. Kanalda «Utuqqa qädäm» namliq programmimizda šz käspi boyiçä juquri pällilärni beqindurğan uyğur yaşliri bilän sšhbät jürgüzimiz. Bu jili biz hoşna vä çätällärdä istiqamät qilivatqan uyğur yaşliri häqqidimu materiallarni kšpläp berivatimiz. Sävävi, duniyağa teriqtäk çeçilip kätkän uyğur yaşlirini bir-biri bilän tonuşturuş vä munasivät ornitiş äŋ muhim mäsilä hesaplinidu.
Keyinki vaqitlarda atquruvatqan paaliyitimizgä šzliriniŋ minnätdarliğini bildürivatqan yaşlar kšp. Dälil üçün eytayli, hazir kündä degidäk, internet-portalimizniŋ elektron poçtisiğa sämimiy uçurlirini yätküzüvatqanlarniŋ sani kšpäymäktä.

Vil'yam MOLOTOV, «Varis» ädäbiy-iҗadiy birläşmisiniŋ räisi:

– «Varis» ädäbiy-iҗadiy birläşmisiniŋ asasiy mähsiti, yaşlar iҗadiyitini rivaҗlanduruş, ularğa härtäräplimä ğämhorluq qiliştin ibarät. Bir jil içidä sahavätlik insanlarniŋ qollap-quvätlişişi bilän tšrt iҗatkarniŋ yäkkä vä bir umumiy toplimimiz näşirdin çiqti. Bizni qollavatqan başqimu şähslärniŋ täşäbbusi vä uyuşturişi bilän ähmiyätlik çarä-tädbirlärnimu štkäzduq.
Yänä bir atap ketidiğan yeri, yaşlar arisida häliq eğiz iҗadiyiniŋ beyit türini täräqqiy ätküzüşni qolğa elip, yaş iҗatkarlar hazir qoşaqlarni sorun-käçlärdä eytip kälmäktä.
Uniŋdin başqa mälä-mälilärni arilap, qolida qälimi bar yaşlarni tepip, qatarimizğa җälip qilduq. Һazir birläşmä äzaliriniŋ sani 22gä yätti. Ariliqtiki üzülüşni eytmiğanda, bügünki taŋda milliy ädäbiyatimizğa varisliq qilğuçi ävlatniŋ šsüp kelivatqanliğini işäşlik eytalaymän.

Adilҗan ҺAPİZOV, «İhsan» jurnaliniŋ muhärriri:

– Allağa şükürlär bolsunki, «İhsan» jurnali «Mir» näşriyatlar šyidin Qazaqstan Musulmanliri diniy başqarmisiniŋ yeqindin qollap-quvätlişi tüpäyli näşir qilivatidu. Jurnalimiz elimizniŋ hämmä meçitlirida tarqitilidu vä җay-җaylardiki jut aktivistlar arqiliqmu kšpçilikkä yätküzülüvatidu.
Bäzibir dšlätlärdä diniy jurnalni setiş bu yaqta tursun, uni näşir qilişqa ruhsät elişqa çäk qoyulğan. Hudağa miŋqätlik şükri, Qazaqstan mustäqilligini alğandin keyin İslam diniğa kšzqaraş tamamän šzgärdi.
Mähsitimiz yaşlirimizğa toğra diniy tälim-tärbiyä beriş, ularni härhil diniy eqimlardin saqlaş, dindin häviri yoq «çalasavatliqlarni» tärbiyiläştin ibarät. Bu äsnada jurnal yenida ottuzdin oşuq qarimlar paaliyät elip berivatidu. Ularniŋ kšpinçiligi aliy oquş orunlirini tamamliğan yaşlar. Bügünki kündä jurnalniŋ tiraji 2000 danigä yätti. Biz bu yärdä jurnal setip, payda kšrüvatqinimiz yoq. Setilğan pul bilän uniŋ çiqiminila yepivatimiz.
Şuni alahidä täkitläş keräkki, bäzibir qerindaşlirimiz dinni märipättin bšlüp qaraydu. Şuni äskä salimizki, štkän zamanlarda taliplar päniy därislärni meçit-mädrisilärdä oqup, savatini açatti. Demäk, märipät vä din bir-biri bilän ziç munasivätliktur.
Yezivalğan: Abdulҗan AZNİBAQİEV.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ