İzgü tiläklär mäyrimi

0
192 ret oqıldı

Qurvan heyti – İslam dinidiki äŋ çoŋ mäyrämlärdin bolup, hiҗriyä jili hesavidiki Zulhäҗҗä eyiniŋ (haҗiliqqa beriş eyi) 10-küni, yäni Roza heytidin keyin yätmiş kün štkändä nişanlinidu. Bu vaqit däsläp Muhämmät päyğämbär täripidin bälgülängän. Biyil Qurvan heyti 21-avgust – seşänbä künigä toğra kelivatidu.Qurvan heytida Roza heytidiki udumlar bilän birqatarda uniŋdin päriqlinidiğan täräplirimu bar. Җümlidin heyt namizini oqup bolğiçä, adättä, heçnärsä istimal qilmay, namazdin keyin qurvanliq üçün soyulğan qoy gšşigä eğiz tegiş musulmanlar üçün nahayiti çoŋ sovap hesaplinidu.
Bu mäyrämniŋ tüp-mahiyiti häҗ märasimi bilän bağliq. Maddiy imkaniyiti bar, yol jürüş azapliriğa çidaydiğan balağät yeşidiki härbir musulman šmridä bir qetim häҗgä, yäni Mäkkä ziyaritigä beriş vä u yärdiki šzigä has birqançä ibadät märasimlirini bäҗiriş lazim. Bu toğriliq Qur°an Kärimdä mundaq deyilidu: “Qadir bolğan kişilärgä Alla yolida häҗ šyini – Kääbini, ziyarät qiliş päriz qilindi…” (“Al-imran” sürisi, 97-ayät). Bu küni pütkül duniya musulmanliri päyğämbär İbrahim äläyhissalamniŋ qurvanliq qilğanliğiniŋ hatirisigä beğişlanğan Qurvan heytini nişanlaydu.
Alla: “Pärvardigariŋ üçün namaz oquğin vä qurvanliq qilğin” (“Qur°an Kärim”, “Kävsär” sürisi, 2-ayät) däp šz bändilirigä qurvanliq qilişni buyriğan. Qudriti yetidiğan härbir mšmün musulmanniŋ qurvanliq qilişi tävsiyä qilinidu. “Allağa ularniŋ gšşliri vä qanliri yetip barmaydu, Allağa yetidiğini päqät silärniŋ täqvadarliğiŋlar. Allaniŋ silärni šziniŋ ähkamliriğa yetäkligänligini uluqlişiŋlar üçün Alla ularni silärgä äşundaq boysundurup bärdi. Yahşi iş qilğuçilarğa (ahirättä bähitkä erişidiğanliği bilän) huş hävär bärgin” (Qur°an Kärim”, “Һäҗ” sürisi, 37-ayät).
İslam än°äniliri boyiçä, qurvanliq qilidiğan mal gšşiniŋ üçtin bir qismi yaki, hätta, hämmisi namratlarğa tarqitilip berilidu, çünki qurvanliq Alla üçün qilinidu vä u muhtaҗlarğa payda elip kälsä, qurvanliq qilğuçi keläçäk hayatida Allaniŋ rähim-şäpqitigä erişidu.
Qurvan heytiniŋ asasiy märasimi Mäkkidä štküzülidu. Rivayät qilinişiçä, näq moşu yärdä, Kääbäniŋ vä muqäddäs Zäm-zäm buliğiniŋ yenida İbrahim äläyhissalam Allaniŋ ämrigä itaät qilip, šz oğli İsmayilni qurvanliq qilişqa täyyar bolğan.
Pütkül duniya musulmanliri šzliriniŋ çoŋ mäyrimi – Qurvan heyti küni ätigändä meçitlarğa berip, hämmä däqämdä heyt namizini oquydu. Andin qäbirstanğa berip, vapat bolğan uruq-tuqqan, qerindaşliriniŋ qäbirlirini ziyarät qilidu, ularniŋ rohiğa atap dua qilidu. Qurvan heyti üç kün davam qilidu. Bu künliri mšmün musulmanlar uruq-tuqqanlirini, äl-ağinilirini, holum-hoşnilirini yoqlaydu, bemarlardin hal soraydu.
Qurvan heytiŋlar mubaräk bolsun, äziz qerindaşlar!

 

Һeyt şatliği
Qurvanliq qilmaq vaҗip musulmanğa,
Meli barğa, puli barğa, härbir җanğa.
Lekin bäzi himmiti zor peqirlar bar,
Çin ihlasi salar kšpni hayaҗanğa.

Bir qurvanliq orniğa onkän bärikät,
Bayanida Qur°anniŋ uşbu häqiqät.
Qoldin bärmäy bu pursätni sovap tapqan,
Һayatida štär hoşal sürüp rahät.

Һeyttin-heytqa yättuq aman
miŋ bir şükür,
Mäzmunğa bay, ägär heyttäk štsä šmür.
Һeyt şatliği ilham bärgäç jürigimgä,
Şeir yazdim, bolmisimu pikrim štkür.

Qerindaşlar-buradärlär, heyt mubaräk,
Dostluq, birlik – şu ämäsmu aliy tiläk.
Tiläklär häm dualar iҗavät bolsa,
Mundin artuq bizgä yänä nä keräk?!

Kişilärniŋ šzara bolmay yatliği,
Davamlaşsun uzaqqa heyt şatliği!

Şämsimuhämmät NİYaZOV,
Pänҗim yezisi,
Panfilov nahiyäsi.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ