Dayim qälbim tšridä

0
684 ret oqıldı

Män baliliq päytlirimni äslisäm, därhal kšz aldimğa ustazlirim — Mšmünҗan aka bilän Räna hädä kelidu. Ularniŋ qolidin bilim vä tälim-tärbiyä alğanliğim üçün šzämni bir šmür bähitlik his qilip štüvatimän.

1960-jili biz Qoram ottura mäktiviniŋ 1-sinipiğa kirgändä,  mäktivimizgä bir top ustazlar käldi.Äkräm Sadirov, Mšmünҗan Һämraev, Һevullam Gayitov, Rahiläm Baratova vä başqimu muällimlär äynä şular җümlisidin. Һazir oylisam, şagirt üçün häqiqiy kšyünidiğan, šz işiğa intayin täläpçanliq bilän qaraydiğan ustazlar qolida bilim alğan ekänmän. 3-siniptin başlap  Mšmünҗan Һämraev bizniŋ  sinipniŋ  yetäkçisi boldi.

Mäktäp yenida kiçikkinä kona šy bolidiğan. U šy bizgä padişa sariyidinmu gšzäl kšrünätti. Çünki u šydä bizniŋ äŋ mehrivan ustazlirimiz — är-ayal Mšmünҗan aka bilän Räna hädä yaşatti. Ustazlirimiz turğan šygä baliliq häväs bilän qarap, sumkilirimizni sšrişip maŋattuq.

Äynä şu ustazlirimiz bizgä kitapniŋ häqiqiy rohiy bayliq, bilim ğäznisi  ekänligini qayta-qayta eytip,çüşändürätti. Şuŋlaşqa keçä-kündüz degidäk ädäbiy kitaplarni oqattuq. Gezit betigä çiqqan şeirlarni yadlap, bäs-bästä eytişip ketättuq.  Mäktivimizdä ädäbiyat šmigi bolup, uni Mšmünҗan aka Һämraev başqurdi. Ändi «İҗadiyät» tam gezitida bizniŋ baliliq häväs bilän yazğan şeirlirimiz yoruq kšrüp turatti. Şuniŋ nätiҗisi bolsa keräk,  5-siniptin tartip Çeläk nahiyälik «Ämgäk tuği» gezitida şeirlirim yoruq kšrüşkä başlidi. 1970-jili äräp yeziğida çiqidiğan «Yeŋi hayat» gezitiniŋ 1-sanida meniŋ «Qar» namliq şeirim besildi.Şu çağda pütkül mäktäp oquğuçiliri, ustazlar meni täbrikligän edi.  Özämniŋ beşi asmanğa yetip,çäksiz hoşalliqqa bšlängän edim. Һayaҗanlanğanliğidin u şeirni muällimlär bšlümidä barçä ustazlarğa oqup bärgän  Mšmünҗan akiniŋmu qälbini şu çağda pähirliniş sezimliri egiligän bolsa keräk däp oylaymän.

1970-jildin keyin meniŋ šmür yolum šzäm kütmigän täräpkä burulup kätti. Män meniŋ üçün ata-anamdäk bolğan qädirdanlirimdin, yäni Mšmünҗan aka bilän Räna hädidin jiraqlap, hayat eqimiğa qarşi birdä päsläp, birdä šrläp, birdä jiğlap, birdä külüp jürdüm.

Biraq qäyärdä jürmäy, qandaq tosqunğa duç kälmäy, ustazlirimni untuğinim yoq.Ustazlirim, iş babiğa vä ailä şaraitiğa bola, Talğir nahiyäsi Kalinin (hazirqi Tuzdıbastav) yezisiğa kelip orunlaşti.

Bu yeziniŋ mäktividä uyğur tili vä ädäbiyati pänliridin däris bärgän Räna hädä çapsanla mäktäp mämuriyiti häm häliq hšrmitigä sazavär bolup «Aliy däriҗilik ustaz» ataldi. Uniŋ qolidin uçum bolğan şagirtlar arisidin ataqliq adämlär yetilip çiqti.

Mälumki, Mšmünҗan aka Һämraev Şinҗaŋ pedagogika institutiniŋ til vä ädäbiyat bšlümini tamamliğan. 1962-jili Qazaqstan diyariğa kšçüp çiqip, Qoram mäktividä ustaz bolup işlidi. U şagirtliriğa çoŋqur bilim, insaniy tärbiyä, iҗadiy qabiliyät äta qilğan bilimlik ustaz edi. Uniŋ ondin oşuq şeiriy toplimi häm «Ömür aqqan däriya» namliq üç tomluq tallanma äsärliri oqurmän bilän üz kšrüşkän. Mšmünҗan Һämraevniŋ iҗadi toğriliq nurğunliğan uluq yazğuçilarniŋ iҗabiy pikirliri bar. Biraq, män şagirti retidä šzämniŋ baharimni bärgüm kelidu: Mšmünҗan Һämraev uyğur ädäbiyatiğa šziniŋ gšzäl ğäzäl vä rubaiyliri bilän ülüş qoşup, häliq hšrmitigä sazavär bolğan şair, «İlham» mukapitiniŋ laureati. Bu mukapatqa ustazim ohşaş, mänmu sazavär bolğinimğa pähirlinimän. Bügün äynä şu är-ayal ustazlirimniŋ işänçisini aqlaliğan bolsam, šzämni çäksiz bähitlik däp hesaplaymän. 

Ustazlirim tšrt qiz, bir oğul sšydi. Pärzäntlirimu šzliri ohşaş insaniy päziliti üstün, mädäniyätlik bolup yetildi.

Çoŋ qizi — Güländäm hazir  aliy däriҗilik meditsina hadimi, Şeringül — Yeza egiligi institutiniŋ ihtisat bšlümini tamamlap, Küläş Bayseitova namidiki kolledjda ihtisatçi. Nazugum bilän Ğunçäm tehnologiya institutini tamamlap, šz sahasi boyiçä ämgäk qilmaqta. Ändi yalğuz oğli Mähzunmu aliy bilimlik.

 Mšmünҗan aka bilän Räna hädä päqät ustaz bolupla qalmay, bizdäk jitimlarğa hayattin šz ornimizni tepişimiz üçün ğämhorçi ata-ana boluşni bildi. Älniŋ ğemini šziniŋ däp bilip, täŋ bšlüşti.

Rast, Qazaqstan Yazğuçilar ittipaqiniŋ äzasi, «İlham» mukapitiniŋ laureati, kšrnäklik şair Mšmünҗan Һämraev hazir arimizda yoq. Uniŋ vapatiğimu ikki jil boldi. Biraq, şair šlmäydu. Uniŋ şeirlirini muhlisliri turaqliq qoldin çüşärmäy oquydu.  Şagirtliri dayim yad äyläydu. Bügünki bu qisqa maqalimizmu äynä şuniŋ bir ipadisi.

Taşgül ҺEZİYaROVA.

 

Bälüşüş

Javap qalduruŋ