Muällimlärniŋ avgust keŋäşmisi

0
263 ret oqıldı

Sabiräm ÄNVÄROVA,
“Uyğur avazi”

24-avgust küni Uyğur nahiyälik Mädäniyät šyidä bilim beriş hadimliriniŋ nahiyälik avgust keŋäşmisi bolup štti. «Tšrtinçi sanaät inqilavi şaraitidiki adäm kapitali» mavzusida uyuşturulğan mäzkür keŋäşmigä nahiyä hakimi Şšhrät Nurahunov, nahiyälik mäslihätniŋ kativi Nuräkim Esjan, nahiyä hakiminiŋ orunbasari Däuletjan Demenbaev, nahiyälik bilim bšlüminiŋ rähbiri Adilҗan Һaşirov vä nahiyädiki 33 bilim därgahi vä 32 bağçidin җämi 315 delegat qatnaşti.
– Dšlät rähbiri Nursultan Nazarbaevniŋ Tšrtinçi sanaät inqilaviğa beğişlanğan biyilqi Mäktübidä adäm kapitali äl täräqqiyatiniŋ äŋ muhim yšnilişi däp atap kšrsitilgän. Elimizniŋ riqabätkä qabiliyätlik boluşi vä täräqqiy ätkän 30 älniŋ qatariğa qoşuluş üçün adäm kapitaliniŋ roli alahidä. Mäktüpniŋ bu yšnilişidä birmunçä mähsät-väzipilär jüklängän. Atap eytsaq, yeŋi mäzmunğa kšçüşni davamlaşturuş, juqarqi siniplarda bäzibir pänlärni ingliz tilida oqutuş, attestatsiyaläşniŋ yeŋi sistemisiğa kšçüş, muällimlärniŋ maaşini kšpäytiş, bilim berişni räqämländürüş vä başqilar. Şuniŋ bilän billä Prezidentimiz šz Mäktübidä muällim märtivisini kštiriş mähsitidä pedagoglar üçün kategoriyalärniŋ yeŋi käştisini tüzdi. Bügünki avgust keŋäşmisiniŋ mavzusi bizni innovatsiyalik qelipta hizmät qilişqa çaqiridu, – dedi nahiyä hakiminiŋ orunbasari Däuletjan Demenbaev.
Andin nahiyälik bilim bšlüminiŋ rähbiri Adilҗan Һaşirov «Tšrtinçi sanaät inqilavi şaraitidiki adäm kapitali» mavzusida doklad bilän sšzgä çiqti.
Dokladini Qazaqstan Җumhuriyitidä bilim berişni vä ilim-pänni täräqqiy ätküzüşniŋ 2016 – 2019-jillarğa beğişlanğan tšrtjilliq dšlät programmisidin başliğan Adilҗan Һaşirov täräqqiy ätkän 30 älniŋ qatariğa kiriş üçün äŋ aldi bilän bilimlik ävlat tärbiyiläp çiqişimiz zšrürlügini qäyt qildi.
– Bügünki taŋda süpätlik bilim berişqa barliq mümkinçiliklär yaritilğan, – dedi A.Һaşirov nutqini davamlaşturup. – Sšzümgä bilim sahasi üçün bšlünüvatqan byudjetniŋ jildin-jilğa kšpiyivatqanliği yarqin dälil bolalaydu. Mäsilän, nahiyämizdä bilim sahasiğa 2017-jili 4 milliard 579 million 383 miŋ täŋgä qaraşturulğan bolsa, 2018-jili 4 milliard 896 million 453 miŋ täŋgä bšlündi. Bu štkän jil bilän selişturğanda 0,93 payizğa juquri. Uniŋ içidä 33 mäktäpkä 25 million 442 miŋ täŋgilik 150 komp'yuter, 15 mäktäpkä 32 million 736 miŋ täŋgilik mul'timedialiq җabduqlar setivelindi. Şundaqla barliq bilim beriş mähkimiliriniŋ İnternet sistemisi bilän telekommunikatsiyalik hizmitigä 27 million 203 miŋ täŋgä, 4 mäktäp boyiçä «e-learning» elektronluq oqutuş sistemisiğa 10 million 240 miŋ täŋgä häşländi.
2017 – 2018-oquş jilida täminati az aililärdin çiqqan mäktäp oquğuçilirini bir mäzgil issiq tamaq bilän täminläşkä 35 million 822 miŋ täŋgä, 2 mäktäp boyiçä bufetliq tamaqqa 900 miŋ täŋgä särip qilindi.
Nahiyä boyiçä 5 mäktäpkä 4 yezidin 113 bala qatnap oquydu. Biyil Dovun ottura mäktivi muräkkäp җšndäş işlirini jürgüzüş üçün 49 million 972 miŋ täŋgä bšlündi. Şundaqla yeŋilanğan programma boyiçä 3, 6, 8-sinip oquğuçiliri üçün 13 näşriyat bilän kelişim tüzülüp, yärlik byudjettin 115 million 381 miŋ täŋgä, yetişmigän därisliklär üçün vilayätlik mäslihättin 12 million 88 miŋ täŋgä hiraҗät bšlünüp, nahiyä boyiçä därisliklär bilän täminläşniŋ 100 payizğa orunlandi.
Dokladtiki mälumatlarğa asaslansaq, nahiyädiki 27 bilim beriş mähkimisidä «Kündilik» birtutaş ähbaratliq sistemisi paydilinilidekän. Nahiyä boyiçä 26 fizika-informatika päniniŋ muällimliri robototehnika kursini tamamlap käptu. 22 mäktäp mudiri 10 ayliq kurstin, 33 mudirniŋ orunbasarliri uyğunlaşturğuçi kursliridin štüptu.
Biyilqi 2018 – 2019-oquş jiliniŋ alahidiligi şuki, sentyabr'din başlap yeŋilanğan bilim mäzmuniğa 3, 6, 8-siniplar kšçidekän. 4, 9, 10, 11-siniplar bolsa, 2013-jili bäkitilgän oquş programmisi boyiçä bilim alidekän.
Mälumki, täbiätşunasliq-matematikiliq tsikldiki birqatar pänlärni ingliz tilida oqutuşqa kšçüş Prezidentimizniŋ «100 eniq qädäm» programmisida eytilğan edi. Hulläs, şuniŋğa benaän Uyğur nahiyäsidä CLİL pänlik tilliq integratsiyalängän oqutuş sistemisini ämälgä aşuruş boyiçä pilotluq mäktäp bolup 4-Çonҗa ottura mäktividä –informatika, M.Җälilov namidiki ottura mäktäptä – biologiya, Çarin ottura mäktividä fizika pänliri sentyabr' eyidin başlap ingliz tilida oqutulmaqçi. Atalğan pänlärdin däris beridiğan muällimlär mähsus kurslardin štüp käptu.
Ötkän oquş jilida atqurulğan işlarğa tohtalğan Adilҗan Һaşirov oquğuçilar bilän muällimlärniŋ yätkän utuqlirinimu atap štti. Nahiyälik bilim bšlümi rähbiriniŋ dokladidin keyin «Adami kapital damuındağı bilim vektorı» mavzusida Şuŋqar ottura mäktiviniŋ mudiri Beybit Alğazievniŋ dokladi tiŋşaldi. Natiq hazirqi vaqitta täräqqiy ätkän ällärniŋ 81 payizi adäm kapitali, 17 payizi fizikiliq kapital, 2 payizi täbbiy kapital arqiliq alğa ilgirilävatqanliğini qäyt qildi.
– Mälumki, elimizdä 2000-jildin başlap adäm kapitaliğa kšŋül bšlünüşkä başlidi, – dedi natiq. – Bilim beriş mäzmunini yeŋilaşniŋ asasiy mähsiti – bahani yahşilaş ämäs, muällim bilän oquğuçiniŋ hizmitini filosofiyalik turğudin šzgärtiş. Dšlitimizdä muällimlärniŋ bilimini yetildürüşkä çoŋqur kšŋül bšlünmäktä, şundaqla ämgigigä layiq maaşimu kštirilmäktä. Oquğuçilarniŋ süpätlik bilim elişi üçün bilim därgahliriniŋ maddiy-tehnikiliq bazisimu yahşilanmaqta. Qisqiçä eytqanda, adäm kapitalini täräqqiy ätküzüş barçimizniŋ ortaq mähsiti, – däp sšzini yäkünlidi Bolat Alğaziev.
Avgust keŋäşmisidiki yäkün sšz nahiyä hakimi Şšhrät Nurahunovqa berildi. Nahiyä hakimi aval märipät sahasiniŋ mäş°ilini yandurup kelivatqan mutähässislärni bilim küni bilän täbriklidi. Nahiyädiki bilim sahasiniŋ täräqqiyati häqqidä tohtilip, birqatar kamçiliqlarniŋmu yoq ämäs ekänligini äskärtti. Bolupmu «Kündilik» programmisi nahiyädä 100 payizğa qoşulğan bolsimu, orunlinişi tšvän ekänligini qäyt qildi. Nahiyädä himiya, fizika, matematika pänliridin muällimlärniŋ yetişmäydiğanliğini tilğa elip, šz şagirtlirimizdin mäzkür pänlär mutähässislirini yetildürüp çiqişiniŋ muhimliğini täkitlidi. Atalğan boşluqlarni birliktä toltirişimiz keräkligini eytip, birqatar tapşurmilarni jüklidi. Şundaqla bir top ilğar ustazlarni täşäkkürnamilär bilän mukapatlidi.
Uyğur nahiyäsi.

***
Gšhärbüvi İSMAYİLҖANOVA,
«Uyğur avazi»

Panfilov nahiyäsidiki Mädäniyät šyidä «Tšrtinçi sanaät inqilavi şaraitidiki adäm kapitali» mavzusida muällimlärniŋ avgust keŋäşmisi bolup štti.
Nahiyä pedagogliri bilän şähär vä on üç yeza hakimi, peşqädäm ustazlar qatnaşqan keŋäşmigä nahiyälik Maarip bšlüminiŋ başliği Turar Qasteev riyasätçilik qildi.
Turar Baqışulı «Bilim berişniŋ 2016 – 2019-jillarğa beğişlanğan dšlät programmisi» boyiçä nahiyädiki 50 mäktäptä elip berilivatqan işlarğa vä keläçäkkä molҗalanğan reҗilär boyiçä doklad bilän sšzgä çiqti. Dokladta «Balapan» dšlät programmisi boyiçä nahiyädä dšlätlik häm şähsiy balilar bağçiliri eçilip, 3 – 6 yaş ariliğidiki balilarniŋ 97 payiziniŋ bağçilar bilän mäktäplär yenidiki ihçam märkäzlärdä tärbiyilinivatqanliğini täkitlidi.
Nahiyädiki 50 mäktäp oquğuçiliriniŋ bilim sapasi kšrsätküçlirigä alahidä tohtalğan natiq 2017 – 2018-oquş jilida nahiyä mäktäplirini 54 oquğuçi «Altın belgi», 74 oquğuçi alahidä ülgidiki şahadätnamä bilän tamamliğanliğini atap štti.
Täkitläş keräkki, štkän oquş jilini tamamliğan 1230 uçumkardin 650 adäm Birtutaş milliy test siniğini tapşurğan. Ularniŋ içidä uyğur siniplirida oquvatqan 261 bala test sinaqliridin sürünmäy štti. Lekin ahirqi jillarda Panfilov nahiyäsidiki ottura mäktäp uçumkarliriniŋ test sinaqlirida äŋ tšvän kšrsätküçlärni kšrsitivatqan oquğuçilarniŋ bar ekänligini eçinişliq bilän tilğa aldi. Şundaqla «Altın belgigä» vä alahidä ülgidiki şahadätnamiğa qol yätküzgän ayrim oquğuçilarniŋ test sinaqlirida 100 balldin tšvän kšrsätküçlärgä egä bolğanliğinimu täkitläp štti. Moşu yärdä nahiyä boyiçä test sinaqliri kšrsätküçiniŋ 74,8 ballni täşkil qilğanliğini, bu štkän jilğa nisbättän juquri kšrsätküç bolsimu, vilayät boyiçä 14-orunda kelivatqanliği eçinişliq.
Jiğinda nahiyälik ata-anilar komitetiniŋ äzasi Aynur Sağimbekova bilän Җambul namidiki ottura mäktäpniŋ başlanğuç sinip muällimi Alena Kolyada sšzgä çiqip, bala tärbiyiläştä ata-ana bilän muällimlärgä jüklinivatqan väzipilär häqqidä, bolupmu yaş ata-anilarniŋ mäktäp bilän munasivitini yeqinlaşturuş toğrisida pikir-täklipliri bilän ortaqlaşti. Şäräplik käsip egilirini yeŋi oquş jiliniŋ başlinişi bilän täbrikläp, iş-paaliyitigä utuq tilidi.
Şuniŋdin keyin nahiyä hakimi Temirlan Bektasov sšzgä çiqip, bilim beriş sahasida qolğa kältürüvatqan utuqlar bilän kamçiliqlarğa tohtaldi. Muällimlärni täbrikläp, işliriğa utuq-muvappäqiyätlär tilidi.
Muällimlärniŋ avgust keŋäşmisiniŋ ahiri nahiyä sän°ätçiliriniŋ mäyrämlik kontsertiğa ulaşti. Bu küni nahiyä sähnisidä ustaz, mäktäp, ata-ana mavzusiğa yezilğan nahşa- ussullar iҗra qilinip, muällimlär mäyrämlik käypiyatta tarqaşti.
Panfilov nahiyäsi.

***
Raşidäm RÄҺMANOVA,
«Uyğur avazi»

Ämgäkçiqazaq nahiyäsiniŋ maarip sahasidiki ustazlarniŋ än°äniviy änҗumaniğa nahiyä hakimi Binäli Isqaq, okruglar hakimliri, bilim därgahliriniŋ mudirliri bilän ustazliri iştrak qildi.
Änҗuman iştrakçiliri nahiyälik Maarip bšlümi, ilğar mäktäplär bilän bağçilarniŋ kšrgäzmisini arilap çiqqandin keyin, nahiyälik Maarip bšlüminiŋ başliği Bates Amanovaniŋ dokladini tiŋşidi.
Natiq šz dokladida Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ Prezidenti Nursultan Nazarbaevniŋ «Tšrtinçi sanaät inqilavi şaraitidiki täräqqiyatniŋ yeŋi imkaniyätliri» Mäktübidä maarip sahasiğa bağliq, yäni barliq yaştiki grajdanlarni šz içigä alğan bilim beriş işida ilğar sistemilarni quruşqa tohtilip, nahiyä mäktäpliri bilän mäktäpkiçä tärbiyä beriş orunliriniŋ paaliyiti, sahani mäbläğ bilän täminläş, oquğuçilarniŋ bilim süpiti, ularniŋ häm muällimlärniŋ utuqliri vä başqimu mäsililär häqqidä täpsiliy misallarni kältürdi.
Änҗuman davamida Bäyterek yeza okruginiŋ hakimi Aybek Nurlanov, Q.Orımbetov namidiki ottura mäktäpniŋ mudiri Şara Qalıqova, «Bolaşaq-2017» balilar bağçisiniŋ rähbiri Aygül Hayrulina, Çeläk yezisidiki 1-ottura mäktivi Ata-anilar komitetiniŋ räisi Ayşa Ordabaeva, Qoram ottura mäktiviniŋ mudiri Qanat Joşıbaev, Bšlek batır namidiki ottura mäktäpniŋ muällimi Aqmaral Ädilhan vä başqilar bügünki kündiki muhim mavzular ätrapida muhakimä sšzgä çiqti. Andin bala tärbiyisidiki ilğar layihilär tonuşturuldi.
Ahirida Ämgäkçiqazaq nahiyäsiniŋ hakimi Binäli Isqaq sšz elip, änҗuman qatnaşquçilirini yeŋi oquş jiliniŋ başlinişi bilän qizğin täbriklidi. Ävlat tärbiyiläştiki ustazlarniŋ rolini yänä bir qetim tilğa elip, ularni šz işiğa üstün җavapkärlik bilän qaraşqa çaqirdi. Bala tärbiyiläştäk eğir, biraq şäräplik işta ästaidil ämgäk qilip kelivatqan onliğan muällimlärgä mukapatlarni tapşurdi.

Ämgäkçiqazaq nahiyäsi.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ