Abstraktsiya eqimidiki rässam

0
169 ret oqıldı

Yeqinda Ä.Qasteev namidiki sän°ät mirasgahida Qazaqstan rässamlar vä dizaynerlar ittipaqiniŋ äzasi, professor Ärkin Zulpiqarovniŋ şähsiy kšrgäzmisi eçildi. Kšrgäzmigä rässamniŋ ahirqi on jil mabaynidiki işliri qoyuldi. Kšrgäzminiŋ täntänilik eçilişiğa beğişlanğan märasimda Qazaqstan Rässamlar ittipaqi başqarmisiniŋ räisi Ömirbek Jubaniyazov, Qazaqstan dšlät memarçiliq vä quruluş akademiyasiniŋ professori, sän°ätşunasliq pänliriniŋ namziti Halima Turısbekova, memarçiliq pänliriniŋ doktori, professor Alim Sabitov, mäzkür qurlarniŋ muällipi vä başqilar sšzgä çiqip, rässamniŋ iҗadiyitigä tohtaldi vä uni utuqliri bilän täbriklidi.
Ärkinniŋ ämgäkliri abstraktsiya asasida iҗat qilinğan bolup, zamaniviy avangard sän°ät eqimiğa toğra kelidu. Ärkin šz iҗadiyitini kšpligän rässamlar җür°ät qilalmiğan mana moşu yeŋi uslubta başlidi vä şuniŋğa sadiq bolup kelivatidu. Bu җähättin u šziniŋ çoŋqur bilimigä, mahirliğiğa, qabiliyitigä tayinidu. Şu säväptin yeŋi utuq-çoqqiliriğa kštirildi. Bügünki taŋda uniŋ ämgäklirini juquri däriҗidä işlängän täsviriy sän°ät äsärliri qatariğa yatquzuşqa bolidu.
Sän°ätşunasliq pänliriniŋ namziti Halima Turısbekova kšrgäzmigä beğişlanğan katalogta «Ärkinniŋ ämgäklirini muzıkiğa ohşitimän» degän pikirni yazğan. Rässam ämgäklirini kšrüp çiqqandin keyin mänmu şuniŋğa kšz yätküzdüm. Uniŋ ämgäkliriniŋ kšpiräk djaz muzıkisiğa toğra kelidiğanliğiğa qayil boldum. Çünki rässam šz äsärliridä bir-birigä bolğan räŋ munasivitini tapqurluq bilän quraşturup, bir-birigä ohşimaydiğan, alahidä koloritni hasil qilidu. Durus çelinğan sazda «җa» nota bolmiğandäk, Ärkin äsärliridä räŋlär härqaysisi šz ornida moҗut bolup, keräklik «ahaŋda» šz partiyasini yaŋritidu.
Rässam ämgäkliriniŋ hämmisi abstraktsiya uslubida işlängän bolsimu, uni «çüşiniksiz» däp eytişqa bolmaydu. Çünki rässam realistik täsvir bilän abstraktsiyalik täsvir arisidiki çegarini yahşi bilidu vä şuniŋğa ämäl qilişqa tirişidu.
Kšpligän alimlarniŋ eytişi boyiçä, genlar, yäni qan, iҗatkarniŋ äsärlirigä 80 payizğa yeqin šz täsirini yätküzidekän. Şu nuqtäiy näzärdin alğanda, Ärkin Zulpiqarovniŋ äsärliridä uyğur milliy mädäniyitiniŋ izi bar ekänligidä guman yoq. Rässamniŋ härbir ämgigidä, uyğur sän°itiniŋ, yäni qolhünärvänçilik sän°itiniŋ, benakarliq, qedimiy tam räsimlär käbi may qäläm sän°itiniŋ sadasi eniq, oçuq, kštiräŋgü avazda yaŋrap turidu. Buniŋğa «Qäşqär baziri» vä «Mälikä» namliq bir türküm äsärliri misal bolalaydu. Ärkin «Mirasliq» namliq türkümidä, tarihqa muraҗiät qilip, Orhon-Enisey yeziqliriniŋ gšzälligini hšsnihät tählitidä täsvirläp, ularniŋ ähmiyitigä alahidä kšŋül bšlidu.
Şundaqla hazirqi zamanda, rässam hayatidiki yüz berivatqan väqiälär, täbiät hadisiliri, iҗatkarniŋ uniŋğa kšzqarişi matada boyaq bilän äkis etilidu. Bu päqät rässamniŋ šziniŋ his-tuyğuliri. «Däm eliş küni», «Taŋ», «Yaz» namliq ämgäkliri şular җümlidindur.
Ärkin Zulpiqarovniŋ yänä bir alahidiligi u Qazaqstanda tonulğan dizayner. Uniŋ qoli bilän bezälgän inter'erlar җämiyät vä soda orunlirida, mirasgahlarda juquri däriҗilik estetikiliq hizmitini atqurmaqta. Yänä, birtäräptin, u pedagogika sahadidimu ünümlük ämgäk qilip kelivatqan ustaz. U Qazaqstan dšlät memarçiliq vä quruluş akademiyasiniŋ dizayn fakul'tetida däris berivatqan täҗribilik ustaz-professorlarniŋ biri.

Һakimҗan GÜLİEV,
«DUNİYA-ART»
zamaniviy sän°ät galereyasiniŋ mudiri.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ