Ähmiyiti zor baş qoşuş

0
260 ret oqıldı

Sabiräm ÄNVÄROVA,
“Uyğur avazi”

Elimiz Prezidenti N.Ä. Nazarbaevniŋ «Tšrtinçi sanaät inqilavi şaraitidiki täräqqiyatniŋ yeŋi imkaniyätliri» Mäktübidä agrosanaätni rivaҗlanduruş häqqidä härtäräplimä eytilidu.Moşu yšniliştä Uyğur nahiyäsidä kšzgä kšrünärlik işlar ämälgä aşmaqta. Ötkän häptidä Bahar yezisidiki bärikätkä tolğan etiz mäydanida, «Universal» şirkätlär topiniŋ prezidenti Zakirҗan Kuziev, Yarkänttiki krahmal-şirnä zavodiniŋ väkili Sultanmurat İsrapilov, Uyğur nahiyäsiniŋ hakimi Şšhrät Nurahunov, nahiyälik mäslihätniŋ kativi Nuräkim Esjan, Bahar yeza okruginiŋ hakimi Qadirjan Bağbaev vä yeza dehanliriniŋ qatnişişi bilän bolup štkän baş qoşuş şu җümlidindur.
Oqurmänlärgä mälumki, gezitimizniŋ štkän sanliriniŋ biridä baharliqlarniŋ “Yarkänt krahmal-şirnä zavodi” bilän hämkarliqta kšmüqonaq šstürüşni qolğa alğanliği häqqidä yazğan eduq. Bu qetimqi jiğinniŋ asasiy mähsiti – mäzkür başlanmini davamlaşturup, birliktä çoŋ nätiҗilärni qolğa kältürüş. Buniŋdin aval täkitliginimizdäk, Baharğa terilgän kšmüqonaqniŋ on ikki sorti jiğivelinğandin keyin, äŋ kšp hosul bärgän sortni kelär jili 300 – 400 gektarğa kšpäytiş mähsät qilinğan edi. Mäzkür baş qoşuşta kšmüqonaqni šstürüş, pärviş qiliş, vaqtida suğirip, mol hosul eliş yolliri täpsiliy çüşändürüldi.
Däsläp sšz novitini alğan Sultanmurat İsrapilov “Yarkänt krahmal-şirnä zavodiniŋ” bügünki iş-paaliyiti häqqidä qisqiçä tohtilip, bügünki ähmiyätlik baş qoşuşqa kšmüqonaq šstürüş tehnologiyasini tätqiq qilğuçi mutähässislär bilän billä Rossiya, Türkiya vä Özbäkstandin kälgän şähslärniŋmu qatnişivatqanliğini eytti. Andin «Agro impeks» ҖÇYniŋ baş mudiri Anatoliy Şakirҗanov sšz elip, kšmüqonaqtin mol hosul eliş üçün yär-su, tehnika mäsilisigä җiddiy kšŋül bšlüş keräkligini täkitlidi. Bügünki kündä kšmüqonaqtin türlük-tümän mähsulatniŋ işläp çiqirilidiğanliğini, şuŋlaşqa bu ziraät baziriniŋ iştik boluvatqanliğini eytip, dehanlarni pursätni qoldin bärmäy, yäŋ türüp tirişip ämgäk qilişqa çaqirdi.
Novättiki sšz Türkiyadin kälgän «Clobol-lnks» kompaniyasiniŋ väkillirigä berildi. Ular kšmüqonaqniŋ nämlikni yahşi kšridiğan, suni kšp täläp qilidiğan ziraät türi ekänligini çüşändürdi. Adämniŋ qan besimi kštirilginidäk, topiniŋmu qisim däriҗisi bolidiğanliğini eytip, kšpinçä etizniŋ daramät berişi topiğa bağliq ekänligini täkitlidi. Topiğa çeçilğan oğutniŋ jillar štüp jiğilip, tuzğa aylinip, nätiҗidä yärniŋ şorlinip ketidiğanliğini, ändi şor yärdä šskän kšmüqonaqniŋ ünümdarliği tšvän bolidiğanliğini qäyt qildi. Kšmüqonaqqa oğutni vaqtida çeçişniŋ zor ähmiyätkä egä iş ekänligini täkitläp, azot, fosfor, kaliy qatarliq elementlar yetişmigän ähvalda, hosul miqdari az bolupla qalmay, süpitiniŋmu tšvänläydiğanliğini qäyt qildi. Kšmüqonaqniŋ yahşi hosul berişi – pärviş qilinişiğa, topa quvitigä, hava rayiğa vä yahşi suğirilip, vaqtida oğutlinişiğa munasivätlik ekänligini härtäräplimä çüşändürgän mutähässislär, dehanlarniŋ soalliriğa qanaätlinärlik җavaplarni bärdi.
Uyğur nahiyäsiniŋ hakimi Şšhrät Nurahunov nahiyädä kšmüqonaq šstürüş işini җanlanduruş üçün hämkarliqta işläşniŋ heç ziyini yoq ekänligini atap štti. Bügüngiçä “etiz mälikisini” mal ozuği süpitidila paydilinip kälgän dehanlarni ändiliktä uni “Yarkänt krahmal-şirnä zavodiğa” štküzüp, tapavät tepişniŋ yenik yoliğa qädäm taşlaşqa çaqirdi. Ägär birlişip, tirişip işläydiğan bolsaq, Panfilov nahiyäsi yätkän nätiҗigä yeqin keläçäktä nahiyä dehanliriniŋmu çoqum yetidiğanliğiğa işänçä bildürgän hakim “boş yatqan boz dalamizni bärikiti taşqan etizğa aylinidiğanliğiğa, yahşi bir başlanmini qolğa alğan baharliqlarniŋ buniŋ bilän çäklinip qalmaydiğanliğiğa işinimän” däp täkitlidi.
Şuniŋdin keyin sšz novitini alğan Zakirҗan Kuziev nahiyä turğunliriniŋ oyğinidiğan vaqti-saati yetip kälgänligini eytip, Yarkänt täväsiniŋ barliq yeri kšmüqonaq pärviş qiliş üçün birdäk yahşi ämäs ekänligini, lekin hälqiniŋ iradisi, tirişçanliği, tüpäyli bügün terilğu mäydanini 27 miŋ gektarğa kšpäytkänligini ülgä qilip kšrsätti. Uyğur nahiyäsi turğunliriniŋ alma-šrük bilänla çäklinip qelivatqanliğini eytip, ämäliyatta, kšmüqonaq šstürüş arqiliq mol tapavät tepişqa imkaniyätniŋ yetärlik ekänligini täkitlidi. Natiq şundaqla hazir “Yarkänt krahmal-şirnä zavodiğa” ham äşiyani çät ällärdin buyrutma arqiliq elivatqanliğini eytip, «Nemä üçün šz elimizdiki bepayan dalağa aşliq terip, šzimizni šzimiz täminläp, šz hälqimizniŋ turmuş şaraitini yahşilimaymiz?!», degän oy-pikrini otturiğa qoydi. Ägär birnäççä dehan egiligi birikip, “Yarkänt krahmal-şirnä zavodi” bilän hämkarliqta iş elip barsa, kšmüqonaq šstürüştä işlitilidiğan barliq çiqimni zavod šz zimmisigä alidiğanliğini, dehanlarniŋ päqät yärni kütüp, kšmüqonaqni šstürüşkä mäs°ul bolidiğanliğini, kelişim boyiçä kšmüqonaq täyyar bolğanda, hosulniŋ 50 payizi zavodqa štüp, qalğan 50 payizini dehanlar bilän kelişkän halda bazar närqi bilän zavodniŋ setivalidiğanliğini, nätiҗidä här ikki täräpniŋ täŋ payda kšrüp, ziyanniŋ bolmaydiğanliğini çüşändürdi. Älvättä, bu işläymän degän adämgä äŋ yahşi mümkinçiliktur.
Ahirida sšz alğan okrug hakimi Qadirjan Bağbaev jutdaşliriniŋ keläçigidin zor ümüt kütküzüvatqan başlanmisiğa apirin eytip, biyil Bahardiki 130 gektar yärgä kšmüqonaq šstürüşkä ämgigi siŋgän birqatar turğunlarğa minnätdarliğini bildürdi.
Hulläs, bu qetimqi baş qoşuşta dehanlar kšmüqonaq šstürüşniŋ mol täҗribisidin yetärlik däriҗidä mälumatqa egä boldi.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ