Salamlişiş

0
167 ret oqıldı

Salamlişiş duniyadiki hämmä millätkä ortaq adät bolsimu, uniŋ ipadiliniş usuli bir-birigä ohşimaydu. Җümlidin uyğurlarmu uzaq tarihiy šrläş җäriyanida šzigä has salamlişiş adätlirini şäkilländürgän.
Salamlişiş härikätliri. Adättä salamlişiş härikätliri ärlärdä qol elişip kšrüşüş, ayallarda mäŋzini mäŋzigä yeqip kšrüşüştä ipadilinidu. Bäzi җaylarda qol elişmayla, ağzaki salamlişip kšrüşidiğan, oŋ qolini kšksigä qoyup yaki ikki qolini qoşturup kšrüşidiğan adätmu bar. Äsli sağlam salam-saatlirimizda ärlär qarşi täräpkä külümsiräp, andin uniŋğa oŋ qoliniŋ barmaqlirini täkşi eçip sunidu.
Bizdä şundaqla uzaq vaqit kšrüşmigän uruq-tuqqanlarniŋ, dost-buradärlärniŋ bir-birini bağriğa besip kšrüşüş adätlirimu bar. Mundaq päyttä aval sol kšksini qarşi täräpniŋ oŋ kšksigä, andin oŋ kšksini qarşi täräpniŋ sol kšksigä yeqişip, şuniŋdin keyin, qol elişip, hal-ähval sorişidu.
Ayallar kšrüşkändä, qarşi täräp bilän udulmu-udul turup, biraz aldiğa egilip, aldi bilän sol mäŋzini, andin oŋ mäŋzini boşqinä yaqidu. Bu җäriyanda üzini härgiz qattiq basmasliği, sürkimäsligi, mäŋzini yštkigändä näpäsini vaqitliq tohtitişi lazim.
Salamlişiş sšzliri. Bu sšzlärniŋ işlitilişi asasän turaqlaşqan: aldi bilän kšrüşkän adämniŋ, andin uniŋ ata-ana, bala-çaqa vä uruq-tuqqanliriniŋ ähvalini, ahirida iş-oqät, tirikçiliginiŋ ketip berişini soraş asas qilinidu. Salamlaşqanda qarşi täräpniŋ salimiğa bolğan minnätdarliğimizni bildürüp, soalliriğa җavap bärgändin keyinla uniŋdin hal-ähval sorişimiz keräkligi häqqidä untumiğinimiz ävzäl. Adättä, salamlişiş җäriyanida «Ässalamu äläyküm, qandaq ähvaliŋiz, tiniç turdiŋizmu?» «Rähmät, šziŋizmu tiniç turdiŋizmu, ähvaliŋiz yahşimu?», «Sizgä dayim salamätlik, hatirҗämlik yar bolğay!» degängä ohşaş illiq sšzlär eytilidu. Bu yärdä «rähmät» sšzi siz bilän salamlaşqan kişigä täşäkkür eytişiŋizniŋ äŋ ihçam, äŋ ünümlük usulidur.
Şuni ästä saqlişimiz keräkki, salamlişiş – mädäniyätniŋ kšrünüşi bolupla qalmastin, bälki hayattiki mäniviy ozuğimiz häm mehir-muhäbbätniŋ yarqin ipadisidur. Şuŋlaşqimu salamlaşqanda işlitidiğan sšzlirimizniŋ çirayliq, mänilik, pasahätlik boluşiğa җiddiy ähmiyät berişimiz zšrür.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ