Nemä däy saŋa, aläm…

0
343 ret oqıldı

Gülbəhrəm HOŞAEVA

Bir qiziq yeri, män ukamni tuyuqsizla yoqitip qoydum. Һär küni birnäççä qetim «Һädä, qandaq siz? Käypiyatiŋiz qandaq? Nemä qilivatisiz?» däp ähval sorap turidiğan adäm ikki häptidin oşuq vaqit yoqapla kätti. Däsläp “iş bilän qoli boşimayvatqandu” däp pärva qilmidim. Qarisam, tamamän җim. Andin uniŋdin ähval sorap, uçur yazdim. Telefon ünsiz. «Vay, nägä kätti bu bala» degän vayim bilän aramsizlinivatimän. “Birär närsigä urunup qalğandimu” däpmu oylap qoyimän. Nädin izdäp, kimdin sorişimnimu bilmäymän. Miŋ bir җapalar bilän uniŋ iş orniniŋ telefonini taptim.
– Biz uni kšrmigini üç häptidin aşti. “Һäqsiz däm elişqa çiqimän”, degändäk qilivedi. U adättiki ağriği qozğilip qalğan çağda şundaq ketip qalidiğan, – dedi telefonni kštärgän qiz.
Män u qizğa «Qäysärniŋ hädisi bolimän» däp qoyğaçqa, “hä, maqul ämsä”, deyiştin başqa gäpmu qilalmidim. «Һädisi bolsaŋ, ukaŋniŋ nädä ekänligini bilmäy nädä jürisän» däp oylisa keräk. Mana ämsä, «ağriği qozğilip qalğini nemisi» däymän äqlim lal bolup. Şunçä jil arilişip birär qetim hätta çişim ağridi deginini aŋlimiğan edim. Ändi nädin taptim uni? Qäyiri ağriğan bolğidi bu baliniŋ? Män nemä degän eräŋsiz adäm zadi? Nemişkimu maŋa eytmiğandu? Uniŋ ağriydiğinini bilsäm, härbir qädimigä diqqät qilğan bolmasmedim? Moşundaq oy-hiyallar bilän nemä qilip, nemä qoyarimni bilmäy oylinip oltirimän.

***
Ändi ukam häqqidä ikki eğiz gäp qilip kätmisäm bolmas. İnsan hayatida šziniŋ qan qerindaşliridin başqa rohaniy җähättin yeqin adämliri bolidu. Bu jigit meniŋ äynä şundaq qerindişim, şundaq vapadar inim. Uzun jillardin buyan bu ukam bilän, huddi bir ailidä tuğulğandäk, yeqinçiliğimiz bar. U meniŋ yazğan härbir qurumni oqup çiqidu desäm, artuq degän bolmaymän. Bäzidä äsärlirimdin üzündilärni täsirlik qilip yadqa eytip berişi bilän meni häyran qalduridu. Yeniŋda pärvanä bolup jürgän adämniŋ qimmitini bilmäy qalidiğinimiz, bändiçilikniŋ asasiy bir hisliti ämäsmedi. Mänmu şu bändilärniŋ birimän, älvättä… Vay tovva, dayim «hädä…hädä…» däp diqqät märkizidin bir jiraqlatmay jürgän bu ukiҗenimniŋ vuҗudida birär ağriq bar degän hiyal meyämgä kiripmu çiqmiğan ekän. Şunçimu şähspäräs bolarmänmu, egäkim. Meniŋla ähvalimdin hävär elişi keräkkändä, hä mänzä…
Häyriyat… Uni nädinla bolsun, tepişim keräk. Hatirämgä Qäysärniŋ šzidin çoŋiraq Һemit isimliq akisiniŋ gepini pat-pat qilidiğini çüşti. Äŋ aldi bilän şu balini tepişim keräk. Unimu tepiş asan ämäs. Lekin soraşturup jürüp u balini taptim.
– Vay hädä, u sizniŋ ukiŋiz ämäsmedi? Maŋa eytmiğan gepini sizgä eytidiğu. Üç häptiçä ilgiriğu däymän… hä-ä üç häptä ilgiri u maŋa “iş babi bilän säpärgä çiqqilivatimän, barğandin keyin šzäm telefon qilimän, änsirimäŋlar” degän edi. Amma nägä maŋdiŋ degän soalimğa eniq җavap bärmidi. Özi pat-pat säpärgä çiqqaçqa, eräŋmu qilmaptimän. Qiziq yeri, qandaqlarçä sizgimu eytmay kättikinä? Bu häyran qalarliq işkän. Һmm… Mänmu änsiräp qaldim, – dedi Һemit.
– Vay, ändişä qilmaŋ. Yaşliq-bäŋvaşliqqu uniŋdiki. Eytmaqçi, u bäzidä äynä şundaq yoqap ketip, andin heçnemä kšrmigändäk «Һädä, käçürüvetiŋa, ağinilär bilän u yaqqa bardim, bu yaqqa bardim» däp yetip kelidiğan. Yänila şu qiliqni qilivatidu, җumuŋ, – dedim qarap oltirip uni änsiritip qoyğinimğa hiҗil bolup. Andin Qäysärni tepişniŋ yänimu başqa amallirini izdäşkä oltardim. «Ağriği qozğilip qalğan boluş keräk» degän tähmin şähär ağriqhaniliriğa telefon qiliş niyitini bärdi. Lekin ularniŋ biridinmu uniŋ ismi çiqmidi. Ändi nädin izdidim? Tün yerim boldi. Uyqimu yoq. Päqät birla ağriqhaniğa telefon qilmidim. Andin namini tilğa elişniŋ šzi dähşät bolğan u җayğa telefon qilişqa kšŋlümmu unimidi. «Yaq…yaq… u ağriqhanida yetişqa uniŋda asasmu yoq… Һätta bu gäpni oyliğummu yoq. Boldi… boldi taŋ atsun. Ätigänligi başmu yahşi işläydu…», degän oylar bilän biraz uhlavelişqa tirişip, kšzümni jumdum…

***
Äŋ kšŋülsiz ähval şuki – maŋa äşu dähşätlik namidin hämmä çšçidiğan ağriqhaniğa beriştin başqa amal qalmidi. Çünki yänä ikki kün davam qilğan nätiҗisiz izdäş җäriyani şu ağriqhaniğa telefon qilişqa mäҗbur qilğan edi. Ular bolsa, telefonda bemarlar toğriliq mälumat berilmäydiğanliğini eytip, meni tiŋşapmu qoyğini yoq. Yänä bir taŋni atquzup, bu «dähşätkä» qarap yol aldim. Bu birnäççä benalarni egilävalğan, hä, bemarliriniŋ kšpçiligi käypiyatsiz vä ümütsiz davalinidiğan җayniŋ hämmisini degidäk arilap çiqtim. Ukam tepilmidi. «Uh.. Allağa şükri» däymän içimdä bu yärdin tepilmiğiniğa šzämni yenik sezip. Lekin nemidu-bir närsä bemalal ketip qelişimğa yol bärmigändäk qilatti. Һär halda yänimu işäşlik boluş üçün šzäm ahirqi däp hesapliğan benadiki hämşiridin soridim: “Siŋlim, buniŋdin başqa bšlümlär yoqtu”, däp soridim qolumdiki tizimni kšrsitip. U qiz tizimdiki bšlümlärni kšzdin käçürüp çiqip: “Aq qan ağriqliri yatidiğan bšlümni yazmapsizğu”, dedi.
Meniŋ beşimğa yänä qayğu çüşti. Bayila biraz qiniğa çüşüvatqan kšŋlüm yänila ändişidä qaldi. Rastimni eytsam, ävu qiz kšrsätkän benağa jürigim eğizimğa tiqilip, putlirim titiräp aranla ketip barimän.
– Qäysär dämsiz? U yaq sizniŋ kimiŋiz bolidu? Sizni ilgiri birär qetim kšrmivedim. Bu bizniŋ balimizğu. Tšrt jil içidä u bizgä jiliğa ikki qetim kälgäçkä, huddi šzimizniŋ balisidäk bolup kätti,– dedi ottura yaşlardiki hämşirä ayal birnäççä soalni birla qoyup.
– U mmen..iŋ in..n..im, – dedim aranla duduqlap.
– Şundaqmu? Vay, u bizgä meniŋ heçkimim yoq degändäk qilivedi. Qara, buniŋ yamanliğini… sizdäk hädisi bar turup… Һä, mäyli. U ävu işigi oçuq turğan bšlmidä. Lekin u himiya davasini elip çiqqiniğa azla vaqit boldi. Ähvali ançila yahşi bolmisa kšŋliŋizgä almaŋ, azdin keyin orniğa çüşidu, – dedi u meniŋ ğal-ğal titirävatqan qollirimni aliqiniğa elip…
Män nemä aŋlap, nemä qoyğinimni bilmäy, otturida haŋqiyip turimän. Ävu hämşiriniŋ sšzliri, huddi asmanda eytilivatqandäk, quliğimda җaraŋlavatidu. Kšzümdin yaşlirim tohtimay eqivatqini az bolğandäk špkämni basalmay ändikivatimän. Bayatin beri, huddi qinidin çiqip ketidiğandäk, soquvatqan jürigim, ändi tamamän tohtap qalğandäk… Bir ariliqta qarisam, hämşirilär bšlümidä ekänmän. Bayiqi ayal meni yetiläp šzliriniŋ bšlmisigä elip kirgän ekän.
– Siz undaq qilmaŋ hä… Bu petiŋiz bilän ukiŋizniŋ yeniğa kirişkä häqqiŋizmu yoq. Çünki bu hil halät bizniŋ bärgän davarimizğa qarşi härikät qilidu. Öziŋizni yahşilap tohtitip, andin kirisiz. Yaki bügün tamamän kirmäysiz, – dedi bšlmidiki birnäççä hämşirä novät bilän qät°iy türdä.
– Eytmaqçi, sizniŋ iniŋizniŋ dorililarni qobul qiliş sür°iti intayin juquri. Bu bizgä uniŋ saqiyip ketidiğiniğa yätmiş payiz ümüt beridu. Bu meditsina üçün çoŋ payiz, yadiŋizda bolsun. Artuqçä vädä berälmäymiz. Päqät ümüt qiliş keräk, – dedi bšlmigä kirip kälgän vraç ayal.
Meniŋ päräzimçä, ağriqhana dohturliri vä hämşiriliri maŋa ohşaşlarniŋ bu hil kšrünüşigä üginip ketiptu. Män mäshuş halda, ularniŋ gäpliriniŋ qaysi yahşi, qaysi yaman ekänligini päriq qilalmay haŋqiyip qozğilalmay turğinimda, ularniŋ yänä birsi: “Һä rastla, iniŋizniŋ däptiri baya «himiya davasini eliş» bšlmisidä qaptu, u yärdä uzaq yatidu ämäsmu, berip qoyarsiz”, däp bir qelin däptärni qolumğa tutquzdidä, meni şu petim bilän qaldurup, işliriğa kirişip kätti.
Män asta ularniŋ bšlmisidin çiqtim. “Nemä alamät bu”, däymän šz-šzämgä yenip-yenip. Dayim šzini miqtäk tutup jüridiğan, nahayiti bilimlik, huş çaqçaq balini bu rähimsiz ağriq turmaq, tumu-puşqaqqimu yeqin kältürmigän ekänmän. Män nemä degän bepärva vä nadan adäm zadi. Qandaqlarçä uniŋ çirayiğimu diqqät qilmidim. Jiliğa ikki qetim davalinişqa yatidiğan adäm bir ay yoqap kätsimu pärva qilmiğinim qandaq bolğini? Öz-šzämgä soallirimniŋ çeki yoq, lekin äzmämni ezip oltiridiğan vaqtimmu yoq. Qäysärniŋ yeniğa kirişim keräk. Lekin qandaq kirimän? Nemä däymän? Özämni qandaq tutimän? Һazirniŋ šzidä yä üzümniŋ, yä kšzümniŋ tayini yoq… Nemila bolsa, sirtqa çiqay. Taza havada biraz tüziläy… Andin nemä qilidiğanni yeşärmän…
Oylirimni däl moşu yärdin üzüp, sirtqa maŋdim. Allaniŋ bu qudritini qarimamsiz. İkki çamdam aranla atlap ülgirişimgä biri:
“Һädä!” däp qaldi. Bu Qäysärniŋ avazi edi. Hudaniŋ urğini… Män käynimgä qandaq buruluş keräkligini untup qalğan adämdäk, käynimgä qaralmay turimän.
– Һädä, nemä qilip jürisiz bu yärdä? – u meniŋ aldimğa štti. Män ändi beşimni kštirälmäy, kšzlirimni qaçuridiğanğa җay tapalmay turimän.
– Һädä, nemä boldiŋiz dävatimän, – däp u maŋa iŋişti. Män amalsiz beşimni kštärdim.
– Һä… S..siz nemä qilip jürisiz bu yärdä? Meniŋ işlirim çiqip… Һä-ä, işlirim bar edi. Birsini kšrgili kelivedim. Tenäp qaptimän. Şu… ketäy däp meŋivedim. Sss..izçu? .Bu yärdä kim bar? – däp alҗiğan adämdäk, äytävir, asmandin, yärdin gäp qilivatimän.
Ah, qudrätlik egäm! Bu nemä qilğiniŋ? Meniŋ ukammu bu? Qap-qara çaçliriniŋ birimu yoqqu. Kšzliri içigä oltirişip ketiptu. Bu tehi 30ğimu kirmigän jigitqu. Adalätlik degän närsä nädä qaldi seniŋdä, täŋrim?
Däl moşu taptiki uniŋ ähvalini kšrgän adäm tšmürdin yaralğan bolsimu, çidalmiğan bolatti däp oylaymän. Moşu däqiqidä eğir ağriqqa šzäm җuda bolğandäk boldum. Jiqilişqa, hätta sunayilip, җayimda saatlap qozğalmay yetişqimu täyyar turimän. Һazirqi halim däl şundaq.
– Һädä, çirayiŋizdin adäm qorqqidäk bolup ketiptiğu. Qäyiriŋiz ağriydu, däŋa maŋa? – U meniŋ qoltuğumdin tutup, çätkä yetilidi.
“Tovva… Öziniŋ ağriği bir yaqta qelip, meniŋ ğemimni qilivatqan bu baliniŋ üzigä qandaqmu tiklinip qararmän” degän soal meni yäp ketip baridu. Һazirqi päyttä uniŋ maŋa içi ağriğini yenigiräk. Şuŋlaşqa u ändişisini davam qilğini toğra. Mäyli maŋa içi ağrisun. Päqät meniŋ uniŋ šzi üçün kšyüp titilivatqinimni säzmisä bolğini…
– Һädä, dohtur çaqirtay. Sizgä birär dava qilsun, bäkmu osal kšrünisiz…
U bu hil bearam soallar bilän avarä.
– Yaq, yaq. Män aziraq yahşi. Yahşila bolup qaldim. Keyinki vaqitlarda pat-pat şundaq bolup jürimän… İçimdä bir yerim ağriğandäk qilip… – dedim nädiki gäpni qilip. – Rastla, šziŋiz nemä qilip jürisiz?
– Şu… Biraz saqliğim bolmay… Һä, meni qoysiŋizçu, yahşiğu män. Siz ağrimaŋ җenim hädä, maqulmu?..
Biz azadä bir orunduqqa oltirip bir bağdin, bir tağdin gäplişivatimiz. Һär ikkimizniŋ gepiniŋ tayinimu, mäzmunimu yoq. Uniŋ qälbidä nemä bar bilmidim, hä meniŋzä… uni däl moşu halda kšrginimgä jürigimniŋ taza yeri yoq, huddi yerilip turğan yariğa tuz säpkändäk, aççiq eçişivatidu. Şuŋlaşqa hazir bu baliniŋ yenidin ketişim keräkligini çüşändim. Bir amal qilip ketişim, bu vaqiäni siŋirişim, ätigiçä šzämni qolumğa elişim keräk.
– Һä rast, Qäysär ukam, meniŋ meŋişim keräk. Bäk aldiraş edim. Ezilip oltiripla ketiptimänğu. Yänä kšrüşärmiz, maqulmu? – dedim bearam dilimni yoşuruşniŋ heç amali bolmiğaçqa. Umu, huddi şuni haliğandäk, çapsanla kelişti. Män uniŋ yenidin putlişip jiqiliştin qorqqandäk asta çamdam, meŋip kättim.

***
Vay hudayim, meyäm qoçulup ketip, bayiqi hämşiriniŋ bärgän däptirini šygä kelip, sumkamni açqandila kšrdüm. Däsläp ätä barğanda berivetimän däp oylidimu, lekin kšŋlümdä «däptär içidä bir sir bar» degändäk, bir tuyğu turuvelip,uni açtim. Bu meniŋ ukamniŋ kündiligi ekän.
10.10. Tün… Bäkmu uzaq bilindi maŋa bu tün… Uzaq… Bälki taŋlarni uyqisiz atquzğanliğim üçündu… Bälki Sizniŋ ünüŋizni uzaq vaqitlar aŋlalmiğanliğim üçündu… Yaq… yaq… Bu Sizniŋ äyiviŋiz ämäs, qimmätligim… Yaki däl hazir Siz oylavatqiniŋizdäk Sizniŋ ünüŋizni aŋliğum kälmigänliktinmu ämäs… Äksiçä… Sizniŋ ünüŋizni aŋlaş üçün lazim bolsa, šzämdä bar närsiniŋ hämmisini berivetişkä täyyar ekänligimni bilgän bolsiŋizçu kaşki… Häp, bu duniya nemä üçün şundaq täŋsizdu… Äslidä bu alämniŋ yoruqliğimu, taŋlarniŋ süzükligimu… ätrapniŋ bebaha gšzälligimu… päqät Siz meniŋ hayatimda bolğanligiŋiz üçünla edi… Täbiätniŋ härqandaq gšzälligini… güllärniŋ täŋdişi yoq zibaliğini… Ularni qayrip qoyğanda hätta quşlarniŋ bäk ahaŋliq sayraşlirinimu… män Sizgä qiyas qilattim. Ularniŋ gšzäl boluşini Siz bilän bağlaşturattim… Bu hayatniŋ rähimsizligini bilsiŋizğu kaşki… Moşularniŋ hämmisi meniŋ qälbimdä päqät az vaqit içidila tamamän räŋgi šçkän rähttäk hunini yoqatti. Çünki meniŋdä Sizni buniŋdin keyin tamamän kšrälmäy qeliş hovupi nurğuniraq…Çünki täğdirniŋ täqäzasi bilän yoluqqan kesilim äynä şu däriҗidä. Äslidä hayatimniŋ gülzaridäk vä pütünläy bir җahanimdäk jürigimniŋ äŋ tšrigä orunlaşqan bolsiŋizmu bu gäplär meniŋ içimdä qalğusi. Һä-ä… şundaq qälbimniŋ bahari… äŋ dähşätlik yeri buniŋ hämmisi toğriliq Sizgä birär eğiz sšzmu qilalmaymän….
11.10. Yänila kelip qaldi bu tün… Yänila Sizgä män üçün dähşätkä aylanğan äşu bir tünniŋ däl otturisida yezivatimän. Çünki Siz bilän birla kün hiyalän muŋdaşmisam, bu pärişanliq vä җudaliqta titilişqa täyyar turğan qälbim zadila aram almaskän!!! Häp… .Däl hazir nemimu qilivatqansiz??? Uhlavatqansizmu? …Һä yaki dayim mehir tškülüp turidiğan kšzliriŋiz birär kšŋülsiz vaqiä üçün tähiyiŋizni nämläp qoyğandimu… Sirtiŋizdin bolsimu bir kšrüp kelişkä imkanim bolsiçu kaşki… Moşu tapta Sizniŋ qoluŋizni avaylap aliqinimğa selip oltirip, Sizni qançilik däriҗidä seğinğanliğimni, Sizsiz štkän härbir däqiqämniŋ näqädär azapliq ekänligini… täkrar-täkrar eytqum bar… Amma eytalmaymän. Amalim yoq… Һä-ä päqät amalsizmän…
12.10. Meniŋ bilän bir mäzgildä degidäk Anargül isimliq qiz ağriqhaniğa kelip çüşkän edi. Bayqişimçä, uniŋ uruq-tuqqanlirimu yoqtäk kšrünidu. İş qilip kšŋli härtäräplimä mäyüs. U asmandiki yultuzlarğa bäkmu qiziqidu. Bilidiğini intayin kšp. Anargülniŋ gepini bäkmu qiziqip tiŋşaymän. Özi yeqimliq, äqil-parasätlik qiz. Bolupmu yultuzlar kšçsä, u alahidä bir çüşkünlükkä çüşidu.
– Qaraŋa, Qäysär, bügün yänä bir yultuz kšçti. Umu alämgä šzigä çuşluq yoruqluq elip kelivatattiğu. Nemişkimu u käŋ asmanğa siğmiğandu? Bizniŋmu hayatimiz däl äşu yultuzlar käbi. Bir küni tuyuqsiz kšçidu, ketidu. Eçinişliqqu hä? Bu gäpniŋ җeni bar, älvättä. Bolupmu bu җayda yatqanlarniŋ hali bir Allağa mälumğu. Uniŋ dayim kškkä baqidiğinini bilgäçkä, teleskop soğa qilişni kšŋlümgä püküp qoydum. U kasapätmu qimmät ekän, az-azdin pul jiğivatimän. Bir aydin keyin uniŋ tuğulğan küni. Şu kämgiçä teleskopqimu pul jiğivalarmän däp ümüt qilimän. Meniŋçä u teleskopni kšrsä, bäkmu hoşal bolidu.
13.10. Käçmu kirip, «dähşitim» yänä qaytip kälgändäk boldi.Çünki yänä änsiz keçä käldi. Bügün Sizni alahidä kšrgüm käldi. Nemä alamättu bu! Özämgä bärgän vädilirim nälärgä kättikin??? Nemä üçün şunçilik çidimastimän… Siz nädä jürisizkin??? Nemä bilän bäntsizdu? Bäzidä maŋa qariganda quşlar bähitliktäk bilinidu maŋa (Һätta addiy quşqaçmu Sizni kšrgisi kälsä, bir pästila uçup baralaydiğu…) …Һä… mänzä… Yaq… yaq… Bu toğra. Meniŋ qanatsiz vä imkaniniyätsiz bolğinim bäk toğra. Jüräk qurğurni tinşiğili bolmas!!! Uniŋ mäyliçä bolsa, nemilärni halimatti… nä älämlärgä salmatti!!! …Meniŋ Sizni kšrälmiginim bäk toğra. Tovva, bu aläm nemişkimu şundaq rähimsizkin! Bu aläm nemişkä şundaq turaqsizkin!!! Buniŋdin birazla vaqit ilgirila män tüngä mäptun edim. Rastimni eytsam, män šzämgä intayin gšzäl vä sirliq sezilidiğan bu tünniŋ rähimsiz vä dähşätlik bolalaydiğinini oylapmu qoymiğan ekänmän… Maŋa u dayim tävlükniŋ äŋ yeqimliq, illiq vä sirliq qismidäk bilinätti…
14.10… Kündüzi hämmimiz härhil gäplär bilän bänt bolğaçqa, uyqisizliğimizni untupla qalidekänmiz. Çünki bu yärdiki hämmimiz deŋiz otturisida qalğan yalğuz qolvaqtiki adämlärdäk ähvaldiğu. Mänzil jiraq. Kimlär çšküp, kimlär üzüp çiqalaydiğanliği bir Allağa mälum. Mana bügün qolvaq içidikilärniŋ biri kemip kätti. Çšküp kätti degän sšz!!! Öz säyahätçilirini saqlalmaydiğan qandaqmu dähşätlik qolvaqtu bu! Һäqiqitigä kälsäk, 3-4 jil içidä «bu qolvaqtikilärdin» talayliri alliqaçan kemip kätkän. Mana bügünki taŋni meniŋ dayimliq sšhbätdişim Anargülsiz kütüvalduq. U tün keçidä bu alämdin štüptu. Qançilik eçinişliq! Uniŋ ümütliri çäksiz ediğu. Bir aydin keyin bolidiğan tuğulğan künigä teleskopqa pul toplavatattimğu. Buniŋdin ikki kün ilgiri vraçlarniŋ sšhbiti tuyuqsiz quliğimğa kirip qalğan edi.
– Anargülniŋ yeqinliriğa telefon qilip, ağriqhanidin elip ketiŋlar däp eytildimu?
– Uniŋ yeqinliri yoqqu. Yalğuz inisi härbiy hizmättä. Ata-anisi yol halakitidin vapat bolğan.
– Һmm.., ämsä qalivärsun. Başqa amal yoqkän. Qerindaşliri bilän biraz billä jürüvalsun däp oyliğan edimğu. Lekin… – vraç meni bayqap qelip, gepini tohtatqan edi.
Män çüşändim. Eniq çüşändim. «Yeqinliri elip kätsun!» Näqädär dähşätlik ibarä bu! Anargülniŋ hayatiniŋ ahiri yeqinlaşqinimu? Ändi uniŋ üzigä qandaqmu qararmän däymän, zil-zilgä çüşüvatqan kšŋlümni basalmay. Һä, şundaq boldi. Män uniŋğa kšrünmäy bir künümni štküzgän edim. Һä, bügün ätigänligi uniŋ yeniğa kirip, duniyadiki äŋ yahşi gäplärni, hätta uniŋğa arzu qilğan teleskopini elip beridiğinimnimu eytivätmäkçi edim. Lekin… ülgirälmidim. Miŋ äpsus… Tünügünki vraçlarniŋ sšhbitini nemişkimu aŋliğandimän desäm, iç-içimdin ğäzäplinimän. Mänmu rähimsiz bir insan bolup çiqtim. Tšrt jil davamida muŋdaşqan därtdişimniŋ hayatiniŋ ahirqi künidä yeniğa kelälmidim, muŋdişalmidim. Äҗäldin qorqqinimmu bu? Biz hämmimiz äҗäldin qorqmaymiz, härbir künümizni, huddi yänä yüz jil yaşaydiğan adämdäk, kšŋüllük štküzimiz däp kelişkän eduqqu! Һätta bäzän saz çelip, ussulğimu çüşüvalattuq ämäsmedi. Qisqisi, vädigä vapasiz boldum. Anargülni äҗäl bilän yeganä qaldurdum, halas.
15.10. Keçilärdin tehimu qorqidiğan boldum. Bügün mehrivan vä kšyümçan apamni, gšzäl vä ğämsiz baliliq çeğimni äslidim. Җenimğina anam, meni iş babi bilän novättiki säpärgä kätti däp oylavatisän. Toğra. Şundaq oyla. Özämniŋ bu kesälgä muptila bolğinim yalğuz meniŋla sirim bolup qalsun. Һazirqi kšrünüşüm bilän seniŋ mehir-muhäbbätkä tolup- taşqan qälbiŋni tilim-tilim qilalmaymän. Һämmimiz üçün ot bolup yenip turğan jürigiŋni moҗalmaymän, kšyümçinim, apam. Häp… däl hazir yumşaq qolliriŋ bilän meniŋ maŋliyimni siypiğiniŋni bäkmu haliğan edim. Huddi kiçik çeğimdikidäk issiq quçiğiŋda bir däqiqä ärkiläp yatqum bar. Amalim yoq, apa. Birla ändişäm, moşu kesilim bilän seniŋ jürigiŋgä saqaymas yara selip qoymisamkän… Bu kesäl bilän birär närsini eniq eytiş täs, – här halda saqiyip ketişkä ümüt qilimän däp eytişqa җür°ät qilip kšräy, apa…
16.10. Yänä bir uzaq teŋim atti. Bügün himiya usuli bilän davalinişniŋ novättikisini elişqa barimän. Uniŋdin keyinki ähvalimni oylisam, tenim şürkinidu. Lekin mäyli. Män batur boluşum keräk. Bälki, yaratqinim meniŋ baturluğimni inavätkä elip, şipaliq berär. Kim bilidu… Bäzidä bu hil ağriq kšrmigän insanlarniŋ miŋ hil «qayğusini» aŋlap äqlim lal bolidu. Birsi maşinam kona, birsi sämirip kättim, birsi biyil çät älgä baralmidim däp alämçä eçinidu. Һä, monu «benalar» içidiki bemarlarniŋ härbir keçidä äҗäl bilän kürişidiğanliği, härbir taŋni aman atquzğiniğa huş ekänligi u insanlarniŋ hiyaliğimu kirmäydu, älvättä. Mäyliğu. Şuŋlaşqa yalğan duniyadiki bu halätni bändiçilik däp qoyimizğu…

* * *

Monu karamätni qara! Bu ukamniŋ kündiliginiŋ päqät azla qismi. Miŋ hil җapalar beşidin štsimu, uniŋ җaraŋliq külkisi vä çaqçiğiniŋ üzülmiginigä äqlim yätmäyvatidu. İsmiğa muvapiq şu qädär qäysärlik uniŋğa nädinmu qonğandu, däp häyran bolimän. Һayat uni çapsanla täҗribilik vä batur qilivätkinini qara… Һä rast, buniŋ kimgä şu hil tatliq hissiyati barkin. Qiziq, maŋa dayim: “Vay hädä, meniŋdä näniŋ muhäbbiti. Һazirçä qiz toğriliq oyliğum yoq” dätti. Җäzmän ätä berip soraymän.
Män ukam bilän, adättikidäk, huddi heç nemä bolmiğandäk gäplişişni qarar qilip, šzämni keçiçä bu uçrişişqa täyyarlidim. Һärbir gepimgä ehtiyat qiliş üçün, huddi yeŋi rol' alğan artisttäk, mäşiq qildim.
– Һädä, män bu yärdä yetip, sizgä ohşaş yazğuçi bolup ketiptimänmu? – dedi u ilgärkidäkla qaqaqlap külüp. – Meniŋ keçiliri yazğan hätlirimğu. Päqät däptärni açmidim, oqumidim demäŋ hä?
– Vay eşip ketipsiz. Yaq, däptärni eçip oqudum. Sizniŋ yazğanliriŋizni oqup, šzämniŋ yazğanlirim üçün hiҗil boluvatimän.
U aditi boyiçä yänä qaqaqlap külüvaldi.
– Bir soalim…
– Yaq, hädä, sorimaŋ. Soaliŋizni bilimän. Kim toğriliq yazdiŋiz däysiz. Uni eytmaymän.
Män buniŋdin keyin “Qäysär saqiyip kätkiçä u hapa bolğidäk birär iş qilmaymän”, däp šzämgä bärgän vädäm bar. Şuŋlaşqa därhalla: “Vay maqul, sorimay. Amma män bilivalimän, haman bilivalimän, җumuŋ”, däpla qoydum.
Şu küni biz çirayliq däräqlär vä räŋmu-räŋ güllär eçilğan koçida säylä qilduq. Muzşekär yeduq. Qälbimdä vraçniŋ eytqan yätmiş payizliq ümüti vä jürigimdä yüz payizliq işänçim bar…

Bälüşüş

Javap qalduruŋ