Teçliqniŋ vä täşvişsiz hayatimizniŋ asasi

0
179 ret oqıldı

Mäşür SASİQOV,
«Uyğur avazi»

Dšlät rähbiri Nursultan Nazarbaevniŋ novättiki «Qazaqstanliqlarniŋ paravänliginiŋ šsüşi: tapavätniŋ vä turmuş süpitiniŋ yahşilinişi» Mäktübini häliq arisida tärğibat qiliş mähsitidä җumhuriyätlik Uyğur etnomädäniyät märkizi vä җämiyätlik-säyasiy «Uyğur avazi» geziti uyuşturğan «Keläçigimiz – birliktä» namliq aktsiya iştrakçiliri štkän häptidä Güldala yezisidiki 21-mäktäptä Talğir nahiyäsidiki jut-җamaätçilik väkilliri bilän uçraşti.
Güldala yeza okrugi hakiminiŋ orunbasari Meruert Azilkiyaşeva rähbärligidä muällimlär kollektivi bilän uşbu yezidiki җämiyätlik işlarniŋ aktivistliri illiq qarşi aldi. Andin Meruert Muhtarbekqızı җumhuriyätlik Uyğur etnomädäniyät märkizi räisiniŋ orunbasari, Qazaqstan hälqi Assambleyasiniŋ äzasi vä «Uyğur avazi» gezitiniŋ baş muhärriri Erşat Äsmätov, Qazaqstanniŋ hizmät kšrsätkän җämiyät ärbabi, rässam Ähmät Ähät, «Atamwra» näşriyati Uyğur redaktsiyasiniŋ başliği Malik Mähämdinov, ҖUEM yenidiki Jigitbaşliri keŋişini räisi Yarmuhämät Kebirov, kšpligän sahavätlik paaliyätliri bilän hälqimizgä tonulğan insan Mähsätҗan Qahharov, Almuta şähiri Aqbulaq mähällisiniŋ imami Ablimit Tursunov vä Talğir nahiyälik Uyğur etnomädäniyät märkiziniŋ räisi İminҗan Tohtahunov vä mäzkür märkäz yenidiki hanim-qizlar keŋişiniŋ räisi Kaminur Sopievadin ibarät aktsiya iştrakçilirini kšpçilikkä tonuşturup, däsläpki sšzni Erşat Äsmätovqa bärdi. U än°änigä aylanğan moşundaq uçrişişniŋ štkän häptidä Ämgäkçiqazaq nahiyäsidä juquri däriҗidä štkänligini täkitligäç, Prezident Mäktübidä kšrsitilgän tapşurmilarni amma arisida tärğibat qiliş aktsiyaniŋ asasiy mähsiti ekänligini qäyt qildi.
– Һämmiŋlarğa mälum bolğinidäk, duniyada Qazaqstandäk mutäqilligini elip, az vaqit içidä çoŋ utuqlarğa qol yätküzgän dšlät kamdin-kam – dedi Erşat Mollahun oğli. – Şuni işäşlik eytalaymizki, bu, älvättä, dana Prezidentimizniŋ içki vä taşqi säyasitiniŋ nätiҗisi. Şu tüpäyli hazir elimizdä başqilar arman qilidiğan teçliq, millätlärara razimänlik häm birlik, šmlük moҗut. Ägär Dšlät rähbiriniŋ nutqini diqqät bilän tiŋşisaq, u dayim «Bizniŋ bayliğimiz neft' bilän gaz vä başqa yärasti qezilma bayliqlar ämäs, bälki qazaqstanliqlarniŋ birlik-ittipaqliğidur.», däp täkitläydu. Bu heçkim kšz jumalmaydiğan häqiqät. Teçliq hayat bolmiğan yärdä, qandaq bärikät bolsun. Bärikitimizniŋ asasini selip bärgän Prezidentimizğa miŋlarçä täşäkkürlär eytsaq azliq qilidu.
Ändi Nursultan Nazarbaevniŋ novättiki Mäktübigä kelidiğan bolsaq, uniŋda yänila qazaqstanliqlarniŋ turmuş-paravänligini aşuruş toğriliq qayta-qayta eytilidu. Birinçidin, muällimlärniŋ märtivisini kštirişkila tohtilayli. Һäqiqätänmu, җämiyättä ularğa bolğan hšrmät-ehtiram tšvänläp kätti vä qäğäzvazliq, addiy til bilän eytqanda, «jügü-jitim» işlarniŋ hämmisi degidäk şularniŋ zimmisigä artilivatidu. Buni yahşi çüşängän Prezident muällimlärni äynä şu bevasitä «šzliriniŋ ämäs» işlardin qutulduruşni tapşurdi. Buniŋdin taşqiri, ihtisadiy täräqqiyatimiz toğriliqmu ätrapliq eytilidu. İşläymän degän adämgä iş bar. Yeŋidin tiҗarät bilän şuğullinivatqanlarğa kšpligän imtiyazlar berilivatidu. Ular ayrim seliqlardin aҗritilğan. Kšrüp turuptimizki, buniŋ hämmisi häliqniŋ turmuşini yahşilaş mähsitidä atquruluvatqan işlar. Ahaliniŋ turuşluq šy mäsilisini häl qiliş üçün miŋliğan kvadrat metr pätirlär selinip, ular mähsus «7-20-25» programmisi boyiçä tšvän payizliq nesiyälär arqiliq berilivatidu. Qisqisi, Prezidentimiz häliqni täräqqiy ätkän ällärniŋ grajdanlar ohşaş yaşap, eligä hizmät qilişini kšzligän halda barliq şaraitlarni yaritivatidu. Buniŋğa qoşumçä, Qazaqstandiki 100din oşuq millät bilän elätniŋ šzara dostluğini tehimu mustähkämläşkä alahidä kšŋül bšlünüvatqanliği häqqidimu alahidä tohtalğum kelivatidu. Mäsilän, biz, uyğur hälqigä, nemä keräk, barliq närsä bar. Gezit-jurnal, teatr, uyğur tilida bilim beridiğan mäktäplär. İşänçim kamilki, mundaq imkaniyätlär başqa җayda yoq. Bizdin täläp qilinidiğini moşu yahşiliqlardin imkanqädär toğra paydilinip, äҗdatlirimiz qaldurğan bay miraslirimizni yoqitivalmay, saqlap kälgüsi ävlatqa tapşuruştin ibarät.
Mäktüptä kelär jilniŋ «Yaşlar jili» däp elan qilinişiğa kälsäm, Prezident elimiz täräqqiyatiniŋ hämmä sahaliriğa yaşlarniŋ yeqindin arilişip, šz hässilirini qoşuşni halaydu. Çünki çoŋ ävlat väkilliriniŋ orniğa haman yaşlarniŋ kelidiğanliği çoqum. Şuŋlaşqa qandaqla saha bolmisun, u yärgä salahiyätlik, bilimdan häm qabiliyätlik mutähässislär lazim. Mana moşuni kšzligän Dšlät rähbiri 2019-jil «Yaşlar jili» däp elan qildi.
Erşat Äsmätov andin šzi rähbärlik qilivatqan «Uyğur avazi» gezitiniŋ 2019-jilğa muştiri toplaş mävsüminiŋ qizğin ketip barğanliğiğa tohtilip, štkän jili kšpligän millätpärvär, vätänpärvär aka-hädilärniŋ at selişi tüpäyli Talğir nahiyäsi ahalisiniŋ äŋ kšp muştiri bolğanliğini alahidä täkitlidi vä kelär jili muştirilar saniniŋ tehimu kšpiyidiğanliğiğa işänçä bildürdi.
Novättä sšzgä çiqqan rässam Ähmät Ähät Mäktüp häqqidä šz oy-pikirliri bilän ortaqlaşqaç, ahaliniŋ turmuşini yahşilaşqa qaritilğan tapşurmilar orunlansa, yazğuçi-şair vä rässamlarniŋ äsärlirini bahalaydiğan adämlärmu tepilidu. Һä, šyidä çeçidin tola problemisi, bala-çaqisiniŋ äŋli yerim kişilärniŋ iҗatkarlarğa qaraydiğan vaqtimu, imkaniyitimu bolmaydu. Mana moşuni qäyt qilğan rässam Prezident Mäktübidä ahaliniŋ kšŋlidin çiqidiğan muhim mäsililärniŋ alğa sürülgänligini täkitlidi. Ähmät Ähät sšziniŋ ahirida kšpçilikni «härbir uyğurniŋ sšyümlük geziti» namiğa layiq «Uyğur avazi» gezitiğa muştiri boluşqa çaqirip, uniŋda berilivatqan härqandaq maqaliniŋ ätiki küngä tarih süpitidä qalidiğanliğini qäyt qildi.
Malik Mähämdinov nutqini mundaq başlidi: – 1995-jili Nursultan Nazarbaevniŋ täşäbbusi bilän qurulğan Qazaqstan hälqi Assambleyasiniŋ utuqliriğa hazir nurğunliğan dšlätlärniŋ rähbärliri, birtäräptin, häyran qalsa, yänä birtäräptin, uniŋdin ülgä elivatidu. Jiraqqa barmayla, baya moşu biz oltarğan benağa kirişim bilän qazaq hälqiniŋ büyük şairi Muqağali Maqataev bilän uyğurniŋ ataqliq şairi İliya Bähtiya portretliri ilinğan tahtiğa kšzüm çüşti. Ularniŋ arisidiki dostluqni bir sšz bilän täripläş äsla mümkin ämäs. Һä, mundaq ikki häliq arisida «iç qoyun, taş qoyun» štkän iҗadiyät adämlirimiz qançä? İntayin nurğun. Meniŋ demäkçi bolğinim, iҗadiyättä, sän°ättä çegara yoq häm bolmaydu. Biz, uyğurlar vä qazaq hälqi, äynä şundaq dostluğimiz bilän mäŋgü pähirlinäläymiz. Ändi aktsiyamizniŋ yänä bir mähsiti «Uyğur avazi» geziti häqqidä bolğaçqa, män eytqan bolar edimki, biz aldimizğa jigitbeşi yaki başqa aktivist «gezitqa yezil» däp kälgiçä kütüp oltarmay, härkim šzimizni bilip, «häy tohta, moşu meniŋ hälqimniŋ tilida çiqidiğan gezit, çapsaniraq yezilay» däp muştiri boluşqa aldirişimiz haҗät. Äksi ähvalda, bizniŋ dilimizni yorutuvatqan, kšŋlümizgä qandaqtu-bir hoşalliq hädiyä qilivatqan ana tilimizdiki mätbuat vasitisidin ayrilip qelişimiz ehtimal. Şuŋlaşqa bügünki märasim qatnaşquçilirini šzgilärgä kimligimizni tonutuvatqan birdin-bir gezitimizğa toluq muştiri boluşqa çaqirimän.
Mehmanlardin Yarmuhämät Kebirov bolsa, Mäktüpni jigitbaşlirimu šzliriniŋ mähällä-jutlirida käŋ dairidä tärğibat qilivatqanliğini eytip, bu yšniliştä birqatar işlarniŋ jürgüzülüvatqanliğiğa tohtaldi. Şundaqla u kšpçilikni birliktä-šmlüktä muştiri toplaş mävsümini utuqluq štküzüşigä tiläkdaşliq bildürdi.
Ändi Ablemit Tursunov tährirat rähbärligigä uşbu paaliyätkä täklip qilğanliğiğa minnätdarliğini izhar qilip, Prezidentniŋ härbir Mäktübi päqät häliqniŋ hal-oqitini yahşilaşqa qaritilğanliğini vä uniŋda diniy mäsililärgimu alahidä kšŋül bšlünidiğanliğini eytip, bu sahağa munasivätlik šziniŋ orunluq izahini bärdi. Mäsilän, u šziniŋ çoŋ ävlat väkillirigä yaşlarğa qandaq tärbiyä beriş keräkligi toğriliq äqil ügitiş hoquqiniŋ yoqluğini alahidä qäyt qilip, “amma yaşlarni toğra yolğa başlaşni insaniy borçum, däp hesaplaymän” deginidä, uni zaldikilär alqişlar bilän qollap-quvätlidi.
Uçrişiş davamida Erşat Mollahun oğli štkän jili «Uyğur avaziğa» muştiri toplaşta alahidä paaliyätçanliq kšrsätkän bir top şähslärgä, җümlidin Abdrim Muhämmätov, Almashan Yoldaşev, Raşidäm Qadirova (Tuzdıbastav yezisi), Alimҗan Sadiqov, Häyrinisäm Һämraeva (Besağaş yezisi), Qasimҗan Çoruqov, Kamilҗan Qurbanov (Qizil Ğäyrät yezisi), Mahinur Lätipaeva (Güldala yezisi), Aminäm Davutova, Svetlana Җälilova (Qizil Tuğ yezisi), Rehimҗan Mäŋsürovqa (Aqtas yezisi) hatirä soğilarni tapşurdi. Şundaqla 2018-jili Talğir nahiyäsidä 2017-jilğa qariğanda, ikki yüzgä yeqin muştiri oşuq topliğanliği üçün ularğa tährirat namidin çoŋqur minnätdarliq izhar qildi.
Ahirida aktsiya äzaliri uşbu ähmiyätlik çarä-tädbirgä juquri täyyarliq kšrgän yeza okrugi hakimiyitigä, Talğir nahiyälik Uyğur etnomädäniyät märkizigä, җümlidin uniŋ räisi İminҗan Tohtahunov bilän Güldala yezisiniŋ baş jigitbeşi Azat Qurbanovqa minnätdarliq bildürüp, işliriğa utuq tilidi.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ