İçki duniyamu aq boluşi keräk

0
123 ret oqıldı

Almuta şähiridiki Seyfullin vä Jumabaev koçiliriniŋ dohmuşiğa җaylaşqan 13-şipahaniniŋ baş vraçi Külpan Temirova Türksib nahiyälik šzini-šzi başquruş komitetiniŋ räisi Һosmanҗan Obulov ikkimizni huş çiray qarşi aldi.
– Bizniŋ şipahana uyğur hälqiniŋ väkilliri ziç җaylaşqan nahiyägä orunlaşqaçqa, uyğur tilini üginişkä tirişivatimän. Az künlärdin keyin uyğur tilidiki näşirlärni bemalal oquşum mümkin, – dedi bizniŋ birimiz jurnalist ekänligimizdin vaqip bolup.
Biz Külpan Mahmutqızıniŋ bu sämimiy pikridin mämnun bolup, uni yäkkä sürätkä çüşärmäkçi bolduq. Lekin u “Meniŋ härqandaq utuğum moşu kollektiv bilän munasivätlik. Һayatimniŋ jigirmä jildin kšp vaqti mäzkür meditsiniliq mähkimini başquruş bilän štüvatidu. Şuŋlaşqa «Һämmimiz birimiz üçün. Birimiz hämmimiz üçün» degän printsip meniŋ üçün äŋ muhim. Meni härgiz kollektivtin bšlüp qaraşqa bolmaydu”, däp şipahaniniŋ hadimliri bilän tonuşturup, bügünki näpäsi häqqidä eytip bärdi.
– Almuta şähiridiki 13-şipahana 1993-jili šz işigini açqan edi. Bu şipahanida ahaliğa däsläpki meditsiniliq-sanitarliq yardäm vä ağriqni eniqlaş häm meditsiniliq mäslihät beriş qatarliq hizmät kšrsitilidu. 196 meditsina hadimi hizmät qilidiğan şipahana kollektivi 38 miŋğa yeqin çoŋ vä 10 miŋ bala bilän gšdäkkä turaqliq mähsus meditsiniliq yardäm berip kelivatidu. Bu mähkimä Almuta şähiridiki äŋ aldinqi qatarliq şipahanilar tärkivigä kiridu.
Keyinki vaqitlarda hizmät qiliş җäriyani mukämmällişip, avtomatlaşturulğan iş orunliri ikki hässigä šsti. Şipahanida «KMİS» programmisi boyiçä elektronluq karta qollinilidu. Şipa izdäp kälgüçilär üçün «Salamätlik vä mädäniyät klubi» moҗut. Näq moşu klubta psihologlar bilän vraçlar härhil däris vä mäşiqlärni, insan salamätligini saqlaş yolida täşviqat-tärğibat işlirini jürgüzmäktä. Klub äzaliriniŋ sanimu kündin-küngä šsüvatidu.
Şipahaniniŋ tapqan mähsus brigadisi şähär bazarliriniŋ hadimlirini härqandaq pävquladdä ähvalda däsläpki meditsiniliq yardäm kšrsitiş usullirini ügätmäktä. Däsläpki meditsiniliq yardäm šz däriҗisidä, šz vaqtida kšrsitilsä, kšpligän insan hayatini saqlap qelişqa bolidiğanliği hämmimizgä ayan.
Bu şipahanida yaşlar arisidiki ağriqlarni eniqlaş, davalaş işliriğa alahidä kšŋül bšlünmäktä. Jüräk-qan-tomurliri ağriqliriğa mayillarni häm endokrin, ginekologiyalik, psihologiyalik ağriqlarni yaşlar arisida aldin-ala eniqlaş yolida diagnostikiniŋ yeŋi tehnologiyaliri җariy qilinmaqta.
Ahirqi vaqitlarda statsionarliq yardämniŋ ornini yeŋi tehnologiyalär egilävatidu. Yeşi yetip qalğan mštivärlärniŋ yaki jüräk kesiligä muptila bolğan bemarlarniŋ arisida davaliğuçi dohturğa kelälmäydiğanlarmu bolidu. Şundaq bemarlarni šz šyidä meditsiniliq kütümgä eliş şipahaniniŋ käŋ qanat yayğan iş-täҗribiliriniŋ biri. Meditsina hadimliri täripidin šyliridä meditsiniliq yardäm elivatqan şähslärniŋ sanimu keyinki vaqitlarda helä kšpäygän.
Bir jilliq nätiҗilärni vä kšrsätküçlärni tählil qiliş nätiҗisidä şähirimizdiki 13-şipahana «umumvraç täҗribisi» boyiçä şipahanilarniŋ «TOP-80» qatariğa kirgüzüldi vä bäş jil uda «Saha lideri» sertifikatliri bilän mukapatlandi. Şipahana hadimliri 19 häliqara sertifikat bilän täğdirlinip, çät äl meditsina mähkimiliri täripidin štküzülidiğan paaliyätlärgä iştrak qildi. 2017-jili Angliyadä “Vaqtini štküzüp qoyğan ağriqlarniŋ aldini eliş» mavzusida täҗribä almaşturuldi. Şu jili mäzkür mähkimä mutähässisliri Avstriyadä štküzülgän moşundaq seminarğa iştrak qildi.
2016-jili may eyidin başlap, Almuta şähiridä arteriyalik gipertoniya, qänt diabeti vä jüräk talmisi qatarliq juqumluq ämäs ağriqlarniŋ aldini eliş boyiçä däsläpki qetim mähsus layihä ämälgä aşurulmaqta. Bu layihiniŋ utuqluq ämälgä eşişiğa 13-şipahana kollektivi šz hässisini qoşuvatidu.
“Balisiniŋ salamätligi üçün җan kšydürmäydiğan ata-ana bolmaydu. Balilarniŋ salamätligini saqlaş yolida siz başquruvatqan mähkimä qandaq işlarni atquruvatidu?” – däp soriduq sšhbätara.
«Sağlam balilar – sağlam millät kapaliti». Demäk, bir dšlätniŋ keläçigi bügünki ävlatniŋ җismaniy vä mäniviy süpitigä bağliq, – dedi Külpan Mahmutqızı. 2005-jildin başlap biz balilar arisida profilaktikiliq täkşürüşlärni jürgüzüp, ularniŋ salamätligi häqqidä izçil mälumatlarni elip turimiz. Türksib nahiyäsiniŋ şipahanilirida ällik miŋdäk bala hesapqa elinğan. Balilar dohturliri väziyätni toluq egiligän desäm, heçqandaq mubaliğä ämäs. İş şundaq yolğa qoyulğanki, balilarda uçraydiğan ağriqlarniŋ yepiq җäriyanda täräqqiy etişigä täҗribilik mutähässislär härgiz yol qoymaydu.
Biz tuğuluşidin patologiyalik ağriqlarğa duçar bolğan balilarğa alahidä kšŋül bšlüşkä tirişimiz. Türksib nahiyäsidä jigirmä ikki bala tuğuluşidin patologiyalik ağriqqa duçar bolğan. Şu balilarniŋ täğdiri meni kšp oylanduridu. Män ularniŋ tuğuluşidin başlap ähvalidin hävär elip turimän.
Balilarniŋ patologiyalik ağriqlar bilän tuğuluşiniŋ sävävi, asasän anilarniŋ salamätligi bilän munasivätlik. Şuniŋ üçün biz ana boluş bähtigä erişiş aldida turğan hanim-qizlar bilän çüşändürüş işlirini elip barimiz. Һamildarliq dävridä nemigä kšŋül bšlüşi keräkligi, pärzänt tuğulğanda uniŋğa qandaq kütüm keräkligi häqqidä eniq kšrsätmilärni berimiz. Duniyağa kšz açqan härqandaq gšdäkniŋ ana sütini istimal qilişidin tartip, salmaq qoşuş, äqliy täräqqiyat җäriyanliri meni alahidä qiziqturidu. Şuŋlaşqa balilar dohturliriğa säbilärniŋ bu dävrigä alahidä näzär ağduruşi keräkligini tävsiyä qilimän. Moşu mähsättä biz «Sağlam bala kabinetini» açtuq. Bu yärdä ana bilän baliğa beğişlanğan därislärni štimiz. Һärbir bala üçün davalaş-sağlamlaşturuş җäriyanida bizniŋ mutähässislär sistemiliq türdä iş elip baridu. Balilarni defektologlar, logopedlar nazarät qilip turidu.
Bizgä yeqin orunlaşqan ikki mäktäpniŋ mämuriyiti bilän birliktä korrektsiyaliq siniplarni açtuq. S.Asfendiyarov namidiki Almuta meditsina universitetiniŋ pediatriya kafedrisi bilän ziç munasivättä paaliyät elip berivatimiz.
Eçinarliq yeri şuki, qarimiğimizdiki şähsiy sektorda kšpligän yaş aililär iҗarigä elinğan pätirlärdä turidu. Ular šz vaqtida tirkälmigändin keyin, baliliri ağrip qalmiğiçä şipahaniğa kelişkä aldirimaydu. Ata-anilarniŋ bepärvaliğidin gšdäklärniŋ ağriği küçiyip ketişi mümkin. Bu işlar bizniŋ işimiznimu qiyinlaşturup qoyidu. Һärqandaq ağriqni davaliğandin kšrä, uniŋ aldini eliş çarä-tädbirlirini elip barğinimiz toğra. Bemar šz vaqtida dohturğa kšrünsä, ağriğimu tez eniqlinip, uni davalaş asanlişidu.
Bügünki kündä 13-şipahanida täҗribisi mol, ayrim meditsina mähkimiliridä yoq mutähässislär hizmät qilmaqta. Män kollektivniŋ härbir äzasini qädir tutimän, ularniŋ җapaliq ämgigini bahalaymän. İşqa qobul qilğan vaqitta tšvändiki şärtlärni qoyimän: salamätlik saqçisi tamaka çekiş, haraq içiş ohşaş illätlärdin jiraq boluşi keräk. Gippokrat qäsämyadiğa sadiq bolup, šz hizmitini adil atquruşni, bemarlar bilän bolğan munasivättä siliq-sipayä boluşini täläp qilimän. Çünki üstimizdiki aq halat päqät sirtqi qiyapitimizniŋla ämäs, içki duniyarimizniŋmu aq boluşiğa ündäydu.

Aznat TALİPOV.
Almuta şähiri.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ