«Sän°ät muhitidiki Muhit»

0
132 ret oqıldı

Meniŋ Muhit Һezimov bilän tonuşluğum 1972-jili yüz bärgän edi. Biz oquvatqan Taşkänt häliq egiligi instituti daŋliq Beşağaç mähällisidä bolup, uniŋ ğärbiy qismida, Bozsu däriyasiniŋ boyida läŋmänhana bolidiğan. Bir küni şu yärdä ğizalinivatsam, çiray şäkli illiq, oruq vä qariqumçaq kälgän bir jigit meniŋ yenimdiki boş orunğa kelip oltardi. Çirayidin biz yaqniŋ ekänligi bilinip turğaçqa, ikkimiz täŋla «qayaqtin» däp sorişip kättuq. U šzini Yarkänt täväsiniŋ Pänҗim yezisidin ekänligini, yeqin yärdiki Ostrovskiy namidiki Teatr vä rässamçiliq institutida oquvatqanliğini eytip, ikkimiz kona tonuşlardäkla paraŋlişip kättuq. Taşkänt mädäniy aqartiş tehnikumiğa Tayir Hudaybärdiev, Niyaz Tursunov, Namätullam Mähämätov, Adil Niyazov vä başqa balilarniŋ kelişi bilän şu tehnikumda ilmiy mudir bolup işlävatqan (keyin uzaq jil mudir hizmitini atqurdi) Ablekim Ähmätov uyuşturğan «Tarim» ansambliğa iştrak qilip jürüp, munasivitimiz tehimu qoyuqlaşti.
Şu çağlardila Muhit kšzliridin ot çaqnap turğan, dadil pikirlik bir jigit edi. İnstitutta oqup jürüp, šzbäk sän°itini, nahşilirini yahşi šzläştürdi, Muqumiy namidiki muzıkiliq drama teatridimu işlidi. Hatalaşmisam, ariliqta Җizzah vilayätlik teatridimu hizmät qildi.
Män härqaçan Muhitniŋ iҗadiyät yolini näzärimdä tutup käldim, u qatnaşqan spektakl'larniŋ hämmisini degidäk kšrdüm desäm, artuq bolmas. Jutdişim, yeqin ağinäm, rejisser, dramaturg vä yazğuçi Äkräm Ähmätov «Mahmut Qäşqäriy» dramisiniŋ sähniläştürülüşiniŋ keçikivatqanliğini eytqan edi. Şuni sähniläştürüşkä җür°ät qilidiğan Muhit Һezimovtin çoŋ ümüt kütüvedi. Çünki bu intayin muräkkäp mavzu, sälla hataliqqa yol bärsäŋ bolmaydiğanliğidin änsiräp jürdi. Keyin 2017-jili teatr mävsümi mana moşu spektakl' bilän eçilidiğanliğini aŋlap, alaytän Almutiğa ailimiz bilän barduq häm spektakl'din intayin çoŋ täsirat alduq. Män sän°ätkar, yä täqrizçi bolmisammu, helidin beri undaq sähnä äsärini kšrmigänligimni his qildim. Bu, älvättä, stsenariy muällipiniŋ oyini, ğayisini toğra çüşängän, bir-birigä işängän ikki ädipniŋ kšp tär tškkän ämgiginiŋ mähsuli edi.
Patigül Mähsätova «Sän°ät muhitidiki Muhit» hšҗҗätlik povestini intayin mahirliq bilän yezip, keyinki ävlatqa Muhit Һezimovniŋ kimligini tonuşturğanliğidinmu qanaät hasil qilğanliğimni bügün alahidä täkitlimäkçimän.
Män hayatta Muhit bilän ailäviy arilişip, «içqoyun-taşqoyun» bolup šttüm däp eytalmaymän, älvättä. Uniŋ bilän arilap teatrğa barğinimda, yaki ular gastrol'ğa kälgändä kšrüşüp qalattuq. Lekin şu qisqa uçrişişlarda «alämniŋ» gepini qilip, muŋdişip ülgirättuq. Ahirqi uçrişişimiz moşuniŋdin üç ay ilgiri yezimizda yüz bärgän edi. Teatrniŋ muavin mudiri Savutҗan Sonurovniŋ inisi Säydullam tuyuqsiz vapat bolğanda, Muhit räpiqisi bilän kelip käsipdişiniŋ qayğusiğa ortaqlaşti. «Qerindaşniŋ oti bšläk, mänmu qerindaşlirimdin, pärzändimdin bevaqit ayrilip qalğaçqa, Savutҗanniŋ qädrigä yetimän», däp bšläkçä hisdaşliq bildürüvedi, rämiti. Şu çağda teatrniŋ Taşkänt vä Bişkek şähärlirigä qilğan säpiridin alğan täsiratlirini hayaҗanliniş bilän sšzläp, «keyinkisidä tehimu yahşi bolar» däp çoŋ ümüt kütidiğanliğini, ändi pat-arida Türkiyagä baridiğanliğini eytivedi. Şu vaqitta män «Türklär Mahmut Qäşqäriyni sähniläştürgän rejisser moşu ekän» däp seni beşida kštirivalar däp häzillişivedim…
Äpsus, u tirigidä nesip bolmidi. Biraq hämmini keyin bilip-çüşinidiğan hälqimiz, җümlidin pütkül türk duniyasi Muhitni mäŋgü beşida kštiridiğanliğiğa işänçim kamil…

Adilҗan ҺÄMRAEV.
Kiçik Dehan yezisi,
Uyğur nahiyäsi.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ