Uyğur teatri täräqqiyatidiki qazaq ädipliriniŋ tšhpisi

0
221 ret oqıldı

Rus yazğuçisi A.N. Ostrovskiy täripliginidäk, «…Һärbir häliqniŋ šz milliy teatriğa egä boluşi – demäk, şu millätniŋ balağät dävrigä yätkänligidin dalalät beridu. Milliy teatrğa erişip häm uniŋ bilän mäğrurlinişni härqandaq häliq päqät arzu qilidu».
Märkiziy Aziyadiki häliqlärniŋ käspiy teatrliri härhil jillarda bärpa bolğan. U teatrlar aldi bilän vätänpärvärlik, milliy ğurur, millätlärara dostluq, ädäp-ählaq mäsililirini yorutuşta mätbuat bilän billä muqäddäs minbär hesaplandi. 1934-jili sentyabr' eyida duniyağa kšz açqan käspiy Uyğur teatrimu hškümätniŋ äynä şu täläpliri asasida šz paaliyitini başlidi.
Alahidä täkitläş lazimki, uyğur käspiy sän°iti elimizniŋ başqa millät vä häliqliriniŋ qerindaşlarçä halis yardimi nätiҗisidä barliqqa käldi vä täräqqiy qildi. Teatrimizniŋ şäkilliniş dävridä rus, qazaq, šzbäk vä tatar mädäniyät ärbapliridin Muhtar Ävezov, Säbit Muqanov, Ğäbit Müsrepov, İliyas Jansügürov, Vahap Äzimov, Qari Yaqubov, Mannan Uyğur, Evgeniy Brusilovskiy, Küläş Bayseitova, Äbil Tšlebaev, Latif Hämidi vä başqilarniŋ yeqindin qollap-quvätligini şuniŋ yarqin ispati. Uyğur dramaturgiyasiniŋ asasini salğan Abdulla Rozibaqiev, İsmayil Tayirov bilän billä, teatrimizniŋ spektakl'lirini hškümät rähbärliri L.Mirzoyan, Qulumbetov tamaşä qilip, šzliriniŋ sämimiy pikir-täklipliri bilän ortaqlaşqan.
Milliy teatrimizniŋ härbir yeŋi sähnä äsärliri häqqidä «Kazahstanskaya pravda», «Sotsialistik Qazaqstan», «Qazaq ädebieti», «Alma-Atinskaya pravda», «Sovetskaya kul'tura» ohşaş gezit-jurnallarda davamliq yoruq kšrgän täqriz, maqalilär arqiliq nurğun mälumatlarniŋ saqlinivatqini biz üçün bebaha bayliqtur.
Qazaq hälqiniŋ büyük yazğuçisi Ğäbit Müsrepovniŋ «Qozı-Kšrpeş – Bayan-Sulu» sähnä äsäriniŋ tunҗa qetim Uyğur teatri sähnisidä qoyulğini – tarihiy vaqiä. Bu häqtä kšrnäklik teatrşunas alim Ähmätҗan Qadirov mundaq däp yazidu: «…1936-jili Ğäbit Müsrepov šziniŋ «Qozı-Kšrpeş – Bayan-Sulu» p'esisini başqa teatrlarğa aparmay, näq Uyğur teatriğa elip kelidu. Äsär bilän tonuşqan artistlar, uni nahayiti yaqturup qalidu. Şu säväp akter Daniyar Yähiyarov (u iҗadiniŋ rasa qayniğan päytidä, 1937-jili täqiplinip, 1943-jili Qarağandida vapat bolğan) bir keçidila p'esini tärҗimä qilidu. Äsärni teatrniŋ baş rejisseri Viktor D'yakov sähniläştüridu. Spektakl'niŋ prem'erisiğa M.Ävezov bilän Ğ.Müsrepov qatnişip, kollektivqa juquri bahasini bärgän» (“Uygurskiy sovetskiy teatr”, 43-b.).
Milliy teatrimizniŋ täräqqiyati intayin muräkkäp tarihiy väziyätlär qaynimiğa duç käldi. Dšlättiki qarimu-qarşiliqlar, štkän äsirniŋ 30-jilliridiki ammiviy täqipläşlär, Uluq Vätän uruşi jilliri uyğur sän°ätkarliri iradilik bilän šzlirigä jüklängän väzipiniŋ hšddisidin utuqluq çiqti. Uruş jilliri Almutidin Çeläkkä kšçirilgän Uyğur teatriniŋ baş rejisseri bolup, qazaq rejisseri A.Marjanov tayinlandi. Teatrdiki ärlärniŋ besim kšpçiligi uruş mäydaniğa atlanğan äŋ eğir dävirdä, rejisser bir bšlümlük sähnä äsärliri, kontsertlarni täyyarlaş arqiliq teatrniŋ paaliyitini tohtatmidi.
Äynä şundaq štmüşniŋ talay çiğir yollirini besip štkän milliy teatrimizniŋ 1952 – 1971-jillar ariliğidiki repertuarini kšzdin käçürcäk, bu dävirni – Qazaqstanniŋ hizmät kšrsätkän sän°ät ärbabi, jigirmä jil teatrimizda baş rejisser lavazimida paaliyät elip barğan ärmän hälqiniŋ väkili Sergey Başoyanniŋ mubaräk ismi bilän çämbärças bağlaymiz. Moskvadiki aliy sän°ät därgahini pütirip, yaş rejisserniŋ Uyğur teatriğa kelişi – uruştin keyin keŋäş hälqi šz beşidin äŋ çoŋ qiyinçiliqlarni käçürüvatqan eğir şaraitqa toğra käldi. «…Uyğur teatri repertuarida bädiiyligi juquri äsärlärniŋ yoqluği, kollektivniŋ bu yšniliştä yetärlik iş elip baralmayvatqanliği – mäzkür teatrniŋ keläçigigä çoŋ hovup tuğdurmaqta. Uyğur teatri bügünki hayattin, uyğur hälqiniŋ mädäniyitiniŋ rivaҗidin helila arqida qaldi. Teatrniŋ šz tamaşibini, dramaturg-yazğuçiliri bilän munasiviti yoq…» («Kazahstanskaya pravda» 1952-j. 18-yanvar').
Һä, paytähttin yeziğa kšçirilgän teatrda qandaq iҗadiy yšniliş bolsun? Uyğur artistliri gärçä yezida yaşisimu, šy-makansiz, aylap-jillap maaşsiz, transportsiz qiş-yaz gastrol'da jürgän eğir päytlär edi u. Sugaqliri çüşüp, çoka muzlar bilän qaplanğan kona imarät – Uyğur teatri edi. Käypiyatliri solğun artistlar Moskvadin hal sorap kälgän yaş rejisserğa šzliriniŋ bar därdu-halini tšküp, uniŋdin yardäm kütkän halda çoŋ ümütlär bilän tälmürüp qarap qelişqan…
Mana bu Sergey Başoyanniŋ uyğur artistliri bilän däsläpki uçrişişi edi. Kollektiv käspiy bilimi yoq akterlardin tärkip tapqaçqa, yaş rejisser äŋ aldi bilän akterluq maharätniŋ asasiy elementliri, sähnä nutqi, härikiti boyiçä därislärni štküzüşni kündilik iş planiğa kirgüzdi. Ämäliy işni näzäriyä bilän billä elip maŋdi. Öz novitidä, artistlarmu käspiy bilimini mukämmälläştürüşkä çoŋ mänpiyätdarliq kšrsätti.
Teatrniŋ asasi – dramaturgiya, milliy teatr üçün bolsa – milliy dramaturgiya ekänligini yahşi çüşängän rejisser, birinçi novättä, uyğur yazğuçiliri bilän uçrişip, hämkarliqta iş elip berişni mähsät qildi. Mäşür Roziev, Qadir Һasanov, Savutҗan Һasanov, Asim Mähpirov, Näsirdin Mäŋsürov qatarliq uyğur ziyalililiri bilän tonuşup, ularğa hälqimizniŋ milliy qährimanliri häqqidä sähnä äsärliriniŋ bäkmu haҗätligini çüşändürdi. Nazugum, Sadir palvan toğriliq p'esilarni yezişni buyridi.
Ötkän äsirniŋ 60-jilliridin tartip Һezmät Abdullin, Ziya Sämädi, Җamalidin Bosaqov, Җalal Asimov, Malik Käbirov, Mäsimҗan Zulpiqarov, Yüsüpbäg Muhlisov käbi yazğuçilar dramaturgiya sahasida birqatar jirik äsärlär yaritip, teatrimiz repertuari härhil janrdiki spektakl'lar bilän toluqlandi. Bu bolsa – uyğur ädäbiyatida yänä bir janr – dramaturgiyaniŋ җanliq täräqqiyatiniŋ häqiqiy şäkillinişi edi. Şu jilliri bir türküm milliy dramaturgiyamiz durdaniliri bilän billä, A.Muhamedjanov, K.Şanğitbaevniŋ «Pah, qizlaräy!» (rej. M.Zäynavdinov), M.Ävezovniŋ «Ayman-Şolpan» (D.Sadirova, 1968-j.), Ş.Husainovniŋ «Apirin, Gäkku!» (D.Sadirova, 1970-j.) komediyaliri sähniläştürüldi. Başoyan Uyğur teatrini häväskarlar šmigidin käspiy teatr däriҗisigä kštärdi. Gor'kiy, Şekspir, Pogodin, Mol'er, Gogol', Gol'doni käbi җahan klassikliri äsärliri bilän teatrimiz repertuarini beyitqan äҗayip rejisser Sergey Başoyan Uyğur teatri tarihida šziniŋ uprimas çoŋqur qoltamğisini qaldurup kätti.
Milliy dramaturgiyamizniŋ nämunilirini Q.Ğoҗamiyarov başliğan birqatar käspiy kompozitorlirimiz šzliriniŋ lirika vä qährimanliq üstün roh bilän suğirilğan muzıkiliri bilän beyitti. Qazaq hälqiniŋ daŋliq yazğuçiliri Roza Jamanova, Murat Musabaev käbi daŋliq opera nahşiçiliri, Ğaziza Jubanova, Erkeğali Rahmadiev käbi kompozitorlar šzliriniŋ dilkäş, pikirdaş uyğur dosti Quddus Ğoҗamiyarov tüpäyli Uyğur teatri paaliyitigä yeqindin arilaşqan häm repertuarimizdiki birqatar yahşi äsärlärniŋ sähniläştürülüşigä säväpçimu bolğan. Äynä şundaq hämkarliqniŋ timsali – S.Muqanovniŋ qälimigä mänsüp «Qäşqär qizi» sähnä äsäri yezilip, uniŋ muzıkisini Q.Ğoҗamiyarov yazğan. «Säbit Muqanov Çoqanniŋ monologi arqiliq uyğur hälqiniŋ mäşhur alimliri Mahmut Qäşqäriy, Yüsüp Has Һaҗip, umumän, uyğurlar häqqidiki šz oylirini yätküzüşkä tirişqan. Şuniŋ üçün biz Säbit Muqanovni Çoqan Välihanovtin keyin uyğurlarniŋ tarihini yorutqan ikkinçi qazaq alimi däp täripläymiz», däp šz lävzini bildürgän Quddus aka qädinas dosti häqqidä. Teatrşunas alim Ähmätҗan Qadirov bolsa: «…här qançä külpättä yaşimisun, bäribir šz mädäniyitini, milliy än°änilirini, sän°itini yoqatmiğan namrat häliqniŋ eğir turmuşini yeqindin tonup küzätkän Çoqan Välihanov, pütünsürük bir millätniŋ bu eçinarliq ähvaliğa šz hisdaşliğini bildürgän halda, «Eh… uyğur hälqi qaçan bähitkä erişär?» degän halda, çoŋqur oylarğa patidu. Säbit Muqanov bilän rejisser Bayten Omarov Çoqanniŋ bu sšzlirini «Qäşqär qizi» spektakliniŋ asasiy ideyasi qilip alidu», däp yazidu (“Uygurskiy sovetskiy teatr”, 87-b.).
1972-jili Uyğur teatriniŋ baş rejisseri bolup tayinlanğan Qazaq SSRniŋ häliq artisti Bayten Omarov «Qäşqär qizi» namliq äynä şundaq esil sähnä äsäri bilän billä, teatrimiz sähnisidä İ.Sattarov, V.D'yakovniŋ «Ğerip-Sänäm» Ähmätҗan Һaşiriniŋ «Ölmäs bolup tuğulğanlar», K.Şaŋğitbaev, K.Bayseitovniŋ «Pah, jigitlär!» ohşaş yarqin sähnä äsärlirini sähniläştürüp, teatr täräqqiyatiğa šziniŋ bebaha ülüşini qoşti.
1976-jili Uyğur teatriniŋ baş rejisseri bolup Qadır Jetpisbaev tayinlinişi bilän, Ş.Husainovniŋ «Anamniŋ aq kšynigi», Һezmät Abdullinniŋ «Şavqun», S.Ähmätniŋ «Kelinlär qozğiliŋi» komediyaliri Muŋluq Baqievniŋ «Bir yaz, bir qiş» (1979-j.), Җamaldin Rozievniŋ «Qayğuluq künlär», «Qutluq qädämlär» (1979-j., 1980-j.), Җamalidin Bosaqovniŋ «Nazugum» (rejisser G.Һämidullaev. 1980-j.), Ähmätҗan Һaşiriniŋ «Muqamçilar» (rejisser K.Abdurasulov 1981-j.), Şayim Şavaevniŋ «Bilal Nazim» (rejisser M.Bayserkenov. 1982-j.) sähnä äsärliri arqiliq teatrimiz repertuari yeŋilinip, tamaşibinlar qiziqip kšridiğan yahşi äsärlär biridin keyin biri sähnä yüzini kšrüşkä başlidi häm bir türküm akterlar šzliriniŋ maharätlirini namayän qilalidi. Qadır Jetpisbaev tüpäyli 1983-jili Uyğur teatri kollektivi Ğäbit Müsrepov käbi mäşhur namayändä bilän «Qız-Jibek» muzıkiliq dramisi arqiliq qayta uçraşti. Mäzkür äsär bilän Uyğur teatri dramaturgiya, rejissura, stsenografiya häm akterluq maharät җähättin zamaniviy teatrniŋ esil ülgisini җariy qildi. Uyğur akterliriniŋ härqandaq yahşi äsärniŋ hšddisidin çiqidiğiniğa kšzi yätkän rejisser, ändi Mol'erniŋ «Parasätsiz tähsir», A.Val'ehoniŋ «Odisseyniŋ ğäzivi» käbi äsärlirini sähniläştürüp, teatrimiz iҗadiyitiniŋ qimmitini tehimu egiz baldaqqa kštärdi.
Äynä şundaq qizğinliq bilän Uyğur teatriğa SSSR häliq artisti, SSSR vä Qazaq SSR Dšlät mukapitiniŋ laureti Äzärbäyjan Mämbetov Җ.Asimov, A.Sadirovniŋ «Anarhan» muzıkiliq dramisini sähniläştürüş arqiliq šz yardimini kšrsätti. Täҗribilik rejisser “Anarhanniŋ” däsläpki nushisini saqlap qalğan halda, bir-birini sšygän ikki yaşniŋ sap muhäbbitiniŋ paҗiälik yäkünini päqät bir ailiniŋ ämäs, pütün bir häliq pajiäsi däriҗisigä elip çiqti.
1982-jili qazaq teatr sän°itiniŋ yänä bir daŋliq rejisseri, Qazaqstanniŋ häliq artisti, Maman Bayserkenovniŋ «Bilal Nazim» (Ş.Şavaev) tarihiy dramisini sähniläştürgini – Uyğur teatri tarihida çoŋ vaqiä boldi. XİX äsirdiki hälqimizniŋ milliy-azatliq küräşliriniŋ guvaçisi Bilal Nazimniŋ šz vätinigä, hälqigä bolğan çäksiz muhäbbät, çoŋqur filosofiyasi bilän suğirilğan spektakl' tamaşibinlar üçün alahidä soğa boldi. Hälqimizniŋ uzun äsirlik tarihi, milliy än°äniliri, urpi-adätliri, ädäbiyati, mädäniyiti, sän°itiniŋ esil ünçiliri toluq ipadisini tapqan «Anarhan», «Bilal Nazim» käbi käŋ kšlämlik jirik klassik äsärlirimizni sähniläştürgän mäşhur qazaq ädiplirimu bu äsärlärgä nahayiti ehtiyatçanliq bilän yandişip, җavapkärlik turğusidin uyğur hälqiniŋ turmuş tärizini hämmä җähättin puhta šzläştürgini üçün bu äsärlär teatr repertuaridiki tallanğan spektakl'lar sepidin orun aldi.
Käspiy teatrimiz biyil säksän bäşinçi davanğa kštirilgän bolsa, demäk, uniŋ 40 jildin oşuq qizğin iҗadiyiti – hälqimizniŋ içidin yetilip çiqqan büyük teatr rässami, Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ hizmät kšrsätkän sän°ät ärbabi Päyzirahman İbragimovniŋ ismi bilän çämbärças bağliq. U çoŋqur bilimi bilän šzigä has qaytilanmas maharät mäktivini yaritip kätkän äҗayip istedat sahibi edi. Päyzirahman İbragimovniŋ bay iҗadiyiti qazaq teatr sän°iti bilän hämkarlaşqan halda rivaҗlandi. «Anarhan» spektaklini 1977-jili rejisser A.Mämbetov sähniläştürgän çağda, P.İbragimov rejisserniŋ oy-mähsitigä ämäl qilğan halda, tamaşibinniŋ diqqitini sähniniŋ ikki täripidä qayğuğa çšmgän häliqni täsvirläş arqiliq җälip qildi. U rejisser Ä.Mämbetov bilän «Anarhan» dramisida azap çäkkän, yoqsizliq qiyniğan, qayğu basqan, šzliriniŋ azatliqqa çiqiş yolini qiyinçiliqta izdigän pütünsürük bir häliqniŋ alämşumul paҗiäsini namayän qildi. Uyğur teatriniŋ 1981-jilqi Moskvadiki gastrolida P.İbragimov «Anarhanniŋ» yeŋi variantini, yäni mäzkür spektakl'niŋ bädiiy җähättin başqiçä häl qilinişini täklip qildi. Moskvaliq tamaşibinlar, ataqliq teatr ärbapliri uyğur sän°itidin hšzürlinip, šzliriniŋ sämimiy pikirlirini bildürdi. «Anarhanniŋ» stsenografiyasi toğriliq ataqliq teatr tänqitçisi, Rossiyaniŋ sabiq mädäniyät ministri M.Şvıdkoy: «…Rässam P.İbragimov täsirlik obraz yaratti – nahayiti yoğan qäpäz baylarniŋ zulumi astida qalğan Şärqiy Türkstan hälqiniŋ äriksizligini ipadiläydu…», däp «Anarhan» häqqidä pikir bildürsä, rejisser Q.Jetpisbaev bilän rässam P.İbragimovniŋ eniq ideyaviy bädiiy pozitsiyaliri toluq ipadä qilinğan A.Val'ehoniŋ «Odisseyniŋ ğäzivi» spektakliğa mundaq bahasini beridu: «…Väyran bolup, bit-çiti çiqivatqan antik arhitekturiniŋ obrizi spektakl' personajliriniŋ içki küräş tuyğulirini äkis etidu, ularniŋ häväsliri häqiqiy hayaҗanlanduruş däriҗisigä yetidu. Spektakl'diki akterlar zamaniviy mäişätniŋ äŋ muräkkäp problemiliri toğriliq mulahizä qilidiğan birpütün ansambl' bolup qoşulup ketidu».
Päyzirahman İbragimov teatrimizda härhil jillarda işligän barliq rejisserlar bilän qizğin paaliyät elip barğan bolsimu, bäribir rejisser Qadir Jetpisbaev bilän işligän yemişlik jillarni nahayiti mämnunluq bilän äsläp hekayä qilğan: «Qadir bilän bari-yoqi 7-8 jil billä iҗat qilduq. Lekin, hazir oylisam, biz başqilar on – jigirmä jil içidä ämälgä aşuralmiğan işlarni äynä şu az vaqitniŋ içidä atqurup ülgiriptimiz häm iҗadimizdin häqiqiy mänada hšzürliniptimiz däp oylaymän. Çünki Qadir šziniŋ käŋ mänadiki bay fantaziyasi vä diti arqiliq menimu kšp vaqitlarda ilhamlanduratti. Qadir bilän işläş maŋa häqiqiy mänada hšzür beğişlatti».
Qadir Jetpisbaev, Bayten Omarov, Äzärbäyҗan Mämbetov, Maman Bayserkenovtin başqa Ruben Andriasyan, Rayimbek Seytmetov, käbi elimizniŋ daŋliq rejisserliri Päyzirahman İbragimov bilän hämkarliqta «Oliara», «Abılayhannıŋ aqırğı künderi», «Mahabbat twralı poema» (Qozı kšrpeş-Bayan sulu), «Kelinder kšterilisi», «Margarita uhodit» qatarliq sähnä äsärlirini M.Ävezov namidiki qazaq akademiyalik teatri, M.Lermontov namidiki rus akademiyalik teatri, nemis teatri vä birqatar vilayät teatrlirida sähniläştürdi. Uniŋdin başqa rässam Asanäli Äşimov çüşärgän «Äҗdihar jili» namliq bädiiy fil'mda kiyim-keçäklär boyiçä rässam boldi.
2004-jili Oral şähiridä qazaq hälqiniŋ isiyankar şairi Mahambet Ötemisovniŋ tuğulğininiŋ 200 jilliğiğa beğişlanğan XII Җumhuriyätlik teatrlar festivaliğa Uyğur teatri Äkim Taraziniŋ «Mahambet» (rej.S.Asılhanov) fantasmagoriyasi bilän qatnaşqan eduq. Äynä şu festival' yäkünidä «Äŋ yahşi stsenografiya» nominatsiyasi boyiçä mukapatni Päyzirahman İbragimov yeŋivalğan. Büyük rässamniŋ teatrimizdiki ahirqi işi İsrayil Saparbayniŋ «Tsıgan serenadisi» muzıkiliq dramisi boldi. Rässam mäzkür spektakl'ni rejisser Muhit Һezimov bilän hämkarliqta sähniläştürdi. Spektakl' häqqidä elimizniŋ ataqliq rejisserliri Esmuhan Obaev, Talğat Timenov, teatrşunas alim Äşirbek Sığay šzliriniŋ illiq pikirlirini mätbuat arqiliq eytqan edi.
Moşundaq qazaq häm uyğur teatr sän°itini bir-biri bilän bağlap turidiğan altun kšrükniŋ moҗutluğini davamlaşturğuçi uyğur rejisseri Muhit Һezimov edi. U däsläp Sultanali Balğabaevniŋ «Qiz jigirmigä tolğanda», İran-Ğayıpniŋ «Muqäddäs guna», İsrayil Saparbayniŋ «Tsıgan serenadisi» muzıkiliq dramilirini tamaşibinlirimizğa hädiyä qilğan bolsa, uyğur rejisserliridin birinçi bolup qazaq teatrlirida, җümlidin Öskemen vilayätlik teatrida, andin Qizilorda vilayätlik teatrida birqatar spektakl'larni sähniläştürdi.
Tamaşibinlirimizni qazaq dramaturgiyasiniŋ yahşi äsärliri bilän tonuşturuştäk än°änini rejisser Äziz İskändärov davamlaşturmaqta. U A.Orazbekovniŋ «Bir tüp alma» dramisini, Baqqoja Muqayniŋ «Mäҗnun jigitlär» komediyasini, andin zamanimizniŋ ataqliq dramaturgi Dulat İsabekovniŋ «Muragerler» dramisini utuqluq sähniläştürdi. Bultu D.İsabekovniŋ 75 yaşliq tävälludi harpisida Uyğur teatri mäzkür äsär arqiliq elimizniŋ birqatar şähärlirigä gastrol'luq säpärlärgä berip qaytti.
Prezidentimiz Nursultan Nazarbaev 2002-jili yeŋi Uyğur teatri benasiniŋ eçiliş märasimida: «…Bizniŋ elimiz – mustäqil Qazaqstan kšpmillätlik dšlät ekänligi hämmiŋlarğa mälum. Uniŋ içidä qazaq bilän uyğur tomuri bir türkiy häliq. Bizniŋ nahşa-sazimizmu, tilimizmu yeqin. Şuŋlaşqa biz äsirlär davamida billä yaşap kelivatimiz. Şähsän šzäm uyğur hälqigä dayim hšrmät bilän qaraymän. Ular qazaq hälqi bilän yanmu-yan turup, elimizniŋ häm ihtisadiy, häm mädäniy täräqqiyatiğa mälum tšhpisini qoşup kelivatidu. Şuŋlaşqa bu yärdä silärdin yoşuridiğan heçnärsä yoq, äksiçä, meniŋ säyasitimni dayim qollap-quvätläp kelivatqiniŋlarğa minnätdarliq bildürimän» – degän illiq lävzini izhar qilğan edi. Älvättä, Prezidentimizniŋ çoŋqur mäzmunluq täbrik sšzliri hämmimizni tävritip hayaҗanlandurdi.
İkki jil muqäddäm Astanada štkän Qazaqstan hälqi Assambleyasiniŋ yenidiki etnomädäniyät märkäzliriniŋ festivalida Prezidentimiz: “Qazaqstan birlik bilän turaqliqniŋ alahidä rohini qeliplaşturdi. Teçliq bilän hämkarliq bizniŋ asasiy bayliğimiz. Bu bizniŋ Mustäqilligimizniŋ bayliği. Qazaqstan dšliti härqaçan barliq etnomädäniyät märkäzlirini qollap kelivatidu, mäktäplärni mäbläğ bilän täminlävatidu. Bizniŋ gezitlar bilän jurnallar on bäş tilda, teatrlirimiz altä tilda sšzläydu. Mundaq şarait – päqät Qazaqstandila bar, başqa dšlätlärdä yoq. Bügün män üç teatrğa Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ akademiyalik märtivisini tävsiyä qiliş toğriliq qararni imzalidim. Ular uyğur, korey, nemis teatrliri. Mäzkür teatrlarni bu juquri märtivisi bilän täbrikläymän!» degän huş hävärni elan qildi.
«Akademiyalik» märtivisi šz sahasida yetäkçi bolup hesaplinidiğan, milliy mädäniyät bilän sän°ätni täräqqiy qilduruşqa, tärğip qilişqa çoŋ ülüş qoşqan mädäniyät mähkimilirigä, iҗadiy kollektivlarğa berilidu. Bu märtivä äŋ juqarqi mukapat bolup hesaplinidu häm akademiyalik märtivisini alğan kollektivqa yänimu juquri täläplär qoyulidu. Şundaq ekän, säksän bäş jilliq şanliq tarihni besip štkän hälqimiz sän°itiniŋ altun bšşügi – Uyğur teatriniŋ kälgüsidimu Prezidentimizniŋ dana säyasiti, härhil millätlärgä nisbätän yaritilivatqan barliq şaraitlardin toluq paydilinip, šzlügimizni saqlap qelişta yeŋi ilhamlar bilän yeŋilanğan mädäniyätni, yeŋi zaman insan obrizini yaritip, duniya sähnisigä elip çiqiş biz, sän°ätkarlarniŋ, asasiy mähsiti bolmaq.
Gülbahar NASİROVA,
«Mädeniet qayretkeri» bälgüsiniŋ sahibi, «Sahnager – 2018» mukapitiniŋ laureati.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ