Һämkarliq utuqluq vä җoşqun täräqqiy etivatidu

0
248 ret oqıldı

Ötkän päyşänbä küni Nursultan Nazarbaev Sankt-Peterburg şähiridä Aliy Evraziya ihtisadiy keŋişiniŋ vä MDҺ dšlätliri rähbärliriniŋ naräsmiy sammitiğa qatnaşti.
Aliy Evraziya ihtisadiy keŋişiniŋ mäҗlisi biyil ikkinçi qetim štüvatidu. Uniŋ işiğa Qazaqstan, Rossiya, Belarus', Qirğizstan Prezidentliri – Nursultan Nazarbaev, Vladimir Putin, Aleksandr Lukaşenko, Sooronbay Jeenbekov, Ärmänstan Prem'er-ministriniŋ väzipisini orunliğuçi Nikol Paşinyan qatnaşti, käŋäytilgän tärkiptä štkän muzakirilärgä “bäşlikkä” EAİİda bayqiğuçi mämlikät – Moldova Prezidenti İgor' Dodon qoşuldi.
Evraziya ihtisadiy ittipaqi tarihida tšrtinçi jil bolğan 2018-jilmu ayaqlaşti vä Nursultan Nazarbaevniŋ täkitlişiçä, Aliy Evraziya ihtisadiy keŋişiniŋ tar tärkiptä štkän mäҗlisi birläşmä tarihida alahidä muhim mäҗlis boldi.
– Duniyaviy ihtisattiki šzgirişlärgä bağliq qeliplaşqan taşqi şarait vä tavakälçiliklärgä qarimay, biz šsüşniŋ iҗabiy kšrsätküçini saqlap qalduq. Mäsilän, biyil yanvar' – sentyabr'da taşqi vä šzara soda kšlämi җiddiy kšpäytildi, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Yeŋi Bajhana kodeksiniŋ küçigä kirişi 2018-jilda EAİİ üçün muhim vaqiä boldi.
Qazaqstan Prezidentiniŋ täkitlişiçä, şundaqla häliqara hämkarliqmu aktiv täräqqiy etivatidu. EAİİda birinçi bayqiğuçi-dšlät päyda boldi, Hitay vä İran bilän muhim kelişimlär imzalandi. Nursultan Nazarbaevniŋ sšziçä, Singapur, Һindstan, Misir, Serbiya vä İsrail bilän taşqi soda mäsililiri boyiçä muzakirilär jürgüzülüvatidu.
Qazaqstan Prezidenti EAİİ dairisidä šzara härikätni tehimu käŋäytiş җäriyanlirini qollap-quvätläp, Evraziya ihtisadiy komissiyasi vä qatnaşquçi mämlikätlärniŋ hškümätliri täripidin işniŋ härbir yšnilişi boyiçä ihtisadiy mähsätçanliqni çoŋqur tählil qilişniŋ zšrür ekänligini täkitlidi.
– Umumän, biz asasiy mähsätkä – tovarlar, hizmätlär, kapital vä işçi küçiniŋ ärkin qatnişini qolğa kältürüş mähsitigä işäşlik ketip barimiz. Şuniŋ bilän billä biz EAİİniŋ toluq şäkildä işlişini täminläş üçün qoşumçä küç-quvätni särip qilişimiz keräk, – däp täkitlidi Nursultan Nazarbaev.
Dšlät rähbiri birinçi novättä tšrt ärkinlikni täminläşkä qaritilğan hšҗҗätlär boyiçä işni tamamlaşniŋ muhim ekänligini atap kšrsätti.
– Bu, җümlidin EAİİ mämlikätliriniŋ grajdanlirini pensiya bilän täminläş toğriliq kelişimlärgä munasivätlik. Һšҗҗät härbir mämlikät grajdanliri üçün kšzdä tutulğan pensiya bilän täminläş hoquqiniŋ kšlämini kapalätländüridu.
Qazaqstan Prezidenti andin keyin 2025-jilğa qädär šzara soda sahasida moҗut boluvatqan barliq tosalğuluqlarni elip taşlaşniŋ zšrür ekänligini täkitlidi.
– Bu birläşmimizniŋ toluq mäzmunluq işlişi üçün muhim şärt. Komissiya vä hškümätlär moşu yšniliştiki işni җanlanduruşi zšrür, – däp täkitlidi Dšlät rähbiri.
Nursultan Nazarbaev sšziniŋ ahirida mäҗlis nätiҗisi boyiçä qobul qilinğan qararlarniŋ täşkilatni tehimu täräqqiy ätküzüş üçün türtkä bolidiğanliğiğa işänçä bildürdi.
– 2019-jilda EAİİ organlirida räislik qiliş Ärmänstanğa štidu. Silär räislik qilidiğan jilniŋ häliqlirimiz bähit-saaditi üçün ünümlük štüşini tiläymän, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Mäҗlistä Rossiya Federatsiyasiniŋ Prezidenti Vladimir Putin EAİİ dairisidiki paaliyätniŋ, şundaqla birläşmigä Rossiyaniŋ räislik qilişniŋ yäkünini çiqardi. Vladimir Putin šz sšzidä Evraziya ihtisadiy ittipaqidiki hämkarliqniŋ utuqluq vä җoşqun täräqqiy etip, uniŋğa kiridiğan dšlätlär ihtisadiy iqtidariniŋ toluq eçilişiğa yardäm qilivatqanliğini täkitlidi.
Rossiya Federatsiyasiniŋ Prezidenti EAİİ käŋligidä integratsiyani täräqqiy ätküzüş yšnilişi boyiçä šz mämlikitiniŋ birqatar täkliplirini otturiğa qoydi. Vladimir Putin, җümlidin zamaniviy maliyä tehnologiyalirini paydilinip, umumiy hesaplaş qurulumini vuҗutqa kältürüş mäsilisini oylaşturuşni täklip qildi. Uniŋ pikriçä, bu milliy kšläm sistemiliriniŋ turaqliqliğini aşurup, ularniŋ dollarğa vä başqa çät äl valyutisiğa bağliq boluşini tšvänlitiş imkaniyitini beridu.
Mäҗlistä sšzgä çiqqan Belarus' Prezidenti Aleksandr Lukaşenko EAİİniŋ umumiy bazirini şäkilländürüşkä tosalğu boluvatqan barliq amillarni yoqitiş işiniŋ muhim ekänligigä alahidä tohtaldi.
Qirğizstan Prezidenti Sooronbay Jeenbekov bolsa, tosalğuluqlarni vä çäkläşlärni elip taşlaşniŋ zšrür bolup, Evraziya ihtisadiy käŋliginiŋ tšrt ärkinligini ämälgä aşuruşniŋ muhim ekänligini täkitlidi.
– 2019-jilda birpütün ihtisadiy säyasät ämälgä aşurulidiğan sektorlar vä sahalar sanini kšpäytiş keräk, – dedi Qirğizstan Prezidenti.
Ärmänstan Prem'er-ministri väzipisini orunliğuçi Nikol Paşinyan šz sšzidä Ärmänstan üçün EAİİğa qatnişişniŋ muhim yšnilişlärniŋ biri ekänligini atap kšrsätti.
U şundaqla Ärmänstanniŋ birläşmigä räislik qiliş estafetisini qobul qilişqa täyyar ekänligini vä šz territoriyasidä uniŋ mäҗlisliriniŋ birini štküzüş üçün hursän ekänligini täkitlidi.
Evraziya ihtisadiy ittipaqi dairisidä integratsiyalik җäriyanlarni tehimu çoŋqurlitiş toğriliq deklaratsiya Aliy Evraziya ihtisadiy keŋişi mäҗlisiniŋ yäküni boyiçä qobul qilinğan muhim hšҗҗät boldi.
Evraziya ihtisadiy komissiyasiniŋ räisi Tigran Sarkisyanniŋ aliy däriҗidiki uçrişiş yäküni boyiçä hävär qilişiçä, dšlät rähbärliri EAİİniŋ 2019-jilğa bälgülängän häliqara paaliyitiniŋ asasiy yšnilişlirini tästiqlidi.
Uniŋdin taşqiri EAİİniŋ nätiҗidarliq işlişigä bağliq birqatar täşkiliy mäsililärmu qaraldi.
Aliy däriҗidiki novättiki uçrişiş vaqtini vä җayini bälgüläş härbir mäҗlisniŋ mäҗburiy yäkünliriniŋ biri. Tar tärkiptä štkän mäҗlistä Nursultan Nazarbaev 2019-jilda Astanada novättiki mäҗlisni štküzüşni täklip qildi. Buniŋmu šz säväpliri bar.
– Jiraq 1994-jili män MDUda däsläpki qetim şundaq integratsiyalik layihini vuҗutqa kältürüş ideyasi bilän sšzgä çiqtim vä uniŋ täŋhoquqluq häm ihtiyariyliq printsipliri toğriliq pikirlirimni otturiğa qoydum. Şu çağda män vaqit štüşi bilän häliqara mäydanda çoŋ oyunçi bolup šzgiridiğan küçlük ihtisadiy ittipaqni täsävvur qilğan edim. Bügünki kündä bu ideya realliqqa aylandi. Kelär jili EAİİ toğriliq şärtnaminiŋ imzalanğanliğiğa bäş jil vä Evraziya integratsiyasi toğriliq ideyagä 25 jil tolidu. Novättiki mäҗlisni kelär jili may eyida Astanada štküzüp, uni moşu ikki yubileyliq sänägä beğişlaşni täklip qilimän, – däp muraҗiät qildi Dšlät rähbiri käsipdaşliriğa.
Mäҗlis yäküni boyiçä hävär qilinişiçä, Aliy Evraziya ihtisadiy keŋişiniŋ äzaliri Qazaqstan lideriniŋ bu täklivini qollap-quvätlidi.
Şundaqla Sankt-Peterburgta MDҺ dšlätliri rähbärliriniŋ naräsmiy sammiti bolup štti. Uniŋğa Äzärbäyҗan, Belarus', Qazaqstan, Qirğizstan, Moldova, Özbäkstan, Rossiya, Taҗikstan, Türkmänstan Prezidentliri – İlham Äliev, Aleksandr Lukaşenko, Nursultan Nazarbaev, Sooronbay Jeenbekov, İgor' Dadon, Şavkät Mirziyaev, Vladimir Putin, Emomali Rahmon, Gurbangulı Berdımuhamedov, Ärmänstan Prem'er-ministriniŋ väzipisini orunliğuçi Nikol Paşinyan qatnaşti.
Uçrişiş vaqtida Dšlät rähbärliri türlük sahalarda šzara paydiliq hämkarliqni küçäytiş vä tehimu täräqqiy ätküzüş mäsililiri boyiçä pikirläşti.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ