«Aq eyiq hekayisi»

0
169 ret oqıldı

(Davami. Beşi štkän sanda).

Nazgülmu degän җayğa däl vaqtida yetip käldi. Talant mähbubisiniŋ ikki qolini tutup qandaqtu-bir muhim gäpni eytalmayvatatti. Nazgül jigitiniŋ nemä demäkçi ekänligigä ançila eräŋ qilmay, šziniŋ oyidiki gäplärni uniŋğa yätküzmäkçi boldi.
– Aldin meniŋ gepimni aŋlaŋ, sšyümlügüm, män sizgä hayatimiz üçün äŋ muhim bolğan bir gäpni eytmaqçimän, däp ärkiligän boyi uniŋ ağzini aliqini bilän besip turup gepini davam qildi.
– Meni siz diqqät bilän tiŋşaysiz degän ümüttimän, – dedi.
– Şunçilik muhim gäp bolsa eytiŋ, quliğim sizdä,– pursät bärdi jigit.
– Ägär bizniŋ muhäbbitimiz ästaidil bolsa, demäk, biz heçqaçan ayrilmaymiz, härqandaq şaraitta!
– Şundaq bolmay, – dedi šzigä işäşsiz halda jigit. – Asasiy gäpkä kšçüŋa.
– Biz, akam bilän çät älgä tamamän kätmäkçi bolduq, sizniŋ män bilän billä ketidiğiniŋiz häqqidä gumanda bolup, näççä keçä-kündüz aram alalmayvatimän. Qisqisi, sizmu biz bilän ketärsiz, degän ümüttimän. U yaqqa barğanda Evropiçä toy qilimiz.
Evropiçä? – kütülmigän gäp uni biraz gaŋgiritip qoydi.
– Bolmisa, mäşädila nekadin štüp ketäyli, uniŋğa akammu qarşi ämäs, bu häqtä uniŋ bilänmu sšzlişip qoydum, – dedi qizçaq aldiraş vä änsizlik bilän. Bu gäplär Talantniŋ oy-mähsätlirini, eytmaqçi bolğan gäplirini, qilva şamili doga samanni uçirip çeçip taşliğandäk, bit-çit qildi. «Män buni Evropiğa ketiştin yaltaytay desäm, äksiçä, u meni šzi bilän ketişkä sayä qilivatidiğu». Şu mähäl Evropa uniŋğa goya bir-birigä aşiq ikki jüräkniŋ otturisiğa üngän şum buyadäk bilindi. Öz sšygüsiniŋ, ana-yärni tärk etiş ğayisi, ğururi bälänt vätänpärvär jigitniŋ täpäkküridin štmidi, älvättä. Nazgülniŋ bu işlarğa yüzäki qarap, mäsiliniŋ tegi-täktigä çškmäyla, bir qararğa kälgänligigä häqiqätän hapa boldi. Ketäy desä, ana yär, qalay desä, huş nigar. İkki keminiŋ otturisida qalğandäk azaplanmaqta edi. Vätän sšygüsi küçlükmu, nigar sšygüsi küçlükmu? Bu muräkkäp pälsäpälik soalğa җavap tapalmay aşiq jüräk häqiqätän azaplanmaqta edi. Jigitiniŋ aldiğa çoŋ bir muämmani qoyğanliğini çüşängän yaş qiz, mäşuğiniŋ muhäbbitigä guman bilän qaraşqa başlidi. Akisiniŋ «U seni yahşi kšrsä, biz bilän ketidu» degän sšzini esigä elip, mäşuğiniŋ täpäkkürigä bolğan guman tehimu küçäydi.
– «Ğerip-Sänäm», «Pärhat-Şerin» käbi – rivayätlärdiki aşuq-mäşuqlarniŋ muhäbbitiniŋ yalğan bolğinimu? Çin sšygüniŋ ärzimäs bir tosqunni buzup štälmigänligimu? U çağda aşuq-mäşuqlar häqqidiki äsärlärni yezişniŋ nemä haҗiti bar edi? Hiyal deŋiziğa çškkän qizniŋ diqqitini jigit šzigä ağdurdi.
– Nazgül, nemä oyda qalğiniŋizni çüşinivatimän. Meniŋ sizgä bolğan muhäbbitimniŋ mšldürdäk sap ekänligigä heçqaçan guman qilmaŋ. Çät äl toğriliq sizmu oyliniŋ, mänmu oylinay. İkkimiz bärpa qilğan muhäbbät degän «җanan çinini» sunduruvalmiğiçä bu yärdin kätkinimiz hop bolar. Җürüŋ, män sizni uzitip qoyay, – dedi Talant sipayiliq bilän. Nazgülmu pütün vuҗudi bilän işniŋ yahşi täräpkä meŋişini haliğaçqa, ünsiz qädäm taşlidi. “İstrahät beğida hemişäm mäyräm boluvärmäydiğan ohşaydu”, degän oy kallisiğa kälgän aşiq jigit, asta-asta yahşi täripigä täŋşilivatqan mäniviy muhitni buzuveliştin änsiräp, nazuk nigariğa җüp bolup, asta qädäm taşlap, bağu-bostanliqtin uzap kätti.

***
Marat yol hšҗҗätliri täyyar bolğiçä, çät älgä kätkän ağinisi Qasim bilän komp'yuter, telefon arqiliq alaqä bağlap turdi. Qasim här qetimda Maratqa qäyärgä, kimgä yoluqup, kim arqiliq hšҗҗätlärni häl qilişni, kim arqiliq u işlarni җedällitiş yollirini eytip turdi. Qançä tez kätsäk, şunçä yahşi degän niyättä, ağinisiniŋ härbir kšrsätmisi boyiçä härikät qilip, teziraq yol täräddutini kšrüşkä başlidi. Siŋlisi Nazgülniŋ «Aka, aldirimay oquşum tügigändiräk kätsäk bolmamdu, nayti üç-tšrt ayla qaldiğu diplom elişqa» deginigä qarimay, «Seniŋ diplomiŋ u täräplärdä karğa yarimaydu», däp šz işini çapsanlitişniŋ yeŋiamallirini izdäştürüşkä kirişip kätti. Nazgül birtäräptin täğdir qoşmaqçi bolğan jigitini taşlap ketişkä qiymisa, ikkinçidin, oquşini pütirip, diplom elivalsa artuq bolmatti, mabada işlar oŋidin kälmäy qaytip kälsäk, šz yerimizdä yänila hämşirä bolup işlişimgä bolidiğu däp oylatti. Һär halda, Evropiğa ketiş istigi besim bolğaçqa, Talant bilän birnäççä qetim bolğan uçrişişlardiki talaş- tartişlarda «Evropa kesilini» šzi talliğan jigitigä juqturuş üçün qilğan urunuşliri dayim mäğlubiyät bilän ayaqlişatti.
U “ata makanimdin atlap çiqmaymän” degän sšzidin qaytmidi. Öz aşiğiniŋ ana topriğini taşlap kätmäsligigä haman işinätti. Lekin täğdir täqäzisi vätänpärvär şairniŋ täripini alalmidi. Һär qetimqi visal dämliri ikki çüşänçä, ikki uqumniŋ talişi bilän başlinip, bir-birini sšygän ikki jüräkniŋ otturiğa tiğ sançilğandäk ayaqlişatti. Äzäldin şairlarda vatänpärvärlik rohi üstünğu. Yaş ädipmu şularniŋ biri, halas. Älvättä, bu täräpliridin nazi bälänt Nazgülniŋ çüşänçisi yüzäki edi.

***
“Vaqit aldiraŋğu saqlap turmaydu” degändäk, kündin-küngä çät älgä «eğiş» qäräli ilgiriligänsiri, tuqqanlarniŋ ayriliş päyti yeqinlişivärdi. Qadir qädir-qayaşliridin ayrilip, šzi yalğuz qeliştin änsirätti. U yättä atisiniŋ makanini taşlap, qävrilirini tänha qalduruşni birär qetim hiyaliğimu kältürgän ämäs. Uniŋ küni äşundaq ğämhanä oylar bilän štüvatatti. Äşundaq päytlärniŋ biridä, şähärdin jiraq bir nahiyädin kelip oquğan student ağinisiniŋ eytip bärgän rivayätsiman bir vaqiäsi esigä çüşüp kätti…
Bir küni «Açinoqa» degän mälidiki bir adäm taqqa otunğa çiqmaqçi bolup yolğa җabdunuptu, şu päyttä hoşna ayal kirip, “meniŋ oğlumnimu šziŋiz bilän elip ketiŋa” däp iltimas qiptu. “Mäyli atisiz šskän oğulğu, taqqa barğusi kelidiğandu, hämra bolar” däp, hoşnisiniŋ balisini ägäştürüvaptu. Ular mälidin helila uzap, qariğayliqniŋ içigiçä beriptu. Otunlirini jiğip, täyyarlap bolğiçä çüşmu bolup qaptu. Ular saydiki eqin su boyiğa çüşüp, ğizaliniş üçün dšŋdin şundaq päskä qariğidäk bolsa, saydiki šstäŋ boyida bir yoğan aq eyiq balisini suğa çšmüldürüvatqidäk. «Balam kšrdüŋmu, tšvändä aq eyiq balisini çšmüldürüvatidu», däptu heliqi otunçi hoşnisiniŋ balisiğa. U bala «Bizniŋ bu täräplärdä aq eyiqniŋ boluşi mümkin ämäs, aka, aq eyiq şimaliy qutup täräplärdä bolidu” däptu bala. «Sän yahşilap qariğina, ävu ğar taşniŋ yenida» bala sinçilap qarisa, häqiqätän aq eyiqtäk bir җanivarniŋ kiçik balisini juyunduruvatqanliğini kšrüptu. Ävu adäm taqqa çiqqanda dayim miltiğini elip çiqattekän, birdin miltiğini bätläp, «Etip çüşiräymu?» däptu baliğa. Һeliqi eyiq äҗayip mehrivanliq bilän balisini ärkilitip, su çeçip çšmüldürüvatqidäk. «Atmaŋa aka, oq anisiğa tägsä balisi jitim qalidu, oq balisiğa tägsä dähşät, anisi ikkilimizni bir däqiqidä yoq qilidu, atmaŋ» däptu bala. «Sän šzäŋ dediŋğu, bu biz täräpniŋ eyiqliriğa ohşimaydu, demäk, bu çät yärdin kälgän qoŋur ämäs, äksiçä, aq, demäk, etiş keräk» däp miltiğini oqlap, heliqi aq eyiqni çänläptu.
«Aka sizdin iltimas, atmaŋa, balisi anisiz jitim qalidiğu, bilisizğu, mänmu atisiz šstümğu aka, atmaŋa. Ular bizniŋ tağlarğa yatqu. Demäk, ular bu yärdä jitim. Kälgän jitimlarniŋ maŋliyidin siypimay atsa bolamdu?! «Boldi, tola qahşima» deginiçä, qoşavuz miltiqniŋ qoş täpkisini biraqla besivetiptu. Etilğan oq ana eyiqqa tägdimu, baliğa tägdimu bälgüsiz, amma ikkilisiniŋ aq җugisi qizil qanğa boyuluptu. Ana eyiqniŋ җan aççiğida jiğlap vaqiriğan avazi pütün qariğayliq tağni titiritivetiptu. Otunçi baturluq qilip täpkini basqini bilän, eyiqniŋ hškürişini aŋlap, qorqqinidin hämmini taşlap, quyruğini hada qiptu. Buni aŋliğan birqançä mälä oçiliri vaqiä yüz bärgän җayğa at çapturup beriptu, lekin aq eyiqniŋ šzinimu, izinimu tapalmaptu.
Bu hekayini esigä alğan Qadir, u yeziniŋ tağlirida häqiqätän bir tilsim qudrätniŋ barliğidin yaki bu äşu tävä adämliri täsävvur dairisiniŋ käŋligidin äşundaq toqulğan rivayät bolsa keräk. Bu äslidä äqil tarazisiğa selip bolmaydiğan, šlçimi yoq bir pälsäpä ekänligi talaşsiz. Rivayätkimu yatquzup bolmaydiğan bu hekayä äşu diyar adämliriniŋ hiyal däriyasiniŋ uluqluğidin kelip çiqqan bir vaqiä bolsa keräk, degän qararğa käldi. Şu mähäl Qadir: “Akamlarmu Evropiğa barsa, äşu särhil räŋlik makanda aq eyiqqa ohşap qalmasmu, räŋgigä qarap baha beridiğan «otunçilarğa» uçrap qalmasmu?”, degän ändişidä qalğan edi. ***
Mana, hämmä räsmiyätlär pütüp, «ketärmänlärniŋ» ketidiğan künimu yeqinlaşti. Marat äŋ yeqin işäşlik tuqqanlirinila hoşlişiş märasimiğa täklip qildi. Ularniŋ içidä Talantmu bar. Nazgül sšyümlük adiminiŋ šz iltimasini rät qilmay kälginigä bäk huş boldi. Uniŋ qälbidä “u hoşlişişqa käldi, demäk, ikkimizni bağliğan rişti tehi üzülgini yoq“ degän oy çaqmaq tezligidä štti. Şundaqla “biz Evropiğa berip orunlaşqandin keyin, käynimizdin izdäp kelişi mümkin” degän ümüt uçqunlirimu päyda boldi. Talant Nazgül bilän illiq salamlaşti. Bu käypiyat qizçaqniŋ qälbidiki uçqunni yalqunğa aylanduruvätti. Qadir ariliqta, bir pursiti kälgändä, heliqi bir mälidiki aq eyiq vaqiäsini eytip bärdi. Һekayiniŋ vaqiäligidin täsirlängän mehmanlar bir päskä şük bolup qelişti. Buni bayqiğan Marat, mehmanlarniŋ diqitini šzigä ağduruşqa tirişti.
– Nahayiti qaltis çšçäk ekän. Һšrmätlik mehmanlar, bayatin eytqan aliy tiläkliriŋlarğa miŋ täşäkkür. Män u yaqqa berip ornişivalğandin keyin, härqaysiŋlarniŋ iltimasi boyiçä «viza» ävätip, u täräplärgä berişiŋlarğa yardäm qilişqa tirişimän… “Aldi bilän vizaŋni Qadir iniŋğa ävätärsän” däp qaldi birsi. Qadir ornidin irğip turup.
– Män viziğa muhtaҗ ämäsmän, çaqirsimu barmaymän. Meniŋ u yaqta aq eyiq bolğum yoq! – dedi işäşlik halda.
– Nemişkä barmaysän? – däp qaldi biri, – häyran bolğan ahaŋda. – Kişiniŋ jutida sultan bolğiçä, šz jutuŋda ultan bol, – däp gepigä çekit qoyup «käçürisilär» degän boyi çirayi solğun halättä sirtqa çiqip kätti. Һämmä alaqzadä boluşti. Mäyrämlik käypiyattiki muhit buzulup, šy içini sšrünlük tüs qaplidi. Bu naqolay җim-җitliqni buzğan Marat mundaq dedi.
– İnimniŋ müҗäzini bilisilärğu, u šzi çüşüp qalğan «aq eyiq» qapqinini buzuşqa qadir ämäs. Beliq çoŋqur yärni, adäm yahşi yärni däydiğu, hayatqa bir kelimiz, bir!
– Һayat bir bolsa, Vätänmu bir! – däp ornidin turdi ğäzäpkä ğäriq bolğan şair.
– Talant! – däp vaqiridi nazi qaçqan Nazgül, «aq eyiqqa etilğan oq» qälbini räşq ugiliğan qizniŋ jürigigä sançilğandäk boldi. U ätrapidiki çoŋ-kiçikniŋ barliğini ästin çiqirip:
– Muhäbbätçu, yoqma?! – dedi aççiq häsritidä.
– Talant šzini җämläp turup:
– Sšygügä bolğan muhäbbätniŋ uçqunidin, Vätängä bolğan muhäbbätniŋ yalquni küçlük, –dedidä, ağinisiniŋ käynidin taşqiriğa maŋdi. “Hoşlişiş märasimi” şundaq kšŋülsüz notida ahirilaşti…
Maratlarniŋ çät älgä berip däsläptä alğan yahşi täsiratliri tez arida ana topraqni kinäş sezimi bilän almaşti… Nazgülgä şair dostidin telefonmu kälmidi, uçurmu kälmidi, päqät uniŋ eytqan ahirqi җaraŋliq sšzliri quliğidin haman ketär ämäs…
«Sšygügä bolğan muhäbbät uçqunidin, Vätängä bolğan muhäbbät yalquni küçlük!».

Bälüşüş

Javap qalduruŋ