Muzni eritqan mehir

0
87 ret oqıldı

Kün çüş mäzgili bolğanda avtobus Almuta avtovokzaliğa yetip käldi. Mehrivan dadisiniŋ siŋlisi Selimäm bilän bir taksiğa oltardi. Mänzilgä yeqinlaşqansiri Mehrivanniŋ kšŋli bir türlük bolup, jürigi düpüldätti. Çünki tünügün Selimäm Mehrivanni Almutidiki eğir ağriq anisini yoqlap berişqa kšndürgändi. Mehrivan «Meniŋ anam šlüp kätkän. Män päqät birla Patäm anamni bilimän. Üç ayliq meni vä ikki yaşqa tolmiğan hädäm ikkimizni taşlap kätkän ayalni män qandaq «apa» däymän? Meni zadi zorlimaŋlara?!» degän sšzi yadida. Kiçik apisi bilän hoşna ayal helä paraŋ qilğandin keyinla u anisiniŋ yeniğa berişqa qayil bolğan edi.
“Qizim, duniyada hatalaşmaydiğan adäm yoq. Bir Alladin başqisi hatalişidu. Zoräm u vaqlarda yaş edi, şäytan azdurdimu, äytävir, hataliqqa yol qoydi. Silärmu mana, Patimdämniŋ qaniti astida šsüp çoŋ bolduŋlar. Keyin «häҗäp iş qiptimän» däp puşaymanda qalmaŋ, qizim. Һädiŋiz Rehangülğu yaş tuğutluq, uniŋğa hazir berişqa bolmaydu. Siz bolsimu berip, apiŋizniŋ raziliğini eliŋ”, – däp yalvurğandäk sšzligän edi hoşna ayal.
Momisini «apa» däp çoŋ bolğan qiz «seniŋ apaŋ äşu Zoräm» degän gäpkä zadila işängüsi kälmätti. Patämniŋ hayat vaqtida sšzläp bärgänlirini yenip-yenip äsläydu. Şu aŋliğanliri Mehrivanniŋ jürigigä miq sançilğandäk bolup qadalğandi…
Sadiq bilän Zoräm tonuşup, kšp štmäyla šz ihtiyari bilän turmuş qurdi. Sadiq quruluşta işlätti. Zoräm bolsa, šy işliri bilän mäşğul boldi. Yaş qiz qeyinanisidin aş-tamaq etişni, šy tutuşni üginip, Patämhanğa yardämçi boldi. Bir jildin keyin Zoräm qiz boşandi. İşida yahşi işläp, başliğiniŋ işänçisigä erişkän Sadiqniŋ tapavitimu helä yahşi edi. Qizi bir yaştin alqip, ändila çamdap meŋip qalğanda, Zoräm yänä qiz boşandi. İkki balini beqişqa Patäm ana kelinigä yardämlişip, birini bšşüktä, birini qolida päpiläp jürüp baqti. Qizliri bir ubdan kšzgä kšrünüp qalğanda, bu ailidä kšz täkkändäkla vaqiä yüz bärdi. Quruluşta işlävatqan Sadiq kütülmigän yärdin eğir җarahät elip qalidu. Ular yeŋi turğuzulğan šyniŋ çedirlimaqçi bolidu. Sadiq šgüzdä turup, tšvändin kštirilgän şiferlarni tizip bolup, ändila şota bilän tšvängä çüşüvatqanda, 100gä yeqin şiferniŋ bir yeqi şotiğa tirilip qalğan bolsa keräk, Sadiq yärgä çüşüp şotini yštkimäk bolğanda şiferlarniŋ hämmisi sirilip, Sadiqniŋ üstigä çüşidudä, uni eğir җarahätläydu.
Sadiq bir qoli bilän bir putidin ayrilip, ikki ay bolğanda ağriqhanidin çiqidu. “Oniğanğa yoniğandäk”, bäl omurtqisi zähmilinip, beliniŋ tšvini җansiz bolup, orun tutup yetip qalidu. Anisi bilän ayali Zoräm šväktä yatqan Sadiqniŋ tamiğini yegüzüp, astini tazilap, kiçik balidäk baqidu. “Bir küni qoltuq tayaq bilän meŋip qalar” däp helä vaqit ümüt üzmäydu. Lekin dohturlar häqiqätni ulardin yoşurmay eytidu. Ularniŋ pikriçä, Sadiqniŋ tähminän bäş jilçä hayat sürüşi mümkin ekän. Bu hävärni aŋliğan ana bälni bağlap, oğlini toliraq šzi beqişqa tirişidu. Kelinini ikki baliniŋ hšddisidin çiqsun däp ayaydu. Lekin ikki ay štkändin keyin Zoräm šzgirip, Sadiqtin çätnäydiğan bolup qalidu. Bir küni Zoräm Sadiqniŋ yeniğa kirip, bir päs turidudä, bir gäp qilğusi kälgändäk Sadiqqa qarap qoyup, kšzlirini qaçurup yärgä qaravalidu. Sadiqniŋ jürigi bir kelişmäslikni säzgändäk ayaliğa qadilip soraydu:
– Nemä boldi? Balilar teçliqmu? Apam qeni?
– Teçliq. Apam hoşnilarniŋ šyigä kirip kätti. Ähvaliŋizni šziŋiz bilisiz. Dohturlar yoşurmay eytti. Män… män ändi sizgä mäŋgü bağlinip turalmaymän. Bu šydin ketimän… Meni käçürüŋ…
Sadiq šz quliğiğa işänmigändäk ayaliğa tikilip qariğan peti gäp qilalmay, bir päs җim turup qalidu.
– Nemä dävatisän? Esiŋ durusmu seniŋ, ikki balini oylisaŋçu?
– Män yaşqu, meniŋmu yaşiğum kelidu, – däydu Zoräm domsiyip.
Sadiq yenida turğan paka orunduqni saq qoli bilän ayaliğa atidu.
– Yoqal kšzümdin, vapasiz…
Sadiq hoşidin ketidu. U šzigä kelip qarisa, apisi yenida paypetäk bolup jürgän. Aniniŋ kšzliridin eqivatqan yaşni kšrüp, Sadiq hämmini çüşändi.
– Özäŋni tut balam, uni şäytan azdurdi, nadanliq qildi. Bir küni qaytip kelidu. İkki štäk naresidä barğu, ularni taşlap nägä ketär däysän, – dedi ana mäyüslinip.
Lekin künlär aylarni qoğlap štüvärdi, Zoräm qaytip kälmidi. Pahlandäk šsüvatqan ikki qizçaq bolsa, momisini «apa» däp çoŋ boluvatatti. Ana qançä qiynalsimu, oğliğa häm ikki nävrisigä šzi qarap, ularniŋ hšddisidin çiqti. Kšp štmäy, ular Zorämniŋ turmuşqa çiqip, Almutiğa kätkänligini aŋlidi. Sadiqniŋ yarilanğan bädininiŋ därdidin kšrä taş jüräk ayaliniŋ hiyaniti, šzigä vä naresidä baliliriğa qilğan satqunluği näççä hässä eğir kälgän edi. Ändi Sadiqniŋ birla ümüti – bebaha anisi boldi. Billä işligän ağiniliri Sadiqni taşlimay halidin hävär elip, pat-pat yoqlap turdi. Patäm šzigä vä oğliğa bärgän pensiya puli bilän qizlarni “Qanatliqqa qaqturmay, tumşuqluqqa çoqturmay” beqişqa tirişti. Ana qançä pärvanä bolup, oğliniŋ kšŋlini kštirişkä tirişsimu, Sadiq kündin-küngä susiz soluvatqan güldäk sarğaydi. Çoŋ qizi – Rehangül mäktäpkä barğan jili Sadiq baqiliq boldi. Patäm ana ändi ikki qizni oğlidin qalğan yaldama süpitidä päpiläp çoŋ qilip oqutti.
Zoräm ikkinçi yoldişidin ikki qiz boşinidu. Jillar štüp, u qizlarmu çoŋ bolup, šzliridin çoŋ ikki hädisi barliğini bilidudä, bir küni ularni izdäp baridu. Jillar štkänsiri, Zorämmu taşlap kätkän qizlirini pat-patla oylaydiğan bolup qalğan edi. Öziniŋ štkän šmrini oylap, yoldişi Sadiq bilän ikki qizini beqiştin baş tartip, yenik hayat käçürüş üçün qeçip ketişiniŋ käçürülmäs guna ekänligini ändila çüşängändäk bolatti. Çoŋ qizi Rehangül mäktäpni pütiripla turmuşqa çiqip ketidu. İkkinçi qizi Mehrivan Almutida oquvatatti. Zoräm bir küni uni izdäp, yataqhaniğa baridu. Mehrivan šzini izdäp kälgän natonuş ayalni kšrüşi bilän jürigi düpüldäp, aranla salamlişip tohtap qalidu. Zoräm «Mehrivan degän qiz sizmu?» däydu aldida turğan qizidin kšz üzmäy. Şu mähäl Mehrivan «män» demäkçi bolidudä, lekin düpüldäp soquvatqan jürigini basqan halda šzini tutuvalidu. Çünki u aldida qarap turğan ayalniŋ kim ekänligini çüşängän edidä! Uzun jil štsimu, bir qetimmu izdimäy, ändi šzigä tälmürüp qarap turğan yoçun ayalni «apa» deyişkä tilimu barmay, jillar boyi jürigigä jiğilğan aççiq häsriti uni käynigä iştirätti. Mehrivan šzini tutup, «yaq, Mehrivan degän qiz bu yärdä turmaydu» dedidä, käynigä buruldi. Zoräm amalsiz yataqhanidin çiqip kätti. Mehrivan bšlmisigä yeqin kelip, qandaqtu-bir küç uni yetiligändäk, Zorämniŋ käynidin talağa yänä çiqti. Asta meŋip dohmuştin burulup ketivatqan ayalğa uzaq qarap turdi. «Yaq, män seniŋ qiziŋ ämäsmän, meni beqip çoŋ qilğan birla anam bar. Başqa bir ayalni qandaq apa däymän», däp jiğliğan peti bšlmisigä kirip, šzini karivätkä taşlidi.
Mehrivanniŋ müҗäzi hädisiniŋkigä ohşimatti. Rehangül jugaç, eğir-besiq, momisiniŋ dayim yenida bolup, šy işliriğa yardämlişip, aş-tamaqqa usta, pişşiq qiz bolup šsti. Mäktäpni tamamliğandin keyin oquşqimu barmay, momisiniŋ qolini uzartip, šy işliriniŋ hšddisidin çiqidiğan boldi. Aridin bir jil štüp, Rehangül momisiğa bir jigit bilän sšzlişip jürgini toğrisida sirini eytti. Patäm ana kšzlirigä yaş elip, qiziniŋ peşanisigä sšydi. Rehangül «Apa, seni yalğuz taşlap qandaq ketimän, Mehrivan oquşini pütärsun, andin toy qilsaq däymän» degän edi. Lekin Patäm ana qarşi boldi. «Qizim, qiz bala degän talaniŋ adimi. Künlärniŋ biridä här ikkiŋlar yatliq bolisilär. U jigit šz jutumizdin ekän, şuniŋğimu miŋ qatliq şükri. Mehrivan oqup jürüp, yat jutlarğa ketip qalamdu, däp oylap jürättim. Hudağa şükri, seni šz jutumizğa uzitidiğan ohşaymän. Kšzümniŋ tirigidä ikkiŋlarniŋ toyini qilip, qutluq ornuŋlarğa qondurup, bähitlik bolğiniŋlarni kšrsäm, arminim yoq. Birla škünidiğinim, dadaŋ rämiti bu künlärni kšrälmidi», dedi Patäm ana yaş ägigän kšzlirini yağliğiniŋ uçi bilän sürtüp. Andin šydiki yoğan sanduğini eçip, ikki qiziğa atap jiqqan-tükkänlirini çiqardi. Qizlarniŋ anisi Zoräm toğriliq eğiz açmidi.
Mehrivan oquşini tamamlap, diplom elip šyigä qaytti. Almutida tonuşqan jigiti bilän “bir jildin keyin toy qilimiz”, däp vädiläşkän ekän. İşläp jürginidä bir küni ularniŋ šyigä natonuş ikki qiz kirip käldi. Teçliq sorişip, oltarğandin keyin Patämhan qizlarğa qarap, “Qäyärdin käldiŋlar? Silärni tonimidimğu”, däp soridi. Mehrivanmu ikki qiz bilän salamlaşti, lekin umu kütülmigän mehmanlarni tonalmidi. Şundimu bu qizlarni bir yärdä kšrgändäkla his qilatti. Mehmanlar säl oŋaysizlinip qalğandäk bolup šzlirini tonuşturdi.
– Käçürisilär, biz silärni šz kšzümiz bilän kšrüp, tonuşayli däp hät-hävärsizla kälduq. Biz… ävu… Zoräm degän ayalniŋ qizliri bolimiz.
Mehrivan tağdin taraş çüşkändäk daŋqetip turupla qaldi. Oylirini җämläp, aŋliğanlirini äqil taraziğa selip çüşängini, bu qizlar šzini vä naka dadisini taşlap qeçip kätkän anisi Zorämniŋ qizliri ekänligi eniqlandi. Mehrivan šzini aran tutup, monu ikki qizğa nemä deyişni bilmäy, bir däqiqä turup qaldi. «Meniŋ apamniŋ ismi Patäm, käçürisilär, silär hatalişip kälgän bolsaŋlar keräk» demäkçi boldi. Lekin qandaqtu-bir çüşiniksiz sezim undaq deyişkä yar bärmätti. Çünki moşu yoruq duniyağa äkelip, ikki ay bolsimu aq sütini bärgän ayalniŋ tomuridiki qan šziniŋmu tomurida bar edidä. Täbiätniŋ qanuniğa beqinğan Mehrivan šzini tutup, aldida tälmürgändäk qarap turğan qizlar yat ämäs, ana bir qerindaş ekänligini iqrar qildi vä ular bilän qaytidin kšrüşti. Patäm animu qizliriğa Alla egämniŋ yänä ikki qerindaş hädiyä qilğanliğiğa hoşal bolatti. Qizlarni mehman qilip uzatqandin keyin kšp vaqit štmäy Mehrivanniŋmu toyi boldi. Mehrivan bir oğul boşinip, balisi bir yaştin aşqanda, Zorämniŋ qizi telefonda apisiniŋ eğir ağriqqa duçar bolğanliğini eytip, bir kelip ketişini štündi. «Һädä, apam šz vaqtida sizni izdäp tapalmiğan ekän. Ändi “hayat vaqtimda bir kšrsäm” däp arman qilidu. Sizni šz kšzi bilän kšrüp, käçürüm sorisam däydu. Amal bolsa, bir keliŋa» däp šyiniŋ makan-җayini beridu. Mehrivan makan-җayini alidudä, lekin “barimän” däp vädä bärmäydu. Oğlini kšksidin ayrip, ändi balilar bağçisiğa orunlaşturğanda, Zorämniŋ qizliri yänä telefonğa çaqiridu. Anisiniŋ ağriği eğirlişip qalğanliğini eytip, «hädä, bir kelip ketiŋa, štünimän. Apam sizniŋ yoluŋizğa qarap, işik-derizidin kšzini üzmäydu» däydu. Mehrivan kiçik anisi Selimämgä bolğan vaqiäni eytip, mäslihät soraydu. «Ağriği eğirlaşqan bolsa, barğiniŋiz durus qizim. Һädiŋiz yeŋidin boşandi, baralmaydu. Halisiŋiz mänmu billä baray, bolmisa bemar җan üzär vaqtida kütkän adimigä tartişip qiynilidu, däp aŋliğandim», däp kšpni kšrgän ayal mäslihät beridu. Şundaq qilip, Mehrivan kiçik anisi Selimäm bilän yolğa çiqqan edi.
Ular Zorämniŋ šyigä yeqin kälgändä Mehrivanniŋ špkisi šrläp, yänä tartişip šygä kirgili unumay turuvalidu.
– Dadammu şundaq halda yatqanda taşlap kätmigän bolsa, bälki yahşi bolup qalar edi, – däydu Mehrivan jiğa arilaş. – Һädäm ikkimizni Patäm anam beqip qatarğa qoşti. Meniŋ birla apam barğu, qandaq qilip u yaqni «apa» däp raziliq berişim keräk, eytiŋa kiçik apa?!
«Qizim, yänä desäm, yänä şu. Bu duniyada hämmimiz hatalişimiz. Aniŋizni u çağda birsi adaşturğandu, bälkim. Yaş üçün nadanliq qilğandu. Şundimu sizni toqquz ay qosaq kštirip, aççiq tolğaq yäp bu duniyağa äkäldi. Mana şuniŋ üçün bolsimu siz bala, u aniŋizğa raziliq berişiŋiz keräk. Sizmu ana boldiŋizğu? Aniniŋ raziliğini alsiŋiz, bu duniyada kškläysiz,– dedi Selimäm kšzigä yaş elip.
Helä oylanğan Mehrivan yaşlirini sürtüp, šygä asta qädäm taşlidi. İkki siŋlisi aldiğa çiqip, Mehrivanniŋ boyniğa esilip jiğlap kätti. Zorämniŋ beşida oqup, däm selip oltarğan ayal Mehrivanğa qarap, «Keliŋ qizim, yeqiniraq kelip, apiŋizğa raziliq beriŋ» dedi šzi ornidin turup. Zorämniŋ kšzliri yepiq, bir hilda eğir tinmaqta. Mehrivan yeqin kelip, Zorämniŋ tatirip kätkän üzigä baqti. Säl titiräp turğan qolini aniniŋ beşiğa qoyup, «Män sizdin razi, meniŋdinmu razi boluŋ.., apa…» dedi špkisi šrläp, kšzliridin äriksiz aqqan yaşlirini tohtitalmay.
Näççä vaqit qimir qilmay yatqan Zoräm kšzini pallidä açtidä, Mehrivanğa, andin «yänä kim bar?» degändäk, işik täräpkä qaridi. Uni çüşängän Mehrivan «Һädäm yeŋidin boşinip qalğan, kelälmidi», dedi. İkki kšzidin yaş tamçiliri eqip, qulaq tüvigä çüşkän Zoräm yänä Mehrivanğa qarap, bir “uh” tarttidä, asta-asta tiniği şalaŋlişip berip, bir pästä uhlap qalğandäk tinip qaldi. Mehrivan siŋillirini, kiçik apisini quçaqlap, ün selip jiğlap kätti…
Mehrivanlar Zorämniŋ üçini bärgändin keyin šyigä qaytti. Aniniŋ tirigidä ülgirip kelip, raziliğini alğiniğa Mehrivanmu razi. Hoşnisiniŋ vä kiçik apisiniŋ mäslihitini tiŋşap kälginini vä anisi Zoräm qiziniŋ gepini aŋlap, kšzini açqinini oylap, toğra yol-yoruq kšrsätkän äşu anilardin çäksiz minnätdar edi. Mehrivanniŋ kšp jillar davamida jürigidä taştäk qetip qalğan muz ändi eriğandäk boldi…

Bälüşüş

Javap qalduruŋ