Sarğaydi

0
112 ret oqıldı

Sarğaydi oyuni uyğurlarniŋ güläŋgüç uçuştin kelip çiqqan šzgiçä än°äniviy täntärbiyä türi bolup, u «çaqpäläk» däpmu atilidu. Qedimdin tartipla, heyt-mäyräm künliri yaki dehançiliqniŋ arsal vaqitlirida bu hil paaliyätlär štküzülüp kälgän.
Sarğaydi yoğan hadiğa yağaç çaq, çaq tutquçni ağamça bilän bağlaş arqiliq yasilidu. 15 – 20 metr egizliktiki hada yärgä tik ornitilip, çaq tutquç hadiniŋ asti qismiğa kirgüzülidu vä hadiniŋ uçiğa bäkitilidu. Çaqni aylanduruşqa äplik boluşi üçün çaq bilän hadiniŋ asti qismiğa kirgüzülgän tutquç ağamçiğa çetilidu. Çaqniŋ ikki täripigä, otturisiğa adäm dässäp turğidäk tahtay bäkitilgän ikki ağamça bağlinidu. Oyun başlanğanda tšrt-tšrttin ikki topqa bšlüngän jigitlär saat strelkisi yšnilişi boyiçä çaqni aylanduridu. Bu päyttä çaqtiki güläŋgüçkä çiqqanlarmu çaq bilän täŋla peqiraydu. Çaq qançä tez aylanğansiri güläŋgüçtikilärmu şunçä egiz šrläydu. Bu vaqitta yaŋraq nağra-sürnäy avazi boşluqta pärvaz qilivatqan adämlärgä җor bolup, oyunni tehimu qizdurup, җanlanduridu.
Sarğaydi oyuniniŋmu šzigä has qaidisi bolup, uni jigitlär arisidin saylanğan jigitbeşi nazarät qilidu. Ägär oyunçilar arisidin kimdu-biri layiqsiz qiliqlarni qilip, sorunniŋ tärtivini buzsa, jigitbeşi gunasiniŋ eğir-yenikligigä qarap yaki kšpçilikniŋ tälivigä asaslanğan halda uni җazağa buyruydu. Bäk eğir äyipkä yol qoyğanlar sorundin haydap çiqirilidu.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ