Prezident Yaşlar jiliniŋ eçiliş täntänisigä qatnaşti

0
212 ret oqıldı

Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ Prezidenti Nursultan Nazarbaev tünügün EKSPO-2017 kšrgäzmä märkizidiki “Nur Alem” pavil'onida štkän Yaşlar jiliniŋ eçilişiğa beğişlanğan “Täuelsizdik wrpaqtarı” namliq täntänigä qatnaşti.
Prezident däsläp “Yaş qazaqstanliqlarniŋ layihiliri” namliq kšrgäzmini ziyarät qildi.
Mäzkür täntänigä ilim-pän, sport, tiҗarät, sän°ät, jurnalistika vä başqimu sahalardiki ilğar yaşlar qatnaşti. Ularniŋ arisida şahmattin duniya çempioni Jansaya Äbdimälik, nahşiçi Dimaş Qudaybergen, Monğoliyadin kälgän yaş bürkütçi Ayşolpan Nurğayipqızı ohşaş tonulğan yaşlar boldi. Şundaqla regionlardin yaşlar onlayn rejimda täntänigä qatnaşti.
Prezident šz sšzidä yaşlarni iş bilän täminläş mäsilisigä käŋ tohtaldi.
– Yaşlar säyasitidiki asasiy mäsilä – iş bilän täminläş. Statistika mälumatliriğa asaslinip, bügünki kündä duniyada 18 – 30 yaş ariliğidiki 300 milliondin oşuq adämniŋ turaqliq iş orni yoq. Alimlarniŋ tähminliriçä, 2050-jili hazirqi mutähässisliklärniŋ 50 payizini sün°iy äqil almaşturidu. Bu mutähässisliklärniŋ qatariğa sodigärlär, jürgüzgüçilär, yuristlar, ihtisatçilar vä başqilar kiridu. Ändi alimlar, top-menedjerlar, mädäniyät ärbapliri, İT sahasiniŋ mutähässisliri häm aliy däriҗilik dohturlarni sün°iy äqil almaşturalmaydu, – dedi Dšlät rähbiri.
Dšlät rähbiri şundaqla elimizdä bilim eliş qolyetimlik boluşiniŋ muhimliğini eytip, yaşlarniŋ qabiliyätlik, paaliyätçan boluşiniŋ muhimliğini täkitlidi.
– Yadiŋlarda bolsa, biz mustäqillikniŋ däsläpki jilliri mštivärlirimizniŋ pensiyasini šz vaqtida tšlälmäy qalğan päytlirimizdä yaşlarni çät ällärdiki äŋ çoŋ universitetlarda bilim elişqa ävättuq. Härqaysisiğa 30 – 50 miŋ AQŞ dolliri kšlämidä stipendiya tšläp turduq. Hazir çät ällärdä oquvatqan 14 miŋ student bar. Duniyaviy standartlarğa muvapiq Nazarbaev Universitetini açtuq. Bu bilim därgahini pütärgänlär duniyaniŋ äŋ küçlük universitetlirida bilimini aşuruşqa atlinidu.
Hazir biz yaş alimlirimizniŋ oylirini ämälgä aşuruşqa yardämlişişimiz keräk. Buni şähsän šzäm qolğa almaqçimän. Şu säväptin Hškümätkä çoŋ vä ämäliy tätqiqatlarni mäbläğ bilän täminläşni käŋäytişni tapşurimän. Yaş alimlarni qollaş üçün här jili 3 milliard täŋgä bšlünsun, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Prezident hškümätkä aliy oquş orunlirida volonterliq bilän şuğullinivatqan studentlarniŋ stipendiyasini 30 payizğa aşuruşni tapşurdi.
– Biz mustäqillik alğandin beri elimizdä 2,8 million mutähässis aliy bilim alğan. Ägär 1991-jili aliy bilimi bar adämlärniŋ sani bizdä 42 miŋğa yätkän bolsa, 2018-jili bu kšrsätküç 151 miŋ adämgä yätkän. Amerikida häliqniŋ yerimi aliy bilimlik däp kšrsitilidu. Amma bizdä mundaq süpät yoq. Älvättä, aliy bilim degändä diplomni yançuqqa selip qoyuş ämäs, süpätkä ähmiyät beriş lazim. Häliqara hesap boyiçä, duniyaniŋ äŋ çoŋ 300 kompaniyasi hadimliriniŋ üçtin biri här häptidä volonterluqqa bir saat vaqtini bšlidekän. Biz bu toğriliq hätta oylimiduq. Hazir moşu yšniliştä mähsus işlarni ämälgä aşuruşimiz keräk. Şuŋlaşqa Hškümät volonterluq bilän şuğullinidiğan aliy oquş orunliridiki studentlarniŋ stipendiyasini tähminän 30 payizğa aşuruşi lazim. Çünki moşu yšniliştä işlävatqan studentlarğa mähsus yardäm bolsa, häliq üçün yahşi, – dedi Dšlät rähbiri.
Nursultan Nazarbaev yaş tiҗarätçilärni qollap-quvätläşkä beğişlanğan programmiğa 32 milliard täŋgä bšlüşni tapşurdi.
– Hškümätkä “Biznes–2020” yol häritisi dairisidä yaş tiҗarätçilär üçün grant boyiçä bšlünidiğan mäbläğ kšlämini ikki hässigä aşuruşni tapşurimän. Moşu arqiliq üç jilda tähminän 300 miŋğa yeqin yaş tiҗarätniŋ qir-sirini üginip çiqidu. Şularniŋ tšrttin biri yaki kam degändä 80 miŋ adäm šz tiҗaritini başlaydu,– dedi Prezident.
Prezident şundaqla elimizniŋ çoŋ şähärliridä jiliğa 1000 pätirni paydilinişqa berişni tapşurdi.
– Biyilqi jilni “Yaşlar jili” däp elan qilişimizniŋ säväpliri kšp. Yaşlarni qollaşniŋ addiy yollirini tepişimiz lazim. Yaşlarniŋ ehtiyaҗlirini hesapqa elip, ularniŋ šsüşigä şarait yaritişimiz keräk. Bügün yaşlarğa süpätlik bilim, iş, baş-pana vä ailä quruşqa imkaniyätlär haҗät. Alimlar keläçäktä duniya tsivilizatsiyasiniŋ 60 payizi 600 çoŋ şähärdä bolidiğanliğini eytmaqta. Şuŋlaşqa biz çoŋ şähärlärgä kšŋül bšlüşimiz keräk. Elimizdiki 3 çoŋ şähärdä novättä turğan yaşlarniŋ turuşluq šy mäsilisi tegişlik orunlarniŋ diqqät näzäridin sirt qalmasliği şärt, – dedi Dšlät rähbiri.
Nursultan Nazarbaev Astana, Almuta, Çimkänt ohşaş çoŋ şähärlärdä işçi yaşlarğa beğişlinip, jiliğa kam degändä 1000 turuşluq šy selişni qolğa elişni Hškümätkä, Prezident mämuriyitigä tapşurdi. Prezident turuşluq šylärniŋ iҗarigä eliş asasida vä “7-20-25” dšlätlik programmisi dairisidä berilidiğanliğini eytti.
“Moşundaq turuşluq šylärgä işläydiğanlar egä bolalaydu. İş – u paravänlikniŋ asasi. Biz Qazaqstanda paternalizmni täräqqiy ätküzgümiz kälmäydu, yäni barliq mäsilini mämlikätkä jükläp qoyğan durus ämäs. Özäŋlar ämgigiŋlar bilän dšlätni qollap-quvätlişiŋlar keräk. Şuŋlaşqa yaş işçilar üçün turuşluq šy şaraitini yaritişqa barliq şähsiy egiligi bar tiҗarätçilär paal qatnişişi haҗät. Biz bu җähättin barliq çoŋ şirkätlärgä muraҗiät qilimiz”, dedi Prezident.
Täntänidä sšz alğan yaşlar arisidin “Eriktiler ligası” җämiyätlik fondiniŋ räisi Aysulu Erniyazova šz täҗribisi bilän bšlüşti.
“Män – volonter. Meniŋ üçün volonter boluş – adättiki sšz ämäs, meniŋ hayatiy mävqäm. Çünki, volonter boluş šz elini, hälqini sšyüş degänlikni bildüridu. Hazirniŋ šzidä fondi äzaliriniŋ sani on miŋğa yätti. Män volonterlarğa “dayim häyrihahliq iş bilän şuğulliniŋlar” deyiş bilän billä moşuniŋ šzi mäniviy yeŋiliniş ekänligini täkitläymän” dedi fond räisi.
Aysulu Erniyazova şundaqla imkaniyiti çäklängän şähslärgä, qerilarğa, muhtaҗlarğa yardämlişişni mähsät qilidiğan volonterlarniŋ birpütün bazisini quruş täklivini bärdi.U şundaqla yaşlarni vätinimizgä hizmät qilişqa çaqirdi.
Monğolstandin kälgän bürkütçi qiz Ayşolpan Nurğayipqızı Prezidentqa, yaşlarğa äҗayip şaraitlarni yaritivatqanliği üçün täşäkkür izhar qildi.
“Män Monğolstanda tuğulup-šstüm. Amma ana jutumniŋ Qazaqstan ekänligini heçqaçan untumidim. Pursättin paydilinip, Sizgä Altaydiki qazaqlarniŋ amanitini yätküzmäkçimän. Sizni Bayšlkeğa mehman boluşqa çaqirimiz, dästihinimizdin däm tartip kätsiŋiz – äynä şu jiraq juttiki qerindaşlirimizniŋ rohi kštirilip qalatti”, dedi Ayşolpan. U şundaqla Astana vä başqimu şähärlärdä qazaq hälqiniŋ urpi-adätlirini ügitidiğan märkäzlärni, şuniŋ içidä bürkütçilär mäktivini eçiş täklivini bärdi.
Ändi innovatsiyalik layihilär rähbiri Rauan Kenjehanulı Qazaqstanda Open University layihisini eçişni täklip qildi.
“Milliy tärҗimä byurosi – Sizniŋ tapşurmiŋiz bilän “Ruhani jaŋğıru” programmisiniŋ bir qismi bolğan “Yeŋi gumanitarliq bilim. Qazaq tilidiki 100 yeŋi därislik” layihisini ämälgä aşuruş üçün qurulğan җämiyätlik täşkilat. Buni yaşlar täşkilati deyişkä toluq asas bar. Çünki tärҗimä işliriğa җälip qilinğan asasiy mutähässislirimiz – mustäqillik jilliri tähsil kšrgän, ayrimliri “Bolaşaq” programmisi boyiçä bilim elip kälgän mustäqillik täŋtuşliri. Ötkän jili biz Sizgä moşu layihä dairisidä tärҗimä qilinğan 18 därislikni tonuşturduq. Ular 115 bilim ornida 1000 danä häqsiz tarqitildi. Hazir duniyaniŋ äŋ jirik alimliriniŋ million danä bilän tarqalğan 30 därisligini qazaq tiliğa tärҗimä qilip, näşirgä täyyarliduq. Bu därisliklär yeŋi oquş jilida studentlarniŋ qoliğa tegidu. Moşu layihä bilän billä biz onlayn oquş kursini täyyarlavatimiz. Bu mutähässislärniŋ qatnişişi bilän videolektsiyalär štküzülidiğan bolidu. Videolektsiyalär şundaqla konspektlar vä bilimni täkşürüşkä beğişlanğan soal-җavaplardin tärkip tapqan. Onlayn kurs bilim berişniŋ yeŋi uslubi vä yeŋi şäkligä aylinişi mümkin. “Aşıq Astana universiteti” bu “Ruhani jaŋğıru” programmisiniŋ äŋ muhim nätiҗiliriniŋ biri bolmaq. Yeŋi tehnologiyalär yardimi bilän җabduqlanğan bu universitet bilim süpitini kštiriş bilän billä uni barliq adämgä qolyetimlik qilişta muhim rol' oynaydu däp oylaymän. Bu universitet duniyadiki musapilik bilim beriş, onlayn bilim eliş kontseptsiyasigä muvapiq kelidu. Bu bilim berişniŋ metodikisi vä tehnologiyasi hadimlarni oqutuş ideyasini qollaydu. Bu yärdä härbir adäm šzigä haҗät häm šz imkaniyitigä muvapiq bilim alalaydu”, dedi Milliy tärҗimä byurosiniŋ rähbiri.
Täntänidä sšz alğan yaş tiҗarätçi Rasul Abdullaev šz işiniŋ nätiҗiliri bilän bšlüşüp, dšlitimizniŋ täräqqiyatiğa ülüş qoşidiğan “Marketing ministrligi” degän yeŋi layihisini tävsiyä qildi.
“Bu – Qazaqstanni duniyaviy areniğa çiqiriş üçün tepilmas layihä bolmaq. Şundaqla u elimizdiki mähkimilärniŋ işiniŋ alğa besişiğa ülüş qoşidiğan mähsus platformiğa aylinidu. “Ruhani jaŋğıru” ohşaş ideologiyalik programmilarniŋ ähmiyitini päqät elimiz grajdanlirila ämäs, şundaqla duniya ähli bilidiğan bolidu. Bu işni ämälgä aşuruş üçün mähsus top qurduq. Bizgä dšlättin qollaş haҗät. Ägär layihä ämälgä aşsa, bu duniyadiki äŋ däsläpki Marketing ministrligi bolidu” dedi yaş tiҗarätçi.
Şuniŋdin keyin minbärgä kštirilgän Aqsu ferrobeyitiş zavodiniŋ metallurgi Aleksandr Şutov Qazaqstan yaşlirini sanaät orunlirida işläşkä çaqirdi.
“Män 26 yaşta. Käspim – metallurg. 20 yeşimdin başlap Aqsu ferrobeyitiş zavodida işläp kelivatimän. Hazir master lavazimida ämgäk qilimän. Öz käspimgä munasivätlik väzipilirimdin taşqiri män zavodniŋ җämiyätlik hayatiğimu paal qatnişivatimän. Yaşlar keŋişiniŋ ilmiy işlar boyiçä äzasimän. Här türlük ilmiy-tehnikiliq konferentsiyalärgä qatnişip kelivatimän. Şuniŋ bilän billä Pavlodar vilayitiniŋ yaşlar käspiy ittipaq җämiyitiniŋ äzasi. Hazir zavodtiki metallurglarniŋ kšpçiligi kreativliq yaşlar. Ularniŋ hämmisi zamanğa muvapiq ideyalärniŋ täşäbbuskari bolmaqta. Bu ideyalär işläpçiqirişni җanlandurupla qoymay, iҗtimaiy sahadimu ähmiyitini namayiş qilivatidu. Yaşlar mäişät qalduqlirini qayta işläş, hoylilarni yahşilaş, balilar mäydançilirini bärpa qiliş ohşaş muhim layihilärni ämälgä aşurmaqta. Päç aldida işläş, ämgäkkä bolğan huştarliğimni aşuridu. Sšzümniŋ ahirida käsip tallaş aldida turğan yaşlarğa bildürüş elan qilğum kelidu. Sanaät – šz iqtidarini kšrsitişniŋ äҗayip imkaniyiti. Ämgäk yolini sanaättin başlap, juquri pällilärgä yetişkä bolidu. Prezidentimiz bu җähättin bizgä yarqin ülgä bolup hesaplinidu” dedi Aleksandr Şutov.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ