«Bovimizğa ohşiğumiz kelidu»

0
116 ret oqıldı

Bähtişat SOPİEV,
«Uyğur avazi»

Almuta şähiridiki A.Rozibaqiev namidiki 153-mäktäp-gimnaziyaniŋ 9-sinip oquğuçisi Luiza bilän 5-sinip oquğuçisi Qudrät Yüsüpovlar ataqliq rässamniŋ ävladi bolup çiqti. Ular bilän sšhbätlişiş җäriyanida, bala ämäsmu, bizgä uyğur mäktivigä qandaq kälgänliginiŋ «sirini» eytip qoydi. Bu nävrilärniŋ biri bovisiniŋ yoli bilän meŋip, rässam bolmaqçi.

Aldi bilän ulardin qoşqa bovisi häqqidä soriduq.
– Bovimiz käspiy uyğur rässamliriniŋ biri bolğan, – deyişti ular täŋla, huddi kelişivalğandäk.
– U adämlärniŋ portretini yasaşqa mahir bolğan ekän, – dedi Luiza. – Keläçäktä meniŋ bovamğa ohşiğum kelidu.
– Bovaŋlarniŋ kimlärniŋ portretini yasiğanliğini bilämsilär?
– «Sadir palvan», «Anayät Qurbanov», «İparhan», «Җambul», «Amangeldi İmanov» vä başqilar, – dedi ular.
Ularniŋ bovisi Avakri Şämsi, äsli ismi Abubäkri Şämşidinov, 1903-jili Yarkänt şähiridä duniyağa kälgän. 1928-jili Leningradqa rässamçiliq akademiyasigä oquşqa ävätilidu. Uniŋ däsläpki kšrgäzmisi 1937-jili uyğur ziyaliliriniŋ çoŋ bir änҗumanida uyuşturulğan ekän.
A.Şämsi täğdir täqäzasi bilän Ämgäkçiqazaq nahiyäsiniŋ Bayseyit yezisiğa kelip, şu yärdiki uyğur mäktividä ustazliq qilidu. Rässam 1987-jili hayattin štti. U üç qiz, bir oğul tärbiyiläp qatarğa qoşidu. Balilarniŋ hämmisi ana tilida oquğan. Äpsus, ularniŋ birimu ata yoli bilän maŋmidi. Yalğuz oğli Väys yaşliğida adämlärniŋ portretini yasaşni mäşiq qilğan bolsimu, keyin başqa sahani talliğan kšrünidu. Avakri Şämsi şundaqla milliy saz äsvaplirida oynap, nahşa eytqanni yaqturattekän. Uyğur teatriniŋ baletmeystri El'mira Säydullaeva ataqliq rässamniŋ nävrisi.
– Dadam rämiti «Һärbir millät šziniŋ ana tilida bilim elişi keräk. Biz mädäniyitimizni ana tilimiz arqiliq saqlap qalimiz. Başqa tilni üginiş qiyin ämäs. Amma ana tilini untup qalsaŋlar, uni üginiş täs. Ägär šz ana tiliŋlarda bilim almisaŋlar, meniŋmu ismim untulup ketidu» degän edi, – däydu uniŋ qizi Tohtigül. – Bizmu šzimizniŋ balilirini ana tilida tärbiyiliduq. Nävrilärmu uyğur mäktividä oquydu. Rast, bäzi imkaniyiti yar bärmigän ayrim җiyänlirimiz başqa mäktäplärdä oquvatidu. Amma arimizda undaqlar sanaqliqla.
– Luiza bilän Qudrät bizgä bäzibir «ailäviy sirliriŋlar» häqqidä eytip qoydi, – dedim Tohtigül hädigä çeqişip.
– Bu yärdä heçqandaq sir yoq. Başta çoŋ nävräm Nazugumni rus mäktivigä berip kšrduq. Uniŋğa qarap ini-siŋilliri «ruslişişqa» başlidi. Şuniŋ bilän «bolmaydekän» deduqtä, qalğan ikkisini uyğur mäktivigä aparduq. Män šzäm kšp jillar balilar bağçisida tärbiyiçi bolup işlidim. Adäm hayatida ana tilniŋ qandaq muhim rol' oynaydiğanliğini yahşi çüşinimän. Birinçi novättä ana tilimizğa bolğan muhäbbitimiz çäksiz boluşi keräk.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ