“Biz silärgä düşmän ämäs…”

0
114 ret oqıldı

Bähtişat SOPİEV,
«Uyğur avazi»

Yeqinda Talğir nahiyälik hakimiyättä Avğan uruşiniŋ veterani, metsenat Mähsätҗan Qaharovqa «Talğir nahiyäsiniŋ Pähriy grajdini» nami tapşuruldi. Şundaqla bäynälmiläl-җäŋçi bilän җay-җaylarda uçrişişlar štküzülmäktä. Uçrişişni uyuşturğuçilar Mähsätҗanniŋ milliy maaripimizğa qoşuvatqan salmaqliq ülüşi, uniŋ häyrihahliq paaliyiti häqqidä sšzläp bärsä, u buniŋdin ottuz jil ilgiri šzi iştrak qilğan «operatsiyalär», Avğan yeridiki mäktäp oquğuçiliri bilän bolğan uçrişişlarni äskä alidu. Rota komsorgi vzvod komandiriniŋ orunbasari, vzvod komandiriniŋ väzipisini atqurğuçi, serjant Qaharov oquğuçilar bilän uçrişişlarni štküzüvetip, mäktäptä ustaz bolup işlävatqan ata-anisiniŋ oğliniŋ Avğan yerida ekänligini bilmigänligi toğriliqmu sšzläp beridu.

– 1986-jili may eyida Talğir nahiyälik härbiy komissariattin armiya sepigä çaqirtildim, – däydu Mähsätҗan. –Novosibirskida altä ay täyyarliqtin šttuq. Bir keçidila bizni Özbäkstanniŋ Çirçiq şähirigä elip käldi. U yärdin avğan yerigä kirip kättuq. Asasän yolni nazarät qilip štüvatqan kolonnini düşmänniŋ yamğurdäk yeğivatqan oqidin saqlattuq. Kolonnini tohtitişqa bolmatti.
Kabulğiçä bolğan ariliqta çoŋ tšrt operatsiyagä qatnaştim. Tšrt ay Qandağarda boldum. Bu – uruşniŋ äŋ qayniğan nuqtisi edi. Moşu yärdä «Җasariti üçün» medali bilän täğdirländim. Һärbiy operatsiyalärdin bšläk yezilarni arilap, mäktäp oquğuçiliri bilän uçrişişlarni štküzättuq.
– Avğan oquğuçiliri bilän nemä häqqidä sšzlişättiŋlar? – soridim uniŋdin.
– Yärlik turğunlar, bolupmu kiçik balilar bizni kšrsä, huddi yavayi adämlärdäk, häryan qaçidiğan. Ahiri män rota komandiri bilän sšzlişip, mäktäp oquğuçiliri bilän uçrişişlarni uyuşturduq. «Biz silärgä düşmän ämäs, äksiçä, düşmänlärdin silärni qorğaşqa kälduq», degän däp çüşändürättuq. Bu uruşniŋ az vaqitniŋ içidä tügäydiğanliği häqqidä eytip, ularni hoşal qilattuq. Balilarniŋ oquşqa bolğan qiziqişini oyğitişqimu vaqit tapattuq. Dästihan yeyip, keŋäşniŋ tamiğidin eğiz täkküzättuq.
Mähsätҗan – tonulğan märipätçi Һebullam Qaharovniŋ oğli. Märhum atisi buniŋdin jigirmä jil ilgiri uyğur baliliriniŋ oquşqa bolğan qiziqişini tehimu oyğitiş mähsitidä maarip festivaliniŋ hulini qurğan edi. Һazir uniŋ işini Mähsätҗan davamlaşturup kelivatidu.
– Oquğuçilarniŋ aldida sšzlävetip, ata-anamni yadimğa alimän, – däydu Mähsätҗan. – Ular meni Novosibirskida härbiy hizmitini štävatidu, däp oylatti. Män hätni şundaq yazattim. Teç-aman barsam, biraqla eytimän degän oyum boldi. Ahiri şundaq qildim. 1988-jili 5-mayda heçbir hävärsizla šygä kirip käldim. 9-may küni Tuzdıbastav ottura mäktividä štkän härbiy parad vä täntänilik jiğinğa qatnişip, sšzliginim helimu yadimda.
Bu yärdä Mähsätҗan balilarni Vätänni sšyüşkä, oquşqa dävät qildi. Һelikäm u minbärgä çiqsa, gepini äynä şuniŋdin başlaydu. U šziniŋ birinçi häyrihahliq paaliyitini 1995-jili dadisiniŋ kindik qeni tškülgän Kätmän yezisidiki sport işqivazlirini qollap-quvätläştin başliğan ekän. Һazir u җumhuriyät dairisidä milliy maaripimizni maddiy vä mäniviy җähättin qollimaqta. Җumhuriyätlik Uyğur etnomädäniyät märkizi uniŋ bu ämgigigni juquri bahalap, «Sahavät» medalini tapşursa, «Beybitşilik älemi» «Mahmut Qäşqäriy» ordeni bilän mukapatlidi.
İkki oğul, bir qiz tärbiyiläp šstürüvatqan Mähsätҗan bilän Gülvira balilirinimu vätänpärvär, millätpärvär häm mehir-sahavätlik boluşqa tärbiyilävatidu.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ