İstirahät beğiniŋ ğämhorçisi

0
474 ret oqıldı

Һärbir jutniŋ mälum jilnamisi, šzigä has alahidiligi, uni täräqqiy ätküzüş yolida maŋlay tärini tškkän adämliri bar. Şäriq täripidä Çeläk däriyasi šrkäşläp aqsa, җänubida mäğrur Baqay teği sayisini çüşirip turğan, ançä çoŋ bolmisimu, havasi taza, süyi älväk, hälqi inaq, bärikätlik, tarihniŋ ayrim sirlirini qoyniğa elip yatqan Asi (hazirqi Ğäyrät) yezisi äynä şundaq tävärrük jutlarniŋ biri. Uniŋ qoynidinmu millitimizgä tonulğan, hizmät qilğan äzimätlär yetilip çiqqan.
1961-jili җämiyät täräqqiyatiniŋ printsipliriğa asasän ilgärki kolhozlar orniğa sovhozlar quruldi. Ändi arida 30 jil štüp, җämiyätniŋ šzgirişigä bağliq, egiliklär tarqilip, orniğa kooperativlar şäkilländi. Şu jilliri bir märkäzdin başqurulidiğan sovhozlarda işläşkä adätlinip qalğan adämlär helä jillarğiçä işniŋ epi-җepini tapalmay, mäŋdäp qalğanliği çoŋ ävlat väkillirigä ayan.
Bolupmu hususiylaşturuş җäriyani başlanğan jilliri adämlär җülmäräp, yezilar sšrünläşti. Çünki tehnikilarniŋ gürüldigän avazliri aŋlanmas bolup, mal qoraliri bilän kšpligän benalar egisiz qaldi. Qisqisi, işsizliq başlinip, yaşlarniŋ kšpi şähärgä atlandi. Şu çağda qolda barni saqlap qeliş mähsitidä jut çoŋliri baş qoşup, “Asi” sovhoziniŋ mämuriy märkizi bolğan Ğäyrät yezisiğa zenät berip turğan tähminän 5 gektardäk istirahät beğini qandaq qilğanda saqlap qelişqa bolidiğanliği häqqidä pikirläşti. Çünki däräqlärni kesip ketiş vaqiäliri pat-pat yüz berişkä başliğan edi. Täbiiyki, uniŋğa qaraydiğan, qariğandimu җavapkärlikni çoŋqur his qilidiğan vijdanliq adäm keräk. Uniŋ üstigä bu işqa häq tšläş imkaniyiti yoq. Demäk, jut üçün hizmät qiliş keräk.
Mäzkür baş qoşuşta “män häqsiz işläymän” degüçilär tepildi. Biraq uzaqqa sozulmidi. Arida 2-3 ay štkändin keyin päqät šzinila oylaydiğan ayrim adämlär otun kesişkä başlidi. Vaqtida suğirilmiğaçqa, çetidin quruşqa başliğan däräqlärni kšrgän Tel'man aka Musaev işni šz qoliğa aldi. Quriğan putaqlirini kesip, haҗätmänlärgä tarqatti. İstirahät beğini kişilär aram alidiğan җayğa aylandurdi.
Vaqit nemä degän jügrük, häş-päş degiçä şuniŋdin buyan ottuz jil štüptu. Yeza märkizidä bük-baraqsan bolup kškirip turğan bu istirahät beğini kšrgän härqandaq adäm “Pah, nemä degän baraqsanliq bağ, yeziğa bäkmu yarişiptu” demäy qalmaydu. Lekin bağniŋ şu qädär baraqsanliqqa aylinişiğa Tel'man aka az äҗir siŋärgini yoq. Uniŋ šp-çšrisini qorşap, mal-varanğa yegüzmäy, şundaqla ayrim “qoli ägirlärniŋ” haliğiniçä kesip ketişigä yol qoymidi. Һätta ayrim adämlär bilän “deyişip” qalğan çağlirimu boldi. Lekin bağni saqlap qaldi. Uniŋğa birdin-bir yar-yšläk bolğan känҗä oğli Turğanҗandin ata bäk minnätdar.
Yeqinda Tel'man aka bilän uçrişip qelip hal-ähval soraştuq.
– Häviriŋ bolsa keräk, ikki-üç jil ilgiri ağrip yetip qaldim. Rastini eytsam, yahşi bolup ketişkä kšzüm yätmigän edi. Hudağa şükri, balilirimniŋ šz vaqtida davalitişi nätiҗisidä saqiyip qaldim. Yänä bir täräptin qilğan halisanä ämgigim üçün jutniŋmu duasi täkkän boluşi keräk, däp oylaymän. Yaş bolsa säksängä käldi, burunqi küç-quvät yoq. Şuniŋ üçün oğlum Turğanҗanğa härqaçan: “İmkaniyitiŋniŋ yar berişiçä yardäm qilip kelivatisän. Mabada çamim kälmäy qalsa, bağ saŋa amanät» däp nesihät qilimän”, – dedi sšzara.
Tel'man aka Musaev 1939-jili moşu yezida duniyağa kelidu. Dadisi Musaip 1943-jili uruşqa ketip qaytip kälmäydu. Üç balini – akisi Ärkin bilän inisi Musaҗanni anisi Zenäthan tumşuqluqqa çoqturmay, qanatliqqa qaqturmay beqip qatarğa qoşidu.
– U çağlardiki qiyinçiliqlarni yaşlarğa sšzläp bärsäŋ işänmäydu. Jiğlap-qahşap jürüp 7-sinipni tügätkändin keyin, mehanizatorlarni täyyarlaydiğan 3 ayliq kursni pütirip, traktor haydidim. Keyiniräk şoferluq guvanamisini elip, şofer bolupmu işlidim. Däsläp mehanik, keyiniräk garaj başliği bolup tayinlandim. Ariliqta maŋa šrt behätärligini saqlaş väzipisi jükländi. İkki yardämçim bilän 5 jil mabaynida heçbir nuqsansiz bu väzipinimu orunlidim. Sovhoz tarqiğandin keyin moşu bağni kšklitimän däp säksängä kelip qalğinimnimu säzmäy qaptimän, – dedi aqsaqal.
Bir qarimaqqa heçqandaq җapa-mäşäqiti yoq oqättäk bilinidu. Biraq etirap qiliş keräkki, mundaq işni päqät häliq üçün җanpida adämlärla hšddisigä alalisa keräk. Ottuz jil häqsiz hizmät qilğan bizniŋ Tel'man aka äynä şundaq jut ğemidä pärvanä äzimätlärdin.
– Mäktäp yeqin bolğaçqa, oquğuçilarniŋ baqqa kirip jügrişip, külişip oynavatqinini kšrgändä kšŋlüm kštirilip qalidu. Yeza yaşlirimu moşu bağda härhil çarä-tädbirlärni štküzüp turidu. Ularni kšrgändä topiliq yollarda yalaŋğidaq meŋip, oyniğan baliliq çağlirim yadimğa kelidu. Һazir zamanimiz teç, yaşlirimiz bähitlik. Ularni kšrüp yaŋlivaştin yaşirip qalimän, – däydu Tel'man aka.
Häyriyat, biyil 80 yaşliğini nişanliğan Tel'man aka 6 pärzänt tepip qatarğa qoşup, ularni җämiyätkä layiq adämlärdin qilip tärbiyilidi. Һazir 28 nävrä, 12 çävriniŋ şat külkisigä bähriman bolup yaşavatqan Tel'man aka bilän Hasiyät hädimizgä buniŋdin keyinmu mustähkäm salamätlik, bähitlik hayat tiläymiz.

Mähämätҗan ҺAPİZOV.
Ämgäkçiqazaq nahiyäsi.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ