Äsir kšrgän ana

0
86 ret oqıldı

Sabiräm ÄNVÄROVA,
«Uyğur avazi»

Yeqinda çonҗiliq Mayimhan Qadirova 105 yaşqa toldi. Til tägmisun, ägär nuraniy aniniŋ yüzdin alqiğanliğini bilmiginimizdä, bir kšrgändin uniŋ byuir äsirdin oşuq hayat käçürüvatqanliğiğa işänmäs eduq. İş-härikiti timän, gäp-sšzi oçuq, hatirisi roşän mštivär salimimizni illiq qobul qilip, aniliq duasini bärdi.
Aniniŋ härbir aqarğan çeçi, üzidiki qatmu-qat qoruqlar vä yaşaŋğiriğan kšzliridin çaqniğan nur – hayat sinaqliridin sir çäkkändäk, kişigä oy salidu. Sšhbitimiz davamida uniŋ hayatida häqiqätänmu hoşalliq dämlärdin kšrä, jürigigä yara salğan aççiq äslimilärniŋ nurğun bolğanliğiğa kšz yätküzduq.
Mayimhan ana kiçikaqsuluq Savur vä Märämhan isimliq kişilärniŋ üçinçi pärzändi ekän. Baliliği mudhiş jillarğa toğra kälgäçkä, gšdäkligini oyunğa beğişlimay, ämgäk bilän štküzüşigä toğra kelidu. Käsip egiläş üçün Yarkänt şähiridiki muällimlärni täyyarlaydiğan bilim yurtiğa kälginidä, täğdir uni bu yärdä šmürlük yari bolğan Avakri Qadirovqa qoşidu.
A.Qadirov şu jilliri şähärdiki internatniŋ mudiri bolğan ekän. Җavapkär hizmätni atquruşqa salamätligi yar bärmigäçkä, ular 1939-jili Kiçik Aqsuğa oltiraqlişip, biraz vaqit çarviçiliq bilän şuğullinidu. Keyin uştumtut uruş başlinip, hayati tehimu qiyinlişidu. Qanliq uruş başlanğanda Mayimhan ana 27 yaşta bolğan ekän. Salamätliginiŋ naçarliğiğa qarimay, Avakri ata şu jilliri nahiyä märkizi bolğan Podgornoe (hazirqi Qirğizsay) yezisidiki nahiyälik istimalçilar җämiyitigä qaraşliq umumtamaqliniş mähkimisini başqursa, Mayimhan ana uniŋ yardämçisi süpitidä aşliq taritişni qolğa alidu. Һä, u zamanlarda bir siqim aşliqniŋ altundinmu qimmät hesaplanğinini şu dävirniŋ adämliri yahşi bilidu. Mayimhan ana şundaq qiyin väziyättä muhtaҗlarğa kündüzi aşliq taratsa, keçisi tügmändä un tartiş bilän bänt bolidu.
1943-jili Avakri ata Sümbä yezisidiki balilar šyiniŋ hesapçisi bolup tayinlinidu. Mayimhan ana bolsa, nahiyä yeziliridin jiğilğan ikki yüzdäk jitim baliğa aşpäzlik qilidu. Hulläs, şu bir yoqçiliq zamanlarda amerikiliqlarniŋ gumanitarliq yardimi bilän kälgän taşpaqa tuhumini teriqqa arilaşturup, birdä qoyuq, birdä suyuq tamaq täyyarlap jitim-yesir balilarni toydurattekän. Çoŋiraq balilarni ägäştürüp, teriq başaqlirini jiğidu. Һätta, tuzniŋ tapçilliğidin Taştiqarisu yezisiniŋ ätrapidiki şor yärlärdin daŋgallarni äkelip, suğa ezip, andin süyini süzüvelip tamaqqa qoşqanliğini eytqan җapakäş ana arida eğir «uh» tartti. Kšzliridin äriksiz tškülgän yaşlirini aliqini bilän sürttidä, beşidin štkän, häsrätlik jillar toğriliq sšzini davamlaşturdi.
– Kšrmiginimiz kšp, yemiginimiz çšp bolsimu, ämgäktin qaçmattuq. Җäŋ mäydanliridiki teçliq üçün küräş qilivatqan äskärlärniŋ ğemini qilattuq. Keçiliri kirpik qaqmay jip egirip, paypaq vä päläylärni toqattuq. U künlärni äsläşniŋ šzi qiyin, qizim. Biz tartqan җapa-därtlärni Hudayim başqa heçkimniŋ beşiğa salmisun. Silärniŋ täliyiŋlarğa zamanimiz teç bolsun!
Buni täğdirniŋ yazmişi däymizmu yaki Allaniŋ siniği däymizmu, 4 qiz, bir oğul sšygän Mayimhan aniniŋ Rahiläm, Raşidäm vä Yoldaş isimliq baliliri yeşiğa yätmäyla baqiliq bolup ketidu. Ğalibiyät jiliniŋ däsläpki küni Avakri atimu duniyadin štidu. Raziyäm, Diläräm isimliq qizliri bilän yalğuz qalğan mehnätkäş aniniŋ hayati uruştin keyinmu yenik bolğini yoq. Yoldişiniŋ vapatidin keyin ikki jil štüp, Çoŋ Aqsuğa kšçüp barğan Mayimhan ana internatta tärbiyiçi bolup işläydu. Bir jildin keyin qayta Podgornoe yezisiğa kelip, bu yärdimu tärbiyiçi, andin yezidiki aşhaniğa aşpäz bolup orunlişiptu. 1958-jili Çonҗiğa kšçüp kelip, tikinçilik tsehida yättä jil davamida master, keyin on jil yezidiki mehmanhanida işläp, şu yärdin hšrmätlik däm elişqa çiqidu.
Tarihqa qara häriplär bilän yezilğan Uluq Vätän uruşiniŋ azap-oqubätlik jilliri šziniŋla ämäs, qerindaşliriniŋmu jitim balilirini quçiğiğa elip, aniliq muhäbbitigä bšligän mehrivan aniniŋ käçmişlirini addiy sšz bilän yätküzüş mümkin ämäs. Ana üçün pärzändidin ayriliştin artuq azap yoq. Üç jüräk parisidin bevaqit ayrip, ana jürigini qan jiğlatqan rähimsiz äҗäl, qizi Dilärämnimu baqi duniyağa elip ketidu. Mayimhan ana šziniŋ yüz yaştin alqiğanliğini – keyinki šmrigä mäna-mäzmun beğişlap, därdigä därman, azapliriğa mälhäm bolğan qizi Raziyämniŋ ğämhorluğidin däp bilidu. Bu künlärdä šzimu nävrä-çävrä quçup moma atalğan Raziyäm ana bolsa, anisi bilän šzini duniyadiki äŋ bähitlik insan süpitidä sezidu. Sävävi, uniŋ yeşiğa kelip anisini bağriğa basqanlar sanaqliqtur.
Hoş, 4 pärzänt sšyüp, ulardin 7 nävrä, 8 çävrä vä 8 ävrä quçqan Mayimhan aniniŋ äŋ çoŋ nävrisi Qämirdin 59 yaşta bolsa, äŋ kiçik ävrisi Nurşat ändila bir yaştin eşiptu.
Uyğur nahiyäsi.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ