«Һayat namliq deŋizniŋ kemisidä üzdüm män»

0
80 ret oqıldı

Һasil Abdrimov Uyğur nahiyäsiniŋ Avat yezisida istiqamät qilidu. Ottuz bäş jil Һ.İskändärov namidiki Avat uyğur ottura mäktividä täsviriy sän°ät pänidin däris berip, kšpligän şagirtlarni hayatqa uçum qildi.
Şuni alahidä täkitläş keräkki, Һasil Abdrimov hayat kšrünüşlirigä, bolupmu kündin-küngä ovҗ elivatqan illätlärgä därhal riayä qilidiğan, milliy mädäniyitimiz bilän maaripimizğa bar vuҗudi bilän kšyünidiğan häväskar şair. Bu künlärdä u 60 yaşliq tävälludini qarşi elivatidu. Şu munasivät bilän tšvändä uniŋ birtürküm yeŋi şeirlirini gezithanlar diqqitigä havalä qilişni muvapiq kšrduq.

Yeŋi kün
Atti yənə Allaniŋ teŋi,
Ötkən kündin bügünki yeŋi.
Miŋlap şükri həy uluq Rəbbim,
Yətküzgängə şu taŋğa meni.

Taŋlar atti kün nurin çeçip,
Oyğaq zimin quçiğin eçip.
Razidurmän štkən künümgə,
Yaşliq çeğim kətsimu qeçip.

Qara çaçqa aq sançip elip,
Kätti jillar üzgä iz selip.
Ümüt bilän ətiki küngə,
İzgülükni kelimən berip.
Yətkənmu bar bu taŋğa hağda,
Kətkənmu bar bemäzgil çağda.
Ötmäs künim bekar-behšddä,
Qaynap turmuş qazini-yağda…

Ana tilda bilim alsun balimiz
Oqutay dəp Anatilliq məktəptə,
Siz yetiləp baliŋizni barsiŋiz.
İlliq çiray, qolin qoyup kšksigə,
«Əssalamni» üginidu baliŋiz.

Danalirin šz həlqiniŋ bilidu,
«Luğət» bilən «Qutadğuni» qaldurğan.
Pütkül türki duniyasi aldida,
Məripətniŋ çiriğini yandurğan.

Təklimakan qumliriğa kšmülgən,
Tarihiğa varis bolup qalidu.
Durdanimiz, gültaҗimiz Muqamni,
Bariŋida tiŋşap bəhir alidu.

Sadir Palvan qoşiğini yadliğan,
İntilidu äl sšyüşkä oğluŋiz.
Nazugumdək üstün bolup ğururi,
Batur bolup šsüp çiqar qiziŋiz.

Yazğuçi häm şairini tonuydu,
Anatilliq məktividə oqusa.
Qolda barniŋ qədrin bilməy kelimiz,
Kim bolimiz şu məktəplər yoqisa.

Ana tilni qədirləyli, qerindaş,
Ana tilda bilim alsun balimiz.
Çoŋqur çšküp oylanmisaq bügündin,
Keləçəktə šzgə sazlar çalimiz.

Şeirim bar
Şeirim bar, addiyğinə tšrt misra,
Misralirim – jürigimniŋ otliri.
Mədət bərdi qolğa qələm alğanda,
Tetik, Dərtmən atilarniŋ rohliri.

Şeirim bar, addiyğinə – tšrt misra,
Mədhiyiligən ana jutniŋ qədrini.
Pakniyətlik, aqkšŋüllük, qadaq qol,
Kətmən tutqan dehinimniŋ əҗrini.

Şeirim bar, addiyğinə – tšrt misra,
Misralirim – tamçiliri kšŋülniŋ.
Qişniŋ qəhri, yazniŋ təpti birtutaş,
Baştin štkən issiq-soği šmürniŋ.

Şeirim bar, addiyğinə – tšrt misra,
Unda birin hərgiz mahtap yazmidim.
Egilmidim, həqiqətni küylidim,
Qələm bilən hərgiz ora qazmidim.

Şeirim bar, addiyğinə – tšrt misra,
Aq variğim – meniŋ yeşil yayliğim.
Yazğinimdin gär kšŋüllär su içsä,
Misralirim – mäŋgü pütməs bayliğim.

Aŋlanmiğan zar
Җenim dada, sizni bəkmu seğinduq,
Öyniŋ tšri – ornuŋizda yat biri.
Jiğimizğa pärva qilar adäm yoq,
Akamniŋmu kälmidi heç häviri.

Huş bolğanduq anam qaytsa šy taman,
Yoqiŋizni bilindürməs əndi dəp.
Anam kšzi bir nuqtiğa qadalğan,
Yə qilmaydu, eğiz eçip birər gəp.

Nemə azap, nemə horluq bändigä,
Nemə şunçə guna qilduq bilmidim.
Bir Alladin rəhim sorap tünlərdə,
Oğriliqçə dua qilip jiğlidim.

Asminimni qaplavaldi bir bulut,
Künniŋ nuri çüşər künlər kelərmu.
İskənҗilər birətola yoqilip,
Şerin çüşlər kšrər tünlər kelərmu?

Atam mirasi
Atidin mümkin qalur miras šyi,
Ana qaldurar tükkən tügüçin.
Özəmniŋ bšlək bolğaçqa ugam,
Aldim atamniŋ kona җugisin.

Atam mirasi şu qara җuga,
Kona bolsimu issiği bšlək.
Tonuşla puraq urar dimaqqa,
Huddi turğandək yenimda yšləp.

İlğuçta kšrsəm kona җugini,
Kšrimən undin atam qamitin.
Җugida mehri, yalğuz oğliğa,
Tiligən ekən bähit-amitin.

Taziliq sazi
Baharmu kelip uzaqtin kütkən,
Künniŋ təptidin qizidi җahan.
Aylinip kətti əgiz süyigə,
Ahirqi qarlar sayida qalğan.

Qarniŋ astiğa mšküngən əhlət,
Eçilip qaldi həmmila җayda.
Sšrün kšrünüp tiləp yatidu,
U kətkən qişni kəlsə dəp qayta.

İşqa kirişti tirna-süpürgə,
Tazilap çiqti hoyla-aramni.
Əhlət astida qalğan maysilər,
Tağiği bilən siliq tarandi.

Bəzi əhlətlər yərgə çaplişip,
Qalğusi kelər issiq ornida.
Süpürgə bolsa barçə tirişip,
Yətküzər uni kerək orniğa.

Eçilip kətti ətrap pakizə,
Çoŋqur kodaŋğa kšmüldi küllər.
Eçilğay qayta hoyla-aramda,
Yazniŋ zeniti – rəŋmu-rəŋ güllər.

Bahardiki oylar
Käldi mana pəsillərniŋ ərkisi,–
Gšzäl Bahar təşnaliqta biz kütkən.
İşinimən orunlinar armanlar,
Uzaqlardin kšŋlimizgə biz pükkən.

Qar astida yoruq kinəp zaliqqan,
Aq çeçəkmu qol sunidu quyaşqa.
Şu quyaşniŋ illiq təpti çüşsekən,
Uzaq qişta muzlap qalğan qayaşqa.

Erip kətsə teğimdiki muzlarmu,
Eçilidu solup qalğan güllirim.
Şoh sayraydu çaŋ kəltürüp beğimni,
Bağlirimdin tezip kətkən bulbulum.

Qoş däräq
(Beməzgil qaytiş bolğan jutdaş inilirim hatirisigə)
Bulut qaplidi oçuq asmanni,
Kün kšzi yepiq, qaraŋğu aləm.
Şairmu ğəmkin içidə ələm,
Җudaliq yeşin tškidu qələm.

Tehi yap-yaşla ikki qoş dərəq,
Jutum beğidin šrüldi bevaq.
“Һayat” atalğan kitap betidin,
Jirtilip kätti ikki qoş varaq.

Һər ikkilisi əndila yayğan,
Mehnät-äҗrini yeŋi şahlarğa.
Qaytip kelişin kütüşkən edi,
“Quşlirin uçqan issiq yaqlarğa”.

Baharniŋ illiq təptimu jütkən,
Һazida bügün jutum tağliri.
Һal-qizil rəŋlik çeçäklär kütkən,
Һazida bügün jutum bağliri.

Ğulap kätsimu ikki qoş dərəq,
Yiltizdin çiqqan şahliri qaldi.
Egiz däräqlär qäddidäk ändi,
Əlniŋ esida bəstliri qaldi.

Ana jutum
Bağriŋ maŋa bək issiq,
Əziz jutum sən Avat.
Qutluq qoynuŋdin uçup,
Qatti pərvazda qanat.

Kindik qenim tškülüp,
Səndə šsüp ər yəttim.
Səndək egəm bar üçün,
Pükülməs meniŋ qəddim.

Tağniŋ taza havasi,
Şuŋa ərkin nəpəsim.
Yaŋrap quşlar navasi,
Kelär här çağ həvəsim.

Etizlarda, saŋlarda,
Yaŋrar əmgək sadasi.
Bağliriŋda saz-nəğmə,
Qizar ussul-samasi.

Eçilidu rəŋmu-rəŋ,
Güllər idir-saylarda.
Yaylaqliriŋ, otliğiŋ,
Yaydi qoynin mallarğa.

Ana jutum – Avitim,
Pərzəndiŋmən, oğluŋmän.
Һayatimda tayançim,
Til-tumarim, bähtim sən.

Һayat deŋizida
“Һayat” namliq deŋizniŋ,
Kemisidə üzdüm mən.
Keləçəkniŋ reҗisin,
Şu kemidə tüzdüm mən.

Һər yan urup çayqidi,
Dolqunliri deŋizniŋ.
Dolqunlarğa boy bərməy,
Alğa qarap mən üzdüm.

Qolvaqlirim arqidin,
Yeŋi izlar salmaqta.
Mən yətmigən qirğaqni,
Nişan qilip almaqta.

Çayqisimu dolqunlar,
Pəqət alğa üzüŋlar.
Tavlap hayat deŋizi,
Yoruq bolar yüzüŋlar.

Qerindaşqa bir salam
Uçraşqanda illiq çiray açidiğan,
Qerindaşqa issiq mehrin çaçidiğan.
Yahşi gəpniŋ meğizini çaqidiğan,
Qerindaşqa qerindaştin bir salam.

Kšrüp qalsa salam bərməy štidiğan,
Özgilərni qoylar soyup kütidiğan.
Mänpiyätni oyliriğa pükidiğan,
Qerindaşqa qerindaştin bir salam.

Ağrip qalsaŋ yeniŋdin kətməydiğan,
Çamiŋ yoqta işliriŋni rətləydiğan.
Tayançiŋ bop hərqaçan yšləydiğan,
Qerindaşqa qerindaştin bir salam.

Tətür qarap jillap kək saqlaydiğan,
Hoşna turup bir-birigə baqmaydiğan.
Seni “yaman” dəp šzini mahtaydiğan,
Qerindaşqa qerindaştin bir salam.

Toyliriŋda yayrap-oynap külidiğan,
Qayğuŋ bolsa sən bilən təŋ bšlidiğan.
Qamallarni billä bolup šridiğan,
Qerindaşqa qerindaştin bir salam.

Bar bolsimu qərizgə heç bərməydiğan,
Berip qoysa, minnət qilip təgəydiğan.
Örümlərgə pulin çeçip ədəydiğan,
Qerindaşqa qerindaştin bir salam.

Tuqqiniğa qanitini yapidiğan,
Quçaq eçip käŋ bağrini yaqidiğan.
Kerək bolsa otmu bolup yanidiğan,
Qerindaşqa qerindaştin bir salam.

Özgilərni šzidək kšrməydiğan,
Täŋ mirasni šzgə bilən bšlməydiğan.
Yalğan jiğlap, zadila rast külməydiğan,
Qerindaşqa qerindaştin bir salam.

Qerindaşqa qerindaştin bir salam,
Panidur bu məŋgü yaşap qalmaydiğan.
Yahşi bolsun yaman bolsun qerindaş,
Künlərmu bar, bəlgə aqlar bağlaydiğan.

Nädisän,
baliliğim
Beğəm edi hər baliliqta künlirim,
Tal çiviqni at qip minip jürättuq.

Yaz künliri tağ süyidə çšmülüp,
Yoğan taşta yetip küngə kšyättuq.

Vəlləy, җaŋza, oşuq oynap hər küni,
Kəç patqanni hətta səzməy qalattuq.
Aŋlanğanda anilarniŋ ünliri,
Asta-asta šyümizgə tarattuq.

Qiyma-səylər, dimaq yarar puraqlar,
Tarilatti hərbir hoyla içidin.
Təyyar bolup eçilğanda tuvaqlar,
Holum-hoşna bšlüşətti eşidin.

Ay yoruği yorutqanda məlini,
Aşiqlarniŋ nahşiliri yaŋratti.
Məŋizliri çoğdək bolup hədilər,
Derizidin sšyginigə qaratti.

Bilmisəmmu nahşilarniŋ mətinin,
Mənasidin tipirlatti jürigim.
Yaldama bop şu baliliq çeğimdin,
Qalğan ekän yenimdiki sšyginim.
Şükür
Һər küni atqan teŋimğa şükür,
Һər künlük risqam nenimğa şükür.
Һäväs qilmidim šzgä boluşqa,
Tomurda aqqan qenimğa şükür.

Kündə yər dəssəp jürgəngə şükür,
Qolğa küç-quvət bərgəngə şükür.
Kündə kšrimən eçilğan gülni,
Gülniŋ hidini səzgəngə şükür.

Taŋda əzənni aŋlidim, şükür,
Toptin arqida qalmidim, şükür.
Jiqilip qalsam turdum qaytidin,
Һeçkimgä eğir salmidim, şükür.
Biri däp qaldi
Һəҗəp işiŋni taşlidiŋ dəydu,
Qaytip işiŋğa barmidiŋ dəydu.
Һəmmini kšrüp bilip jürimiz,
Yə sən ulardin kammidiŋ dəydu.

Keçikip iҗat başlidiŋ dəydu,
Yezip yə sənma harmidiŋ dəydu.
Һəqiqät küyləp hərbir quruŋda,
Birəvni mahtap qalmidiŋ dəydu.

Qəlimiŋ bilən «aşlidiŋ» däydu,
Bəzilər kšzin yaşlidiŋ dəydu.
Çoŋqur oy-pikriŋ bilən bšlüşüp,
Torniŋ betigə taşlidiŋ dəydu.

Qoyuldi şundaq pütməs soallar,
Җavavim bolsa hərqaçan təyyar.
Şükri qilimən barimğa hər kün,
Bolmiğan җismim äzäldin həyyar.

Ökünişim yoq kəttim dəp iştin,
Ketip mana mən çiqtim bəş qiştin.
Otqa salmidim hərgiz çapanni,
Çaqti dəp qorqup birnəççə pişttin.

Kona hamanğa yenip barmaymən.
İlham kəlsila yezip harmaymən.
Tallap alğinim – uşbu yolumni,
Eğir bolsimu qaytmay maŋay mən.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ