Nahayiti muhim vä zšrür qarar

0
103 ret oqıldı

Şšhrät MÄSİMOV,
“Uyğur avazi”

Mälumki, Dšlät rähbiri Qasım-Jomart Toqaev 9-aprel' küni җumhuriyät hälqigä muraҗiät qilip, 2019-jilniŋ 9-iyun'da Qazaqstan Җumhuriyiti Prezidentiniŋ novättin taşqiri saylimini štküzüş toğriliq Pärmanni imzalidi.

Bu vaqiä hazir җamaätçilik arisida käŋ inkas päyda qilip, häliq ammisi arisida җiddiy muhakimä qilinivatqan baş mavzuğa aylandi.
Һäqiqätänmu mundaq җiddiy mavzu härqaçan җämiyätniŋ çoŋ qiziqişini päyda qilidu, çünki u mämlikätniŋ, demäk, uniŋ ahalisiniŋ keläçigini bälgüläydu. Prezidentliqqa namzatlarmu eniqlinivatidu. Mäsilän, moşu seşänbä küni Nur Otan partiyasiniŋ novättin taşqiri XIX qurultiyida partiya Räisi Nursultan Nazarbaev Qasım-Jomart Toqaevni Prezidentliqqa namzat qilip kšrsätti. Qurultay delegatliri kšrsitilgän namzatni bir eğizdin qollap-quvätlidi.
Şundaqla “Wlı dala qırandarı” җumhuriyätlik härikiti Sadıbek Tügelniŋ, Qazaqstan Җumhuriyiti Käspiy ittipaqlar Federatsiyasi Amangeldı Taspihovniŋ namzatlirini kšrsätti.
Saylam – prezidentliqqa namzatlarniŋ programmiliriğa, täbiiyki, ularniŋ namzatlirini kšrsätkän säyasiy partiyalärniŋ platformiliriğa, ävzälliklirigä vä qädriyätlirigä bolğan qiziqişlarni hasil qilidiğan säyasiy җäriyan.
Ändi 9-iyun'ğa bälgülängän novättin taşqiri Prezident saylimiğa bolğan çoŋ qiziqiş, birinçi novättä, uniŋ alahidiligigä bağliq bolsa keräk. Һakimiyätniŋ štküzülüşi – biyilqi saylamniŋ baş alahidiligi. Nursultan Äbişoğli Nazarbaev Prezident vakalitini saqit qiliş toğriliq elan qilip, hakimiyät Qasım-Jomart Toqaevqa tapşurulğandin keyin häliq yeŋi Prezidentniŋ däsläpki qädämlirini diqqät bilän bayqap-küzitişkä, härhil tähminlärni otturiğa qoyup, buniŋdin keyin qandaq bolidiğanliğini päräz qilişqa başlidi. Bu hildiki tähmin-päräzlärdin mälum däriҗidä birär hulasä mäydanğa kälmäyla, novättin taşqiri Prezident sayliminiŋ štküzülidiğanliği toğriliq yänä bir kütülmigän qarar qobul qilindi. Häliq arisida därhal “novättin taşqiri saylamniŋ štküzülüşi toğrimu, kim saylinidu, qandaq bolidu?” degängä ohşaş soallar päyda boldi.
Saylam štküzüş toğriliq qarar Elbası Nursultan Nazarbaev qazaqstanliqlarğa qilğan muraҗiitidä äskärtip štkän җiddiy sinaq-hovuplar bilän tavakälçiliklärgä җavap beridu. Bu Qasım-Jomart Toqaev yalğuz šzi qobul qilğan qarar ämäs. Prezident bu toğriliq mämlikät hälqigä qilğan muraҗiitidä qarar qobul qiliştin aval Elbası Nursultan Äbişoğli Nazarbaev, Parlamentniŋ här ikki palatisiniŋ spikerliri, mämlikät Prem'er-ministri bilän mäslihätläşkänligini, Konstitutsiyalik Keŋäş bilän kelişkänligini, Parlamenttiki partiyalärniŋ rähbärliri bilän uçraşqanliğini atap kšrsitip, «mudditidin ilgiri saylam toğriliq qarar qobul qiliş – nahayiti muhim vä zšrür qädäm» däp täkitligän edi.
Һäqiqätänmu aldimizda štküzülidiğan novättin taşqiri Prezident saylimi – җämiyät hayatidiki äŋ muhim säyasiy vaqiä. Saylam umumdšlätlik ähmiyätkä egä bolup, mämlikätniŋ buniŋdin keyinki täräqqiyat šlçämlirini bälgüläydu. Şu närsä šzlügidin çüşinişlikki, Prezident saylimini štküzüş toğriliq qarar vaqitniŋ šzi, keyinki künlärdä jumhuriyättä yüz bärgän säyasiy šzgirişlär täläp qilğan äŋ muhim mäsilidur.
Һämmimiz bilimizki, biyil 19-martta yüz bärgän hakimiyätni štküzüş mämlikätniŋ Asasiy Qanuniniŋ täläp-normiliriğa muvapiq halda jürgüzüldi. Bu şuniŋ bilänmu alahidä ähmiyätkä egä boluvatiduki, u hatirҗäm väziyättä, turaqliqliq şaraitida yüz bärdi. Moşuniŋ hämmisi mustäqil Qazaqstanda hakimiyät turaqliqliğiniŋ juquri däriҗidä bolup, demokratik institutlarniŋ ämäliy täsirgä egä ekänligini, mämlikät ahalisiniŋ säyasiy mädäniyitini vä birlik-җipsiliğini kšrsätti.
Umumän, җumhuriyättä yüz bärgän keyinki säyasiy vaqiälär toğriliq gäp qilğanda, hakimiyätni štküzüş mustäqil Qazaqstan tarihida birinçi qetim yüz berivatqanliğini näzärdä tutuşimiz keräk. Ägär duniyaniŋ birqatar mämlikätliridä hakimiyätni štküzüş җäriyani kšp çağlarda türlük toqunuş-qarşiliqlarni päyda qilivatqan bolsa, Qazaqstanda säyasiy rähbärlik šzliriniŋ säyasiy danaliğini vä üstün җavapkärligini namayiş qildi.
Һazir duniyada yüz berivatqan geosäyasiy җäriyanlar, ihtisatta orun elivatqan bohran hadisiliri, iҗtimaiy problemilarniŋ käskinlişişi, konfessiyalärara toqunuşlar – moşularniŋ hämmisi җämiyätni başquruşniŋ nätiҗidarliğini vä uniŋ turaqliqliğini täläp qilivatidu.
Biz duniya birläşmisiniŋ, çätällik şeriklirimizniŋ, investorlarniŋ Qazaqstanda yüz berivatqan hakimiyätni štküzüş җäriyanini nahayiti diqqätçanliq bilän bayqap-küzitivatqanliğinimu ästin çiqarmasliğimiz keräk. Ular üçün eniqliqliq, säyasiy vä ihtisadiy yolniŋ saqlinip qelişi muhimdur.
Һäqiqätänmu keyinki jillarda Qazaqstanğa birqatar dšlätlärdin җiddiy maliyä eqimi kelip çüşivatidu. Demäk, şu närsä šzlügidin çüşinişlikki, investitsiyalär härqaçan päqät qolayliq seliq säyasiti qeliplaşqan, çapsan täräqqiy etivatqan ihtisatqa egä, turaqliqliq orun alğan dšlätkila selinidu. Şundaq ekän, 9-iyun'ğa bälgülängän Prezident saylimi ätiki küngä bolğan işänçini täminläydu. Başqiçä eytqanda, Qazaqstanniŋ tallavalğan yoldin çätnimäydiğanliğida heçqandaq şäk-şübhä tuğulmasliği lazim.
Täbiiyki, mämlikätniŋ šzidimu hakimiyätni štküzüş җäriyanini arqiğa sozuş mälum eniqsizliqniŋ šsüşigä elip kelişi mümkin. Şuŋlaşqa ihtisatni, iҗtimaiy sahani tehimu täräqqiy ätküzüş, iҗtimaiy-säyasiy turaqliqni täminläş üçün saylam štküzüp, täräqqiyatniŋ yeŋi basquçini bälgüläş üçün mämlikät grajdanliri saylaş hoquqini nätiҗidarliq paydilinişi muhim, däp oylaymiz.
Şundaq ekän, Prezident sayliminiŋ štküzülüşi җämiyätkä içki vä taşqi säyasätniŋ saqlinip qelişi şaraitida buniŋdin keyinki iş-härikätni tüzüş imkaniyitini beridu. Saylam hakimiyätniŋ qanuniyliğini mustähkämläşkä, mämlikättä turaqliqni täminläşkä yardäm qilidu. Moşuniŋ hämmisi bizgä aldimizğa qoyğan strategiyalik programmilarni nätiҗidarliq orunlaş mümkinçiligini yaritidu.
Ändi saylanğan Prezident bolsa, dšlät rähbiri väzipilirini orunlaş, grajdanlarniŋ ärkinligi vä hoquqliriniŋ kapaliti boluş mandatiğa, yäni vakalitigä egä bolidu. Başqiçä eytqanda, dšlättiki aliy lavazimliq şähs strategiyalik programmilarni ämälgä aşuruş üçün toluq häliq işänçisigä erişidu.
Därhäqiqät, novättin taşqiri Prezident saylimini štküzüş – җämiyät käypiyatini hesapqa alğan halda qobul qilinğan nahayiti toğra qarar. Mundaq qarar mämlikitimizniŋ demokratik qädriyätlär vä printsiplar täräpdari ekänligini tästiqlidi. Bu bolsa, uniŋ häliqara abroyiğa iҗabiy täsir qilidiğanliği talaşsiz. Şundaq ekän, Prezident sayliminiŋ mämlikät qanunliriğa toluq muvapiq vä demokratik normilar bilän җäriyanlarğa riayä qilğan halda štküzülüp, uniŋda җämiyät mänpiyätlirigä vakalätlik qilidiğan äŋ munasip namzatlarniŋ avazğa çüşidiğanliğiğa işinimiz.
Ändi avaz beriş hoquqiğa egä grajdanlar bolsa, çättä qalmay, saylamğa bir kişidäk qatnişişi şärt. Çünki җämiyättiki turaqliq, mämlikätniŋ buniŋdin keyinki täräqqiyati, dšlätniŋ, häliqniŋ täğdiri, kälgüsi ävlatniŋ keläçigi uniŋ qandaq qararğa kelişigä bağliq. Addiy til bilän eytqanda, avaz beriş hoquqiğa egä härbir qazaqstanliq duniya täräqqiyatiniŋ moşu muräkkäp päytidä mämlikätni başquruşni kimgä işäş qilip tapşuruşni, mustäqil, ärkin, teçliq hšküm sürgän vä güllängän Qazaqstanni quruş işini kim bilän davamlaşturuş keräkligini çüşinivelişi şärt, däp hesaplaymiz.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ