Keläçäk täğdirimiz šzimizniŋ qolida

0
97 ret oqıldı

Yeqinda 1979-jili Kalinin namidiki (hazirqi Avut Sattarov namidiki) ottura mäktividin uçum bolğan jigit-qizlar ana mäktivini ziyarät qilip, ustazliriğa hšrmät kšrsätti, äŋ ävzili, millät, milliy maarip üçün җan kšydürüvatqan insanlar ekänligini namayiş qildi.

Raşidäm RÄҺMANOVA,
«Uyğur avazi»

– Qaraturuq – nurğunliğan alim, şair-yazğuçi, jurnalist, sän°ätkarlar çiqqan jut, – däp sšzini başlidi uçrişişqa mehman süpitidä täklip qilinğan Qaraturuq yeza okruginiŋ hakimi Ermek Samsıbekov. – Aŋliq ata-bovilarniŋ ävladimu aŋliq bolidiğu! Şuŋlaşqimu mäktivimiz uçumkarliri bügün tuğulğan jutiğa kelip, izgü işlarni ämälgä aşuruvatidu. Bu bizni päqät hoşal qilidiğan ähval.
– Mälumki, elimizdä istiqamät qilivatqan häliqlär šz tilini, mädäniyitini, sän°itini mädäniy miras süpitidä saqlaş, uni tärğip qilip, rivaҗlanduruş hoquqiğa egä, – dedi novättiki sšzgä çiqqan Qaraturuq yezisi hanim-qizlar keŋişiniŋ räisi, peşqädäm ustaz Gülbadäm Rozieva. – Elbası šziniŋ «Keläçäkkä nişan: mäniviy yeŋiliniş» maqalisida bu häqqidä: «Elimizniŋ härbir grajdini šzi işlävatqan sahaniŋ bilimlik mutähässisi boluştin taşqiri, hälqiniŋ urpi-adätlirini, štmüşini, sän°itini, mädäniyitini, ana tilini hšrmätläydiğan, milliy än°änilirini qädirläydiğan şähs boluşi haҗätligini çoŋqur his qilişi, toğra çüşinişi lazimdur» däp alahidä täkitlidi. Uşbu sšzlärniŋ ähmiyitini durus çüşängän 1979-jilqi sabiq 10-«B» sinip oquğuçiliri ana tiliniŋ җankšyärliri süpitidä başqilarğa ülgä kšrsätti.
Peşqädäm ustaz eytqinidäk, bügünki çarä-tädbirni millätpärvär insan, Almuta şähiri Ävezov nahiyälik Uyğur etnomädäniyät märkiziniŋ räisi – nahiyäniŋ baş jigitbeşi Burhandin Taҗidinov uyuşturğan. Ana mäktiviniŋ uyğur sinipliriğa munasivätlik eçinarliq ähval uni täşvişkä salmay qoysunmu!. Ahaliniŋ täŋdin-tolisini uyğur aililiri täşkil qilğanliğiğa qarimastin, ahirqi jilliri yeza mäktividiki uyğur sinipliri baliliriniŋ sani 10din aşmayvetiptu. Nemişkä ata-anilar balilirini uyğur sinipiğa berişni halimaydu? Bu mäsilä ätrapida u sinipdaşliri bilän mäslihätlişidu. Ahiri ular kelişip, uyğur sinipliriniŋ keläçäk oquğuçiliri üçün kšrnäklik qurallarni elip beriş qarariğa kelidu. Qolida barlar kšpiräk ülüş qoşidu. Nätiҗidä mäktäpniŋ keläçäk başlanğuç uyğur sinipi üçün interaktiv tahtisi vä başqimu tehnikiliq vasitilär setivelinidu. Җämiyätlik işlarniŋ aktivistliri šymu-šy arilap, bu huş hävärni taratti. Buniŋdin bir-ikki jil ilgiri uyğur sinipliriğa kälgän balilarniŋ sani 5-6 adämni täşkil qilsa, sabiq sinipdaşlarniŋ başlanmisi, aktivistlarniŋ täşviqat-tärğibatliridin keyin 25 ailä mäktäp yeşiğa yätkän balisini uyğur sinipiğa yazdurdi. Sabiq sinipdaşlar oyun-tamaşini bir çätkä qayrip qoyup, millätniŋ, keläçäkniŋ ğemini qildi.
Jürigidä oti bar sinipdaşlar bilän billä bilim därgahiğa qädäm täşrip qilğan mäktäpniŋ sabiq mudirliri Qähriman Ämätov bilän Qasim İsmayilov mäktäpniŋ tarihiğa tohtilip, uniŋ benasiniŋ buniŋdin 45 – 50 jil ilgiri yezidiki kolhozniŋ sabiq mudiri Avut Sattarovniŋ küç çiqirişida selinğanliğini äskä aldi. Ularniŋ eytişiçä, šz vaqtida bilim reytingi boyiçä uşbu bilim därgahi Çeläk täväsidä ilğarlar qataridin kšrünüp kälgän.
Eytmaqçi, bultu mäktäpni muräkkäp җšndäştin štküzüş üçün byudjettin 433 million täŋgä bšlünüp, komp'yuter sinipliri bilän sport zali zamaniviy qural-җabduqlar bilän täminländi. 1-sentyabr' küni nahiyä hakimi Binäli Isqaq yeŋilanğan mäktäpni täntänilik räviştä qayta eçip bärdi.
Mäktäpniŋ hazirqi mudiri Çimängül Amilova interaktiv tahtisi vä başqimu tehnikiliq vasitiliriniŋ kütülmigän vä intayin çoŋ soğa bolğanliğini yätküzdi. Mehmanlarniŋ kabinetni šzliriniŋ däsläpki ustazi Omayhan Mäŋsürovaniŋ nami bilän ataş täklivini qanaätländürüşkä tirişidiğanliğini bildürdi. Uyğur tilida bilim elip, çoŋ utuqlarğa yätkän jutdaşliri bilän billä başqimu ilim-pän adämliriniŋ isimlirini atap, märasimğa qatnaşqan jutdaşlirini pärzäntlirini ana tilida oqutuşqa çaqirdi. Mudir şundaqla mäktäptiki uyğur sinipliri oquğuçiliriniŋ utuqliri, mäktäpni güllitip, yeşilzarliqqa aylanduruşta ämälgä eşivatqan işlar häqqidimu tohtaldi.
Yänä bir mehman – җumhuriyätlik Uyğur etnomädäniyät märkizi yenidiki uyğur tilida bilim beridiğan mäktäplär assotsiatsiyasiniŋ räisi, A.Rozibaqiev namidiki 153-mäktäp-gimnaziyaniŋ mudiri, Almuta şähärlik mäslihätniŋ deputati Şavkät Ömärov äҗayip täşkilatçi Avut Sattarov rähbärlik qilğan vaqitlarda ustazi Һenipahun Baratov ämgäk qilğan mäktäptä intayin yahşi işlarniŋ qolğa elinğanliği üçün hursän ekänligini bildürdi.
– İlgiri män uyğur mäktäpliri häqqidä gäp qilişqa petinalmattim. Çünki meniŋ balilirim rus tilida bilim aldi. Һazir ikki nävrämni ana tilida oqutuvatimän. Minbärgä çiqip sšzlävatqanlar ana tilni täşviqat qilişni šzimizdin başlişimiz keräk. Mana män šzämdin başlidim. Uyğur tilida bilim elivatqan nävrilirim ana tilidin başqa rus, qazaq, ingliz tillirida bemalal sšzläydu. Uyğur mäktäpliriniŋ bilim süpitini qançilik däriҗidä ekänligini män šz kšzüm bilän kšrüvatimän. Bügünkidäk ularniŋ tehnikiliq bazisini tehimu yahşilaşqa kšŋül bšlsäk, ularniŋ bilimi buniŋdinmu üstün bolidu. Moşundaq ähmiyätlik uçrişişlarni uyğurlar ziç yaşaydiğan barliq yezilarda uyuşturuş muhim, däp hesaplaymän, — dedi «Turan duniyasi» җämiyätlik fondiniŋ rähbiri Karlin Mähpirov.
Pedagogika pänliriniŋ namziti Emel'yan Һoşurov, tilşunas-alim Ruslan Arziev, ihtisat pänliriniŋ doktori Һakimҗan Arupov, filologiya pänliriniŋ namziti Rähmätҗan Yüsüpov, yazğuçi Avut Mäsimov, peşqädäm ustazlar Zäynäp Sultanova bilän Saniyäm Anayätova vä başqilar uyğur tilini, şuniŋ bilän billä millätni saqlap qeliş, mäktäpkiçä bolğan tärbiyä, uyğur sinipliriniŋ keläçigi, uyğur tilida bilim beridiğan muällimlärniŋ bilimi süpiti, uyğur sinipliri uçumkarliriniŋ aliy oquş orunliriğa çüşüşi, uyğur sinipliriğa bala toplaştiki qiyinçiliqlar, därisliklärniŋ yetişmäsligi vä başqimu mäsililär ätrapidiki pikirliri bilän bšlüşti.
Çarä-tädbirniŋ räsmiy qismini yäkünligän sabiq sinipdaşlar Burhandin Taҗidinov bilän Ğunçäm Tohtieva jiraq-yeqindin qimmät vaqtini bšlüp kälgän mehmanlarğa, җümlidin kabinetqa keräk qural-җabduqlarni setivelişqa yeqindin yardäm qilğan barliq sahavätlik insanlarğa minnätdarliğini bildürdi. Mundaq çarä-tädbirni davamliq štküzüp turuş mähsitidä estafetini mäktäpni 1980-jili tamamliğan filologiya pänliriniŋ namziti Rähmätҗan Yüsüpovqa tapşurdi. Ularniŋ sabiq sinipdaşlar bilän bolğan uçrişişi moşundaq yemişlik boluşi keräk.
Qazaqstan Җumhuriyitidä ana tilimizda bilim eliş üçün barliq imkaniyätlär yaritilğanliğiğa qarimastin, uyğur sinipliridiki balilarniŋ sani jildin-jilğa aziyivatidu. Ämgäkçiqazaq nahiyälik maarip bšlümidin elinğan mälumatlar boyiçä, nahiyädä 10 miŋğa yeqin uyğur balisi bar. Amma ularniŋ 75 – 80 payizi, ata-aniliriniŋ natoğra çüşänçilirigä bola, rus siniplirida bilim elivatidu.
Millitimizniŋ keläçigi ana mäktäplirimizdä ekänligini untumayli, qerindaşlar!

Ämgäkçiqazaq nahiyäsi.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ